Σαν φούρνος έχει μετατραπεί η ήπειρος: 40 νεκροί από πνιγμό στη Γαλλία τις τελευταίες πέντε ημέρες, «λουκέτο» σε πυρηνικό αντιδραστήρα, κόκκινος συναγερμός σε Ισπανία, Ιταλία, Γερμανία, Ελβετία και Λουξεμβούργο, ενώ η Βρετανία οδεύει προς ιστορικό ρεκόρ Ιουνίου με την Met Office να εκδίδει σπάνια κόκκινη προειδοποίηση
Η Ευρώπη ζει έναν από τους πιο βίαιους και πρώιμους καύσωνες των τελευταίων δεκαετιών, με τον υδράργυρο να αγγίζει κατά τόπους τους 44-45°C, εκατομμύρια πολίτες να βρίσκονται υπό κόκκινο συναγερμό και τις αρχές έξι χωρών —Γαλλίας, Ισπανίας, Ιταλίας, Γερμανίας, Ελβετίας και Λουξεμβούργου— να βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Υπεύθυνο για το φαινόμενο είναι ένα μετεωρολογικό σύστημα γνωστό ως «Ωμέγα Μπλοκ», που πήρε το όνομά του επειδή σχηματίζει στον χάρτη ένα μοτίβο όμοιο με το ελληνικό γράμμα Ω, εγκλωβίζοντας θερμές αέριες μάζες από τη Σαχάρα πάνω από την ήπειρο για ημέρες.
Γαλλία: 40 πνιγμοί σε πέντε ημέρες, παγωμένο πυρηνικό εργοστάσιο
Η πιο βαριά πληγείσα χώρα είναι η Γαλλία. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιέν Λεκορνί ανακοίνωσε ότι από την περασμένη Πέμπτη 18 Ιουνίου έχουν καταγραφεί 40 θάνατοι από πνιγμό, καθώς χιλιάδες πολίτες αναζητούν δροσιά σε ποτάμια, λίμνες και κανάλια χωρίς επιτήρηση ναυαγοσώστη — ανάμεσά τους και δύο μικρά παιδιά, 2 και 4 ετών, που βρέθηκαν νεκρά μέσα σε αυτοκίνητο στην Καρπεντρά, στον νότο της χώρας. Η υπουργός Αθλητισμού Μαρίνα Φεράρι προειδοποίησε ότι η κολύμβηση σε μη εγκεκριμένες περιοχές εν μέσω καύσωνα «δεν είναι κάτι που πρέπει να παίρνουμε ελαφρά».
Η Δευτέρα ήταν, σύμφωνα με τη Météo France, η θερμότερη ημέρα Ιουνίου στην ιστορία των μετρήσεων της χώρας — αλλά και η θερμότερη νύχτα που έχει καταγραφεί ποτέ για τον μήνα, με μέση ελάχιστη θερμοκρασία στους 21,6°C. Στο Μπορντό ο υδράργυρος έφτασε τους 41,9°C, σπάζοντας το ρεκόρ του περασμένου Αυγούστου, ενώ στο Πουατιέ καταγράφηκαν 41,2°C, καταρρίπτοντας ιστορικό ρεκόρ του 1947. Πάνω από τις μισές περιφέρειες της χώρας —49 από τις 96— βρίσκονται σε κόκκινο συναγερμό, με περίπου 39 εκατομμύρια πολίτες να επηρεάζονται.
Η ζέστη οδήγησε ακόμη και σε διακοπή λειτουργίας αντιδραστήρα στον πυρηνικό σταθμό του Γκολφέκ, κοντά στην Τουλούζη: το νερό του ποταμού Γκαρόν, που χρησιμοποιείται για την ψύξη, ξεπέρασε το νομικό όριο ασφαλείας των 28°C. Παράλληλα, πάνω από 1.350 σχολεία έχουν κλείσει σε όλη τη χώρα, η σιδηροδρομική εταιρεία SNCF έχει περιορίσει δρομολόγια και η Γαλλία απαγόρευσε την κατανάλωση αλκοόλ σε δημόσιους χώρους της γιορτής μουσικής (Fête de la Musique), για να μην επιβαρυνθούν τα επείγοντα.
Ισπανία: «διπλάσιες» θερμοκρασίες από το κανονικό, ακυρώσεις στη Μαδρίτη
Στην Ισπανία, η κρατική μετεωρολογική υπηρεσία Aemet κήρυξε κόκκινο συναγερμό για τη Χώρα των Βάσκων, με το Σαν Σεμπαστιάν —μια πόλη γνωστή για το ήπιο κλίμα της— να αναμένεται να φτάσει τους 40°C, σχεδόν διπλάσια τιμή από τον ιστορικό μέσο όρο της περιοχής για την εποχή. Σε ορισμένα σημεία η πρόγνωση ανεβάζει τον υδράργυρο έως και τους 45°C. Στη Μαδρίτη καταγράφηκαν ήδη 40°C, στην Κόρδοβα η ζέστη είναι ασφυκτική, ενώ 13 από τις 17 αυτόνομες περιφέρειες βρίσκονται σε πορτοκαλί συναγερμό. Η ένταση του φαινομένου οδήγησε τις αρχές της Μαδρίτης να ακυρώσουν δημόσια προβολή αγώνα του Μουντιάλ 2026 στο κέντρο της πόλης, για λόγους ασφάλειας του κοινού. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της Aemet, οι θερμοκρασίες κινούνται 5 έως 10 βαθμούς πάνω από το φυσιολογικό, ενώ σε ορισμένες βόρειες περιοχές η απόκλιση ξεπερνά τους 10 βαθμούς — ούτε η νύχτα φέρνει ανάσα, με τον υδράργυρο να μη πέφτει κάτω από τους 25-30°C σε περιοχές όπως η Αλμέρια.
Ιταλία: κόκκινος συναγερμός σε 12 πόλεις, πίεση στο ενεργειακό δίκτυο
Η Ιταλία βρίσκεται επίσης σε πλήρη επιφυλακή, με κόκκινες προειδοποιήσεις σε 12 μεγάλες πόλεις, ανάμεσά τους η Μπολόνια, η Φλωρεντία, το Μιλάνο και το Τορίνο. Στο Τορίνο, οι αυξημένες ανάγκες σε ηλεκτρισμό προκάλεσαν διακοπές ρεύματος, αναγκάζοντας τις αρχές να ενισχύσουν το δίκτυο, να αυξήσουν τις βάρδιες εργαζομένων και να εγκαταστήσουν επιπλέον γεννήτριες. Στη Ρώμη, πιστοί που παρακολουθούσαν την κυριακάτικη προσευχή του Πάπα στην πλατεία του Αγίου Πέτρου χρησιμοποιούσαν ομπρέλες και βεντάλιες για προστασία. Πέρα από τη ζέστη, η χώρα παλεύει και με σοβαρή ξηρασία — η κυβέρνηση παρέτεινε έως τις 15 Σεπτεμβρίου τη θητεία ειδικού επιτρόπου για τον συντονισμό μέτρων κατά της λειψυδρίας. Οι μετεωρολόγοι εκτιμούν ότι ο καύσωνας στην Ιταλία θα κρατήσει τουλάχιστον έως τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου, με τον υδράργυρο να αναμένεται να αγγίξει τους 40°C σε Σαρδηνία, Λομβαρδία, Αιμιλία-Ρομανία και την ενδοχώρα της κεντρικής Ιταλίας.
Βρετανία: σπάνια κόκκινη προειδοποίηση, στο «κόκκινο» και τα ιστορικά ρεκόρ
Στη Βρετανία, η Met Office εξέδωσε σπάνια κόκκινη προειδοποίηση ακραίας ζέστης για μια ζώνη που εκτείνεται από το Λονδίνο έως το Σόμερσετ και το Σουόνσι, με προέκταση προς το Μπέρμιγχαμ — σε ισχύ από τις 9 το πρωί της Τετάρτης έως τις 9 το βράδυ της Πέμπτης. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα τετραήμερο κύμα καύσωνα μπορεί να σπρώξει τον υδράργυρο πάνω από τους 39°C, ξεπερνώντας εύκολα το ρεκόρ Ιουνίου των 35,6°C που κρατούσε από το 1957 και το 1976, και πλησιάζοντας απειλητικά το απόλυτο ιστορικό ρεκόρ της χώρας, τους 40,3°C, που καταγράφηκε τον Ιούλιο του 2022.
Γερμανία και η υπόλοιπη Ευρώπη
Στη Γερμανία, όπου οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 38°C, έξι άνθρωποι —ανάμεσά τους νέοι σε ηλικία— πνίγηκαν προσπαθώντας να δροσιστούν σε λίμνες και ποτάμια. Αυξημένη θνησιμότητα και επιπτώσεις στην άγρια πανίδα καταγράφονται και στο Βέλγιο, ενώ Ελβετία και Λουξεμβούργο βρίσκονται κι αυτά σε κόκκινο συναγερμό. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters Climate Monitor, η Ευρώπη είναι αυτή τη στιγμή η ήπειρος με τη μεγαλύτερη απόκλιση θερμοκρασίας από τα φυσιολογικά επίπεδα παγκοσμίως, με μέση μέγιστη θερμοκρασία 4,1 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1961-1990 — έναντι περίπου 2 βαθμών στην Ασία και 1,3 βαθμού στη Βόρεια Αμερική.
Πότε θα τελειώσει — και πού «κρύβεται» η Ελλάδα
Σύμφωνα με τη Le Monde, ο καύσωνας έχει ήδη αποδειχθεί ασυνήθιστος λόγω της έντασης, της διάρκειας και της πρωτόγνωρης πρωιμότητάς του, με το καλοκαίρι μόλις να έχει ξεκινήσει· θα μπορούσε να καταγραφεί ως ιστορικός τις επόμενες ημέρες. Το τέλος του φαινομένου ελπίζεται να έρθει το Σαββατοκύριακο 27-28 Ιουνίου ή στις αρχές Ιουλίου, χωρίς όμως αυτό να έχει επιβεβαιωθεί ακόμη από τη γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία. Μια έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO) είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Απρίλιο ότι η Ευρώπη θερμαίνεται με ρυθμό υπερδιπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, φαίνεται —τουλάχιστον προς το παρόν— να αποφεύγει τον πυρήνα του φαινομένου, καθώς οι θερμότερες αέριες μάζες μετατοπίζονται προς τα βόρεια Βαλκάνια και την κεντρική Ευρώπη, με το μελτέμι στο Αιγαίο να λειτουργεί ως φυσικός μηχανισμός μετριασμού στα ανατολικά και νότια.
