Τις τελευταίες δεκαετίες, ο αυτισμός φαίνεται να είναι παντού. Από διαγνώσεις σε παιδιά μέχρι αυτοδιάγνωση ενηλίκων, η συζήτηση έχει εκτοξευθεί. Είναι όμως επιδημία, μυστήριο ή κάτι τελείως διαφορετικό; Οι ειδικοί έχουν σαφή απάντηση: δεν είναι μυστήριο. Είναι η πρόοδος της επιστήμης, η καλύτερη διάγνωση και η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση.
Τα Επίσημα Στοιχεία
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ, περίπου 1 στα 36 παιδιά διαγιγνώσκεται με διαταραχή αυτιστικού φάσματος. Στην Ευρώπη οι αριθμοί είναι παρόμοιοι (περίπου 1-2%). Αυτός ο αριθμός είναι πολύ υψηλότερος από ό,τι πριν από 20-30 χρόνια. Ωστόσο, οι περισσότεροι ερευνητές τονίζουν ότι δεν υπάρχει πραγματική αύξηση της επίπτωσης της διαταραχής. Αυτό που αυξήθηκε είναι η ανίχνευση και η καταγραφή των περιπτώσεων.
Γιατί Αυξήθηκαν οι Διαγνώσεις;
1. Ευρύτερα Διαγνωστικά Κριτήρια
Το 2013, με την έκδοση του DSM-5, οι οδηγίες άλλαξαν ριζικά. Διάφορες ξεχωριστές διαγνώσεις (όπως το σύνδρομο Asperger) εντάχθηκαν στο «φάσμα του αυτισμού». Αυτό επέτρεψε να διαγιγνώσκονται άτομα με πιο ήπια συμπτώματα που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητα.
2. Μεγαλύτερη Ευαισθητοποίηση
Γονείς, δάσκαλοι και παιδίατροι είναι σήμερα πολύ πιο ενημερωμένοι. Υπάρχουν συστηματικά προγράμματα screening σε νήπια, ενώ τα μέσα ενημέρωσης και τα social media έχουν φέρει το θέμα στο προσκήνιο.
3. Διάγνωση σε Ενήλικες
Χιλιάδες ενήλικες που δεν είχαν διαγνωστεί ως παιδιά αναγνωρίζουν τώρα τα χαρακτηριστικά τους. Αυτό εξηγεί γιατί βλέπουμε «ξαφνικά» τόσους ενήλικες να μιλούν για αυτισμό.
4. Πρόσβαση σε Υπηρεσίες
Η διάγνωση ανοίγει την πόρτα σε εκπαιδευτική υποστήριξη, θεραπείες και επιδόματα. Σε πολλές χώρες είναι προϋπόθεση για βοήθεια.
Τι Λέει η Επιστήμη για την Αιτιολογία;
Ο αυτισμός είναι νευροαναπτυξιακή κατάσταση με ισχυρή γενετική βάση. Μελέτες σε δίδυμα δείχνουν υψηλό ποσοστό συμφωνίας. Περιβαλλοντικοί παράγοντες (προγεννητικοί, όπως η ηλικία των γονέων, επιπλοκές κατά τον τοκετό) παίζουν ρόλο, αλλά δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι εμβόλια, διατροφή ή «τοξίνες» προκαλούν μαζική αύξηση. Οι μελέτες που συνέδεαν τον αυτισμό με το εμβόλιο MMR έχουν από καιρό απορριφθεί ως μη έγκυρες.
Η Σημασία της Έγκαιρης Παρέμβασης
Η αύξηση των διαγνώσεων είναι κυρίως θετική εξέλιξη. Όταν ένα παιδί διαγιγνώσκεται νωρίς, μπορεί να λάβει:
• Λογοθεραπεία
• Εργοθεραπεία
• Ειδική εκπαίδευση
• Συμπεριφορικές παρεμβάσεις (όπως το ABA)
Αυτές οι παρεμβάσεις βελτιώνουν σημαντικά την επικοινωνία, την κοινωνικοποίηση και την αυτονομία. Πολλοί ενήλικες με αυτισμό ζουν πλήρως, εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες και συμβάλλουν σημαντικά στην κοινωνία (ιδίως σε τομείς όπως η τεχνολογία, τα μαθηματικά και οι τέχνες).
Συμπέρασμα
Ο αυτισμός δεν είναι «νέα ασθένεια» ούτε μυστήριο. Είναι μια φυσική παραλλαγή του ανθρώπινου εγκεφάλου που πάντα υπήρχε. Αυτό που άλλαξε είναι η ικανότητά μας να το αναγνωρίζουμε και να υποστηρίζουμε τα άτομα που το έχουν. Αντί να τρομοκρατούμαστε από τους αριθμούς, ας εστιάσουμε στην αποδοχή, την έγκαιρη παρέμβαση και την έρευνα που θα βοηθήσει ακόμα περισσότερο.