Μια νέα κρίση ξεσπά στις σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να κατηγορεί ευθέως τον Ταγίπ Ερντογάν ότι καλεί συστηματικά για την καταστροφή του Ισραήλ, και να ανακοινώνει ότι η χώρα του θα ενημερώσει επίσημα τις ΗΠΑ για τις δηλώσεις του Τούρκου προέδρου.
Τι είπε ο Νετανιάχου
Μιλώντας σε πρόσφατη συνεδρίαση του ισραηλινού υπουργικού συμβουλίου, ο Νετανιάχου δήλωσε, σύμφωνα με στοιχεία που επιβεβαίωσε στους Times of Israel το γραφείο του πρωθυπουργού, ότι «δεν περνάει σχεδόν καμία μέρα χωρίς να ζητά την καταστροφή του Ισραήλ», αναφερόμενος στον Ερντογάν. Ο Ισραηλινός ηγέτης υποστήριξε ότι η ιστορία έχει διδάξει τον εβραϊκό λαό να μην αγνοεί δημόσιες απειλές κατά της ύπαρξης του κράτους, και τόνισε ότι το Ισραήλ θα θέσει το ζήτημα στους Αμερικανούς συμμάχους του, λέγοντας στους υπουργούς του ότι «δεν τις αγνοούμε».
Μια Τουρκία που δεν αγνοείται εύκολα
Η κίνηση Νετανιάχου αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή η Τουρκία δεν είναι μια συνηθισμένη περιφερειακή δύναμη: διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ μετά τις ΗΠΑ και βρίσκεται σε καίρια γεωγραφική θέση ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή. Παρά την ιδιότητά της ως μέλους του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα έχει διατηρήσει επαφές με τη Χαμάς και έχει αναστείλει το εμπόριο με το Ισραήλ από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σε πλήρη διπλωματική ρήξη.
Η αντίδραση της Άγκυρας
Η ένταση δεν είναι καινούργια. Τις τελευταίες ημέρες ο Ερντογάν είχε χαρακτηρίσει τον αγώνα κατά του «σιωνισμού» ζήτημα εθνικής επιβίωσης για την Τουρκία, περιγράφοντας τον ως ιδεολογία «γενοκτονική, κατοχική και επεκτατική». Το ισραηλινό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε χαρακτηρίζοντας τον Τούρκο πρόεδρο «δικτάτορα» που καταπιέζει την αντιπολίτευση, φυλακίζει δημοσιογράφους και στηρίζει τζιχαντιστικές οργανώσεις, κλείνοντας τη δήλωσή του με τη φράση: «Ο Ερντογάν θα παρέλθει· το Ισραήλ θα παραμείνει για πάντα».
Μήνες κλιμακούμενης αντιπαράθεσης
Η νέα αμφιλεγόμενη ανταλλαγή δηλώσεων προστίθεται σε μια ήδη φορτισμένη σχέση. Τις τελευταίες εβδομάδες, τουρκικό δικαστήριο είχε προχωρήσει σε δικογραφία κατά του Νετανιάχου και δεκάδων άλλων Ισραηλινών αξιωματούχων σε σχέση με τη διεθνή στόλο αλληλεγγύης προς τη Γάζα, ενώ το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε αποκαλέσει τον Νετανιάχου «τον Χίτλερ της εποχής μας» μετά από δηλώσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού κατά του Ερντογάν. Η Ισραηλινή πλευρά έχει επίσης κατηγορήσει τον Τούρκο πρόεδρο για καταστολή του Κουρδικού πληθυσμού και στήριξη στη Χαμάς, ενώ η Άγκυρα έχει επανειλημμένα κατηγορήσει το Ισραήλ για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα και τον Λίβανο.
Ο ρόλος της Ουάσινγκτον
Η αναφορά του Νετανιάχου στους Αμερικανούς συμμάχους δεν είναι τυχαία. Η κυβέρνηση Τραμπ διατηρεί φιλικές σχέσεις με την Άγκυρα, με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει αποφύγει στο παρελθόν να σχολιάσει δημόσια τις αιχμηρές δηλώσεις του Ερντογάν κατά του Ισραήλ, ενώ εκκρεμεί συζήτηση για πώληση αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Τουρκία πριν από προσεχή σύνοδο του ΝΑΤΟ. Η ισορροπία αυτή μεταξύ δύο στρατηγικών συμμάχων των ΗΠΑ καθιστά την επιδιωκόμενη παρέμβαση Ουάσινγκτον ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για την περιφερειακή διπλωματία.
Τι ακολουθεί
Με την ισραηλινή κυβέρνηση να ανακοινώνει ότι θα θέσει επισήμως το ζήτημα στις ΗΠΑ, οι σχέσεις Ιερουσαλήμ–Άγκυρας εισέρχονται σε μια ακόμη πιο τεταμένη φάση, εν μέσω ευρύτερων αναδιατάξεων στη Μέση Ανατολή μετά τον πόλεμο στη Γάζα και τις εξελίξεις στο Ιράν και τον Λίβανο. Αναλυτές παρακολουθούν αν η αντιπαράθεση θα παραμείνει σε επίπεδο ρητορικής ή θα επηρεάσει ουσιαστικά τις διμερείς οικονομικές και στρατιωτικές σχέσεις των δύο χωρών.