Μια νέα, μεγάλης κλίμακας επιστημονική μελέτη προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στις ενδείξεις που συνδέουν τη διατροφή με την υγεία του εγκεφάλου καθώς μεγαλώνουμε. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Hirosaki της Ιαπωνίας βρήκαν ότι τα άτομα με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης C στο πλάσμα του αίματός τους τείνουν να έχουν μικρότερο όγκο φαιάς ουσίας στον εγκέφαλο, καθώς και ασθενέστερη συνδεσιμότητα σε ένα βασικό δίκτυο εγκεφαλικών περιοχών που σχετίζεται με τη μνήμη, την προσοχή και άλλες γνωστικές λειτουργίες.
Η μελέτη, με επικεφαλής την Haruka Nagaya και επιστημονικά υπεύθυνο τον Tomohiro Shintaku, αναλυτή ραδιολογίας στη Σχολή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Hirosaki, δημοσιεύτηκε στις 10 Ιουνίου 2026 στο ανοιχτής πρόσβασης επιστημονικό περιοδικό PLOS One. Οι ερευνητές εξέτασαν μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου και μετρήσεις βιταμίνης C στο πλάσμα 2.044 Ιαπώνων ενηλίκων άνω των 64 ετών, καθιστώντας τη μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν συνδέσει άμεσα τα επίπεδα βιταμίνης C στο αίμα με τη δομή και τη λειτουργική οργάνωση του εγκεφάλου.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές μέτρησαν τον όγκο της φαιάς και της λευκής ουσίας σε κάθε συμμετέχοντα, λαμβάνοντας υπόψη τις ατομικές διαφορές στον συνολικό όγκο του εγκεφάλου, και αξιολόγησαν τη συνδεσιμότητα εντός του λεγόμενου δικτύου προεπιλεγμένης λειτουργίας (default mode network), το οποίο εμπλέκεται σε λειτουργίες όπως η αυτοβιογραφική μνήμη, η σκέψη για το μέλλον, η αυτοαναφορά και η προσοχή. Αφού έλαβαν στατιστικά υπόψη παράγοντες που θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τη δομή και τη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου -όπως η ηλικία, το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, οι σωματικές δραστηριότητες και προϋπάρχουσες παθήσεις όπως η υπέρταση- διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες με χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης C στο πλάσμα είχαν σταθερά μικρότερο όγκο φαιάς ουσίας και χαμηλότερη συνδεσιμότητα στο συγκεκριμένο δίκτυο.
Όπως εξήγησε ο Shintaku, η βιταμίνη C είναι ένα ζωτικής σημασίας αντιοξειδωτικό, με τη συγκέντρωσή της στον εγκεφαλονωτιαίο υγρό να είναι πάνω από διπλάσια σε σχέση με αυτή στο αίμα. Ενώ προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη συνδέσει μια διατροφή πλούσια σε βιταμίνη C με μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, παρέμενε ασαφές κατά πόσο τα επίπεδα της βιταμίνης στο αίμα σχετίζονται άμεσα με τα ευρύτερα δίκτυα του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές είναι σαφείς ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση -δηλαδή η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η χαμηλή βιταμίνη C προκαλεί την απώλεια φαιάς ουσίας, ούτε ότι η λήψη συμπληρωμάτων θα αντιστρέψει τυχόν επιδράσεις. Επισημαίνουν επίσης ότι το δείγμα αφορούσε αποκλειστικά ηλικιωμένους ενήλικες στην Ιαπωνία, οπότε χρειάζονται περαιτέρω μελέτες, ιδανικά μακροχρόνιες και σε πιο διαφορετικούς πληθυσμούς, ώστε να διαπιστωθεί αν τα ευρήματα ισχύουν ευρύτερα.
Παρ’ όλα αυτά, τα αποτελέσματα ενισχύουν την υπόθεση ότι η διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης C στη διάρκεια της ζωής θα μπορούσε να παίζει υποστηρικτικό ρόλο στη διατήρηση της γνωστικής εφεδρείας και στην αντιμετώπιση της γήρανσης του εγκεφάλου. Καθώς ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του βιταμίνη C, αυτή πρέπει να λαμβάνεται καθημερινά μέσω της διατροφής, με πλούσιες πηγές τα εσπεριδοειδή, τις πιπεριές, τις φράουλες, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών και τις ντομάτες.