Ουάσινγκτον — Η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος Νικόλ Μαλλιωτάκη (NY-11) εντείνει τις πιέσεις προς την κυβέρνηση Τραμπ να μην προχωρήσει σε καμία πώληση των πλέον προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, παραθέτοντας μακρά λίστα ενεργειών του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν που, όπως υποστηρίζει, καθιστούν την Άγκυρα αναξιόπιστο αποδέκτη κορυφαίας αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας.
Οι κατηγορίες κατά της Άγκυρας
Σε ανάρτηση του γραφείου της στο X, η Νικόλ Μαλλιωτάκη απαριθμεί μια σειρά ζητημάτων:
- Προσέγγιση της τουρκικής ηγεσίας με το Ιράν και τη Ρωσία
- Φιλοξενία στελεχών της Χαμάς
- Άρνηση επιβολής κυρώσεων κατά της Ρωσίας
- Υπονόμευση των αμερικανικών επιχειρήσεων κατά του ISIS
- Συνεχιζόμενη παράνομη κατοχή τμήματος της Κύπρου
- Επανειλημβανόμενες παράνομες υπερπτήσεις τουρκικών μαχητικών πάνω από τα ελληνικά νησιά
- Δηλώσεις υπέρ της «καταστροφής» του Ισραήλ
- Φυλάκιση πολιτικών αντιπάλων στο εσωτερικό της Τουρκίας
- Άρνηση πρόσβασης σε δεκάδες δημοσιογράφους κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ
Με βάση αυτά τα στοιχεία, η βουλευτής υποστηρίζει ότι η παροχή στην Τουρκία του πλέον προηγμένου αμερικανικού μαχητικού θα έθετε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, θα διακινδύνευε τη διαρροή ευαίσθητης τεχνολογίας και θα έθετε σε κίνδυνο τους αμερικανικούς συμμάχους στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Σε πρόσφατη συνέντευξή της στο Bloomberg, η Νικόλ Μαλλιωτάκη είχε διατυπώσει τη θέση της χωρίς περιστροφές, λέγοντας ότι είναι απολύτως αντίθετη στο ενδεχόμενο αυτό, τονίζοντας πως, παρότι η Τουρκία παραμένει επισήμως σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, η συμπεριφορά της χώρας υπό τον Ερντογάν θα έπρεπε να την αποκλείει από την πρόσβαση σε τόσο ευαίσθητη τεχνολογία.
Διακομματική αντίδραση στο Κογκρέσο
Η θέση της Νικόλ Μαλλιωτάκη δεν είναι μεμονωμένη. Ρεπουμπλικανοί βουλευτές —μεταξύ αυτών οι Mike Lawler, Gus Bilirakis, Jeff Hurd, Max Miller και Young Kim— μαζί με Δημοκρατικούς όπως οι Stephen Lynch, Gabe Amo, Jared Moskowitz και Brad Sherman, υπέγραψαν κοινή επιστολή προς την κυβέρνηση, προειδοποιώντας ότι η συνεχιζόμενη επιθετικότητα του Ερντογάν απέναντι σε συμμάχους των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις αμφίβολες αμυντικές συνεργασίες της Άγκυρας, καθιστούν την πώληση αντίθετη προς το εθνικό συμφέρον της χώρας.
Παράλληλα, Ελληνοαμερικανοί βουλευτές —οι Gus Bilirakis, Nicole Malliotakis, Mike Haridopoulos και Jimmy Patronis— είχαν ήδη εκφράσει σοβαρές ανησυχίες σε κοινή δήλωση για προτεινόμενη πώληση κινητήρων μαχητικών αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων προς την Τουρκία, κινητήρων που προορίζονται για το εγχώριο τουρκικό μαχητικό KAAN. Οργανώσεις όπως η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Αμερικής (ANCA) κινητοποιούνται επίσης, ζητώντας από την ηγεσία της Βουλής ψήφισμα καταδίκης σε περίπτωση που η κυβέρνηση επιχειρήσει να παρακάμψει τους νομικούς περιορισμούς του νόμου CAATSA.
Το ιστορικό: Το εμπάργκο του 2019 και οι πιέσεις Τραμπ
Η Τουρκία είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα F-35 το 2019, μετά την απόκτηση από την Άγκυρα του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400, μια εξέλιξη που ενεργοποίησε κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) και ενίσχυσε ανησυχίες ότι το ρωσικό σύστημα θα μπορούσε να υπονομεύσει τις κρυφές (stealth) δυνατότητες του F-35. Το εμπάργκο είχε επιβληθεί από την ίδια την κυβέρνηση Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία.
Ωστόσο, στο πλαίσιο της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να άρει τις κυρώσεις που εμποδίζουν την Τουρκία να αποκτήσει F-35, εμφανιζόμενος πρόθυμος να ανατρέψει τη δική του απόφαση του 2019. Η κίνηση αυτή έχει προκαλέσει έντονη αντίδραση όχι μόνο στο Κογκρέσο αλλά και από το Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να εκφράζει δημοσίως την αντίθεσή του, επικαλούμενος τον κίνδυνο ανατροπής της ισορροπίας ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Τι ακολουθεί
Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, καθώς νομικοί ειδικοί επισημαίνουν ότι ο νόμος για τον προϋπολογισμό άμυνας του 2020 απαγορεύει ρητά τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο η χώρα διατηρεί το ρωσικό σύστημα S-400 — κάτι που η Άγκυρα δεν έχει μέχρι στιγμής αποδεχθεί να εγκαταλείψει. Βουλευτές και από τα δύο κόμματα δηλώνουν αποφασισμένοι να εμποδίσουν κάθε προσπάθεια παράκαμψης αυτών των νομικών περιορισμών, εν μέσω αυξανόμενων πιέσεων από την κυβέρνηση Τραμπ για στενότερους δεσμούς με την Άγκυρα.