Στις 29 Μαΐου 2026, ημέρα που για τους Έλληνες θυμίζει την τραγική Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 και το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε για άλλη μια φορά να μετατρέψει την ημερομηνία σε αφορμή για έντονη εθνικιστική ρητορική.
Οι δηλώσεις Ερντογάν
Σε σειρά αναρτήσεων και ομιλιών του, ο Ερντογάν τόνισε μεταξύ άλλων:
- «Αυτά τα εδάφη είναι πατρίδα μας από το 1071 και η Κωνσταντινούπολη είναι Τούρκικο Ισταμπούλ από το 1453».
- Χαρακτήρισε την πόλη «το καμάρι και το φως των ματιών του τουρκικού έθνους».
- Αναφέρθηκε στον Μωάμεθ τον Πορθητή ως «Φατίχ» και υποσχέθηκε ότι «δεν θα δώσουμε ποτέ ευκαιρία» σε όσους αμφισβητούν την «τουρκική ταυτότητα» της πόλης.
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο μεγάλων εκδηλώσεων για την «573η επέτειο της κατάκτησης», με συναυλίες, παρελάσεις και προσευχή στην Αγία Σοφία.
Σε ανάρτηση του στο Χ έγραψε μέρος από την ομιλία του:
«Παρόλο που υπάρχουν ακόμη όσοι δεν το αποδέχονται, παρόλο που υπάρχουν ακόμη φθονεροί που δεν μπορούν να το χωνέψουν…
Αυτές οι γαίες είναι πατρίδα μας από το 1071 και μετά, η Κωνσταντινούπολη δε είναι από το 1453 και μετά τα μάτια της καρδιάς του έθνους μας, ο πίνακας της περηφάνιάς μας ως «Τουρκική Κωνσταντινούπολη».
Όποιος έχει πρόβλημα με την ιδρυτική ταυτότητα αυτής της πόλης, όπως την ονόμασε ο Γιαχιά Κεμάλ «Τουρκική Κωνσταντινούπολη», αν κοιτάξετε το παρασκήνιο του, θα δείτε ότι στην πραγματικότητα βρίσκεται σε λογοδοσία με την άλωση και τον Μωάμεθ τον Πορθητή.
Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά ποιοι είναι αυτοί.
Με τη βοήθεια του Θεού, χθες δεν δώσαμε ευκαιρία στους εκπροσώπους αυτής της νοοτροπίας, δεν θα δώσουμε σήμερα ούτε αύριο.
Σε αυτή την ιερή πόλη, κληρονομιά του Σουλτάνου Μωάμεθ του Πορθητή, θα συνεχίσουμε να προσέχουμε σαν τα μάτια μας».
Η ελληνική οπτική
Για την ελληνική πλευρά, η 29η Μαΐου παραμένει ημέρα εθνικού πένθους και ιστορικής μνήμης. Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης σηματοδότησε το τέλος μιας χιλιετούς αυτοκρατορίας, τον εκτοπισμό και τον διωγμό εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων, και την οριστική αλλοίωση του ελληνικού και χριστιανικού χαρακτήρα της Βασιλεύουσας.
Οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες του Ερντογάν να παρουσιάζει την κατάκτηση ως «φωτεινή νίκη» και να επιμένει στον αποκλειστικά «τουρκικό» χαρακτήρα της Κωνσταντινούπολης, εκλαμβάνονται στην Ελλάδα ως:
- Απροκάλυπτη πρόκληση προς την ελληνική ιστορική συνείδηση
- Συνειδητή υποβάθμιση της πολυπολιτισμικής και πολυθρησκευτικής ιστορίας της Πόλης
- Μέρος ευρύτερης αναθεωρητικής πολιτικής που χρησιμοποιεί την ιστορία για εσωτερική κατανάλωση και ενίσχυση εθνικισμού
Το ευρύτερο πλαίσιο
Οι δηλώσεις έρχονται σε μια περίοδο που ο Ερντογάν εντείνει την εθνικιστική ρητορική εντός Τουρκίας, εν μέσω οικονομικών δυσκολιών και πολιτικών πιέσεων. Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, οι συχνές προκλήσεις για τα νησιά του Αιγαίου και η συνεχής προσπάθεια «οθωμανοποίησης» της ιστορίας αποτελούν σταθερά στοιχεία της πολιτικής του τα τελευταία χρόνια.
Για την Ελλάδα, η ημέρα αυτή υπενθυμίζει όχι μόνο το παρελθόν, αλλά και την ανάγκη διαφύλαξης της ιστορικής αλήθειας και της εθνικής μνήμης απέναντι σε όποιον επιχειρεί να την παραχαράξει.