Σφοδρή αντιπαράθεση εκτυλίχθηκε στη Βουλή και ειδικότερα στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης σχετικά με το άρθρο 16 του Συντάγματος, με αιχμή την πρόθεση της κυβέρνησης για άνοιγμα του πεδίου στην ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων και την έντονη πολιτική διαφωνία της αντιπολίτευσης.
Η Νέα Δημοκρατία, μέσω του εισηγητή της στην επιτροπή Νέα Δημοκρατία Ευριπίδη Στυλιανίδη, προώθησε την πρόταση για απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης, με δυνατότητα συνύπαρξης δημόσιων πανεπιστημίων και μη κρατικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων, τα οποία θα ονομάζονται «Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η Ελλάδα επί δεκαετίες έμεινε καθηλωμένη σε ένα καθεστώς εκπαιδευτικού απομονωτισμού, αποδίδοντας την κατάσταση αυτή σε πολιτικές αγκυλώσεις και ιδεολογικές εμμονές. Όπως ανέφερε, «Στοίχισε ακριβά το κρατικό μονοπώλιο στην εκπαίδευση», προσθέτοντας ότι η χώρα έχει μείνει εκτός της διεθνούς εκπαιδευτικής αγοράς εξαιτίας «ξεπερασμένων αντιλήψεων και συντεχνιακών συμφερόντων». Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο σημείωσε: «Μεγάλη κερδισμένη της ελληνικής φοβικότητας» είναι η Κύπρος, ενώ συμπλήρωσε: «Εύχομαι κάποιοι με τις επιλογές τους να μην ξαναδολοφονήσουν το εθνικό όραμα».
Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, η κριτική επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι στην πρόταση της ΝΔ δεν περιλαμβάνεται ρητή αναφορά στον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των ιδρυμάτων. Η Νάντια Γιαννακοπούλου υπογράμμισε: «Δεν υπάρχει πουθενά στην πρόταση της Νέας Δημοκρατίας η φράση “μη κερδοσκοπικά” ιδρύματα», επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη επιλογή αφήνει περιθώρια για πλήρη εμπορευματοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Παράλληλα, η Ευαγγελία Λιακούλη τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα ούτε ως άκριτη εμπορευματοποίηση ούτε ως άρνηση αλλαγών, αλλά ζητά σαφές πλαίσιο, σημειώνοντας ότι το άρθρο 16 πρέπει να απαλλαγεί από «στερεότυπα και ιδεολογικά χαρακώματα», με βασική προϋπόθεση την ενίσχυση του δημόσιου πανεπιστημίου και τη ρητή κατοχύρωση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα των νέων ιδρυμάτων.
Το ΠΑΣΟΚ ξεκαθάρισε επίσης ότι δεν θα υπερψηφίσει τις συνταγματικές αλλαγές στην παρούσα Βουλή, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στάσης στην επόμενη Αναθεωρητική Βουλή που θα προκύψει μετά τις εκλογές.
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος διατύπωσε έντονη κριτική, κάνοντας λόγο για εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων και πολιτικό σχεδιασμό που οδηγεί σε ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «ευτυχώς, σας φύλαξε ο Θεός και δεν αναθέσατε την εισήγηση στον Μακάριο Λαζαρίδη», ενώ υποστήριξε ότι δημιουργούνται συνθήκες φυγής φοιτητών στο εξωτερικό που χρησιμοποιούνται στη συνέχεια ως επιχείρημα για την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων. Στο τέλος της τοποθέτησής του διάβασε στίχους του Ζοζέ Σαραμάγκου, λέγοντας: «Ιδιωτικοποιήστε και την … τη μάνα που σας γέννησε».
Αρνητική θέση διατύπωσε και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.
Θετική στην κατεύθυνση ύπαρξης δημόσιων και μη κρατικών πανεπιστημίων εμφανίστηκε η Ελληνική Λύση μέσω του Στέλιου Φωτόπουλου, ο οποίος πρότεινε παράλληλα την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων.
Στο μεταξύ, νέα ένταση προκάλεσε η τοποθέτηση του εισηγητή της ΝΔ Ευριπίδη Στυλιανίδη, ο οποίος ανέφερε ότι «ναι στο μη κερδοσκοπικό εάν το θέλει το ΠΑΣΟΚ, ναι, φτάνει να αλλάξουμε το άρθρο 16» και πρόσθεσε ότι «θα αναγκαστούν να συνταχθούν μαζί μας στην αναθεωρητική Βουλή».
Η δήλωση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από το ΠΑΣΟΚ, με τον Μάντζο να κάνει λόγο για «πολιτικό τυχοδιωκτισμό», κατηγορώντας τη ΝΔ ότι μεταβάλλει τη στάση της διαρκώς γύρω από το ζήτημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Όπως υποστήριξε, η κυβέρνηση από το 2019 μέχρι σήμερα έχει μετακινήσει τη διατύπωση της πρότασής της, ενώ τόνισε ότι «Ουδέποτε θα συναινέσουμε στην απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου». Πρόσθεσε επίσης ότι η βασική διαχωριστική γραμμή αφορά το αν θα επιτρέπεται ή όχι η επιδίωξη κέρδους στα πανεπιστημιακά ιδρύματα, ξεκαθαρίζοντας πως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η διανομή μερισμάτων και μπόνους και ότι τα έσοδα πρέπει να κατευθύνονται αποκλειστικά στην έρευνα και τη διδασκαλία.
Το πολιτικό κλίμα στην επιτροπή παρέμεινε ιδιαίτερα τεταμένο, με όλες τις πλευρές να διατηρούν σκληρές θέσεις ενόψει της συνέχισης της συζήτησης για μία από τις πιο αμφιλεγόμενες συνταγματικές αλλαγές των τελευταίων ετών.