Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προανήγγειλε μέσω ανάρτησής του στο X (πρώην Twitter) την πρόθεσή του να σχηματίσει μια «ευρεία εθνική κυβέρνηση» μετά τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές της χώρας, που έχουν προγραμματιστεί το αργότερο για τις 27 Οκτωβρίου. Η δήλωση, που έγινε αρχικά σε τηλεοπτική ενημέρωση Τύπου το Σάββατο και αναδημοσιεύτηκε στο προσωπικό του προφίλ, θεωρείται από αναλυτές κίνηση που σηματοδοτεί αλλαγή στη μετεκλογική στρατηγική του Ισραηλινού ηγέτη.
Τι δήλωσε ο Νετανιάχου
Στην ανάρτησή του, ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι, ύστερα από χρόνια δοκιμασιών και απέναντι σε εξωτερικές απειλές αλλά και εσωτερικές προκλήσεις, το Ισραήλ χρειάζεται μια κυβέρνηση ικανή να ενώσει το μεγαλύτερο μέρος του λαού γύρω από έναν κοινό, υπεύθυνο δρόμο. Σκοπός του, όπως έγραψε, είναι να σχηματίσει μια κυβέρνηση βασισμένη στην ευρύτερη δυνατή συναίνεση επί των ζητημάτων που θα καθορίσουν το μέλλον της χώρας για γενιές.
Οι τέσσερις θεμελιώδεις αρχές
Σύμφωνα με την ανάρτηση, η νέα κυβέρνηση θα στηρίζεται σε τέσσερις βασικές αρχές:
- Το Ισραήλ είναι το κράτος-έθνος του εβραϊκού λαού.
- Η χώρα θα προστατεύει τον εαυτό της με τις δικές της δυνάμεις.
- Το Ισραήλ θα διασφαλίσει οικονομική, ενεργειακή και αμυντική ανεξαρτησία.
- Δεν θα ιδρυθεί παλαιστινιακό κράτος ανάμεσα στη θάλασσα και τον Ιορδάνη.
Ο Νετανιάχου ανέφερε ότι όποιος αποδέχεται αυτές τις αρχές είναι καλοδεχούμενος να συμμετάσχει, τονίζοντας πως δεν επιδιώκει αποκλεισμούς αλλά «θεραπεία» και ενότητα του πολιτικού σκηνικού.
Το πλαίσιο: εκλογές, πόλεμοι και πτώση δημοτικότητας
Η ανακοίνωση έρχεται καθώς ο Νετανιάχου, ηγέτης που έχει κυβερνήσει το Ισραήλ περισσότερο από κάθε άλλο πρωθυπουργό στην ιστορία της χώρας, έχει ήδη δηλώσει ότι θα διεκδικήσει εκ νέου την πρωθυπουργία στις εκλογές του φθινοπώρου. Οι δημοσκοπήσεις τον δείχνουν να δυσκολεύεται να συγκεντρώσει σαφή πλειοψηφία, με τον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Γκάντι Αϊζενκότ να αναδεικνύεται σε ισχυρό αντίπαλο επικεφαλής νέου κόμματος. Παράλληλα, ο συνασπισμός του ταλανίζεται από εσωτερικές διαφωνίες, κυρίως γύρω από το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας των Χαρεντίμ (υπερορθόδοξων).
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρουσίασε την πρωτοβουλία του ως απάντηση σε αυτό που περιέγραψε ως προσπάθειες ορισμένων να «εμβαθύνουν τις εσωτερικές διχόνοιες», ενώ συνέδεσε το σχέδιο της εθνικής κυβέρνησης με τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις στην περιοχή, αναφερόμενος σε υπολείμματα του ιρανικού άξονα και σε ευκαιρίες για συμφωνίες, μεταξύ άλλων με τον Λίβανο.
Αντιδράσεις από όλο το πολιτικό φάσμα
Η πρωτοβουλία προκάλεσε άμεσες και αντικρουόμενες αντιδράσεις. Από την πλευρά της ακροδεξιάς, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβίρ χαρακτήρισε τις δηλώσεις «πολύ ανησυχητικές», υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση που πρέπει να σχηματιστεί οφείλει να είναι αποκλειστικά δεξιά. Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών Γκιντεόν Σάαρ εξέφρασε στήριξη, λέγοντας ότι μια ευρεία εθνική κυβέρνηση αποτελεί πλέον εθνική ανάγκη για τη χώρα.
Από την αντιπολίτευση, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών Γιαΐρ Γκολάν απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο συνεργασίας, αποδίδοντας στον Νετανιάχου ευθύνες για πρόσφατες κρίσεις της χώρας, ενώ ο επικεφαλής του κόμματος «Μπλε και Λευκό» Μπένι Γκαντζ εξέφρασε δημόσια αμφιβολίες για το ειλικρινές των προθέσεων του πρωθυπουργού, εκτιμώντας ότι ενδεχομένως θα επιλέξει εκ νέου συνεργασία με τα ίδια κόμματα της σημερινής κυβερνητικής του συμμαχίας.
Τι σημαίνει η κίνηση
Η πρόταση Νετανιάχου ανοίγει επισήμως τη συζήτηση για το πολιτικό τοπίο που θα διαμορφωθεί μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, με τον ίδιο να την παρουσιάζει ως μονόδρομο απέναντι σε μια εναλλακτική «στενή κυβέρνηση αριστεράς» εξαρτημένη, όπως υποστηρίζει, από αραβικά κόμματα. Αναλυτές, ωστόσο, σημειώνουν ότι το εγχείρημα αυτό έχει επαναληφθεί στο παρελθόν από τον Ισραηλινό ηγέτη πριν από εκλογικές αναμετρήσεις, χωρίς πάντοτε να μεταφράζεται σε ουσιαστική αλλαγή της κυβερνητικής σύνθεσης μετά τη νίκη του.