Το Voyager 1, το πιο μακρινό ανθρώπινο κατασκεύασμα που έχει στείλει ποτέ η ανθρωπότητα στο διάστημα, συνεχίζει να λειτουργεί μετά από σχεδόν 49 χρόνια, αλλά η NASA αναγκάστηκε να πάρει δύσκολες αποφάσεις για να εξοικονομήσει ενέργεια. Στις 17 Απριλίου 2026, οι μηχανικοί του Jet Propulsion Laboratory (JPL) έστειλαν εντολή και απενεργοποίησαν το όργανο Low-Energy Charged Particle (LECP), ένα από τα τελευταία ενεργά επιστημονικά όργανα του σκάφους.
Γιατί έγινε η απενεργοποίηση;
Το Voyager 1 τροφοδοτείται από γεννήτρια ραδιοϊσοτόπων (RTG) που μετατρέπει τη θερμότητα από τη διάσπαση πλουτωνίου σε ηλεκτρισμό. Κάθε χρόνο χάνει περίπου 4 βατ ισχύος. Μετά από τόσα χρόνια, η διαθέσιμη ενέργεια έχει περιοριστεί δραματικά. Η απενεργοποίηση του LECP κρίθηκε ως η καλύτερη λύση για να αποφευχθεί η ενεργοποίηση του συστήματος προστασίας από χαμηλή τάση, που θα μπορούσε να προκαλέσει αυτόματο κλείσιμο συστημάτων και πιο δύσκολη ανάκαμψη.
Το LECP λειτουργούσε σχεδόν αδιάκοπα από το 1977 και μελετούσε σωματίδια χαμηλής ενέργειας (ιόντα, ηλεκτρόνια και κοσμικές ακτίνες) από το ηλιακό μας σύστημα και τον γαλαξία. Παρέδωσε πολύτιμα δεδομένα για το διαστρικό μέσο, συμπεριλαμβανομένων κυμάτων πίεσης και αλλαγών στην πυκνότητα σωματιδίων πέρα από την ηλιόσφαιρα.
Τι μένει ενεργό;
Μετά την απενεργοποίηση, στο Voyager 1 λειτουργούν ακόμα δύο επιστημονικά όργανα:
- Το όργανο μέτρησης πλάσματος (plasma waves)
- Το μαγνητόμετρο (magnetic fields)
Και τα δύο λειτουργούν άψογα και συνεχίζουν να στέλνουν μοναδικά δεδομένα από μια περιοχή του διαστήματος που κανένα άλλο ανθρώπινο σκάφος δεν έχει εξερευνήσει. Ένα μικρό τμήμα του LECP (ο κινητήρας περιστροφής του αισθητήρα) παρέμεινε ενεργό, καθώς καταναλώνει μόλις 0,5 βατ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανενεργοποίησης στο μέλλον.
Το φιλόδοξο σχέδιο «Big Bang»
Η απενεργοποίηση του LECP αναμένεται να δώσει στο Voyager 1 περίπου έναν επιπλέον χρόνο λειτουργίας. Στο διάστημα αυτό, η ομάδα της NASA ετοιμάζει ένα πιο τολμηρό σχέδιο εξοικονόμησης ενέργειας με την κωδική ονομασία «Big Bang». Πρόκειται για ταυτόχρονη αντικατάσταση πολλών καταναλωτών ενέργειας με πιο αποδοτικές εναλλακτικές, διατηρώντας παράλληλα τη θερμοκρασία του σκάφους σε ασφαλή επίπεδα.
Το σχέδιο θα δοκιμαστεί πρώτα στο Voyager 2 (που έχει λίγο περισσότερη ενέργεια και είναι πιο κοντά στη Γη) τον Μάιο και Ιούνιο 2026. Αν πετύχει, θα εφαρμοστεί στο Voyager 1 από τον Ιούλιο και μετά. Αν όλα πάνε καλά, υπάρχει ακόμα και πιθανότητα να επανενεργοποιηθεί το LECP.
Μια ιστορική αποστολή
Το Voyager 1 εκτοξεύτηκε το 1977 και έχει ξεπεράσει κατά πολύ την αρχική του αποστολή. Σήμερα βρίσκεται σε απόσταση άνω των 15 δισεκατομμυρίων μιλίων (περίπου 25 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα) από τη Γη. Η επικοινωνία με το σκάφος διαρκεί περίπου 23 ώρες μονής κατεύθυνσης.
«Ενώ το κλείσιμο ενός επιστημονικού οργάνου δεν είναι η προτίμηση κανενός, είναι η καλύτερη διαθέσιμη επιλογή», δήλωσε ο Kareem Badaruddin, διαχειριστής της αποστολής Voyager στο JPL. «Το Voyager 1 συνεχίζει να στέλνει δεδομένα από μια περιοχή που κανένα άλλο σκάφος δεν έχει εξερευνήσει».
Η αποστολή Voyager παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα της ανθρωπότητας, προσφέροντας γνώση για τα όρια του ηλιακού μας συστήματος και πέρα από αυτό.
