21 Ιουνίου 2026 – Επιστήμονες εντόπισαν σπάνιες γενετικές παραλλαγές σε οικογένειες με εξαιρετική μακροζωία, που μπορεί να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ζουν περισσότερα χρόνια χωρίς σοβαρές ασθένειες.
Η νέα έρευνα, που παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Γενετικής (ESHG) στο Γκέτεμποργκ, εστίασε σε οικογένειες όπου τα μέλη ζουν υγιή για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τον μέσο όρο.
Τι Βρήκαν οι Ερευνητές
Οι επιστήμονες από το Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Λάιντεν (Ολλανδία) μελέτησαν 212 ομάδες αδελφών από το Leiden Longevity Study. Εντόπισαν τέσσερις περιοχές του γονιδιώματος που σχετίζονται με τη μακροζωία και, μετά από περαιτέρω ανάλυση, 12 σπάνιες γενετικές παραλλαγές που αλλάζουν πρωτεΐνες.
Η πιο ενδιαφέρουσα παραλλαγή βρέθηκε στο γονίδιο CGAS (cyclic GMP-AMP synthase). Αυτό το γονίδιο λειτουργεί ως «συναγερμός» του ανοσοποιητικού: όταν ανιχνεύει DNA σε λάθος μέρος μέσα στο κύτταρο (π.χ. λόγω ιού ή κυτταρικής βλάβης), ενεργοποιεί φλεγμονή.
Στις μακρόβιες οικογένειες, τα άτομα φαίνεται να έχουν μόνο μία ενεργή αντιγραφή του γονιδίου. Αυτό μειώνει την υπερβολική φλεγμονή – που θεωρείται βασικός «ένοχος» για πολλές ασθένειες της γήρανσης (καρδιαγγειακά, διαβήτης, νευροεκφυλιστικές παθήσεις) – χωρίς να εξαλείφει την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμά λοιμώξεις και να επιδιορθώνει βλάβες.
Γιατί Είναι Σημαντική η Μελέτη
- Οι περισσότερες προηγούμενες έρευνες εστίαζαν σε μεμονωμένα άτομα μακρόβια. Εδώ μελετήθηκαν ολόκληρες οικογένειες, κάτι που βοηθά να διαχωριστούν καλύτερα οι γενετικοί από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
- Προηγούμενα δεδομένα της ίδιας ομάδας έδειξαν ότι τα παιδιά μακρόβιων γονέων εμφανίζουν καρδιομεταβολικές παθήσεις κατά μέσο όρο 13 χρόνια αργότερα.
Επόμενα Βήματα
Οι ερευνητές θα δοκιμάσουν τη συγκεκριμένη παραλλαγή σε killifish (το πιο βραχύβιο σπονδυλωτό ζώο) στο Ινστιτούτο Max Planck για τη Βιολογία της Γήρανσης, για να δουν αν αυξάνει το προσδόκιμο ζωής και βελτιώνει την υγεία.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι χρειάζεται πολλή ακόμα έρευνα πριν υπάρξουν κλινικές εφαρμογές. Η πλήρης απενεργοποίηση του CGAS μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοιμώξεων και καρκίνου, ενώ η υπερενεργοποίησή του προκαλεί χρόνια φλεγμονή.
(Πηγή: European Society of Human Genetics – ESHG 2026, Leiden University Medical Center)