Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, δημοσίευσε σήμερα άρθρο με αφορμή τη συμπλήρωση 25 ετών από την υπογραφή της Συνθήκης Καλής Γειτονίας, Φιλίας και Συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, ένα κείμενο στο οποίο περιγράφει τη διμερή σχέση ως πρότυπο διακρατικής συνεργασίας σε έναν κόσμο που, όπως υποστηρίζει, κινείται προς μια πιο «πολυπολική» τάξη πραγμάτων.
Τι προβλέπει η Συνθήκη του 2001
Η Συνθήκη υπογράφηκε στη Μόσχα στις 16 Ιουλίου 2001 από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον τότε Κινέζο πρόεδρο Τζιανγκ Τζεμίν, σηματοδοτώντας το πέρασμα από την ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων της δεκαετίας του 1980 σε μια νέα φάση στρατηγικής συνεργασίας. Σύμφωνα με τον Λαβρόφ, το κείμενο δεν λειτουργεί ως κλασική στρατιωτική συμμαχία, καθώς δεν θέτει περιορισμούς στην κυριαρχία κανενός εκ των δύο μερών, κάτι που -όπως υποστηρίζει- προσδίδει στη σχέση μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με παραδοσιακές συμμαχίες. Κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψης του Πούτιν στην Κίνα τον περασμένο Μάιο, οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανανέωση της Συνθήκης για ακόμη πέντε χρόνια.
Οικονομικά μεγέθη και θεσμικό πλαίσιο
Στο άρθρο του ο Ρώσος υπουργός επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία ο διμερής εμπορικός όγκος έχει αυξηθεί πάνω από τριάντα φορές τα τελευταία 25 χρόνια, ξεπερνώντας τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια για τρία συνεχόμενα έτη. Αναφέρεται επίσης στην ανακήρυξη της περιόδου 2026-2027 ως «Διασταυρούμενων Ετών Συνεργασίας Ρωσίας-Κίνας στην Εκπαίδευση», με στόχο την ενίσχυση της ακαδημαϊκής κινητικότητας, καθώς και στη λειτουργία κοινών πανεπιστημιακών πρωτοβουλιών, όπως το Shenzhen MSU-BIT University.
Κοινές θέσεις σε διεθνή ζητήματα
Ο Λαβρόφ υποστηρίζει στο κείμενό του ότι Μόσχα και Πεκίνο διατηρούν σε μεγάλο βαθμό ταυτόσημες θέσεις σε ζητήματα όπως η διατήρηση της παγκόσμιας στρατηγικής σταθερότητας, ο έλεγχος εξοπλισμών και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ενώ οι δύο χώρες τάσσονται -κατά τον ίδιο- υπέρ της πολιτικής και διπλωματικής επίλυσης συγκρούσεων και κατά πολιτικών «αλλαγής καθεστώτος» και μονομερών κυρώσεων, θέσεις που εντάσσονται στην ευρύτερη ρητορική της ρωσικής διπλωματίας απέναντι στη Δύση. Αναφέρεται επίσης στη συνεργασία των δύο χωρών σε πολυμερή φόρουμ όπως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, που φέτος συμπληρώνει επίσης 25 χρόνια λειτουργίας, καθώς και οι BRICS και η G20.
Το πλαίσιο
Το άρθρο δημοσιεύεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αναταραχής, με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν να έχει διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται. Η ρωσική πλευρά επιδιώκει συστηματικά τα τελευταία χρόνια να προβάλει τη σχέση της με το Πεκίνο ως αντίβαρο στη δυτική επιρροή, ενώ αναλυτές σε δυτικά μέσα σημειώνουν ότι η οικονομική εξάρτηση της Μόσχας από την Κίνα έχει αυξηθεί σημαντικά μετά την επιβολή δυτικών κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας. Το άρθρο του Λαβρόφ αποτελεί επίσημη θέση της ρωσικής κυβέρνησης και δεν αντιπροσωπεύει ανεξάρτητη αποτίμηση της κατάστασης των διμερών σχέσεων.