Μια νέα μελέτη από καναδούς ερευνητές αποκαλύπτει ότι ο γλοιοβλάστωμα (glioblastoma) – ο πιο επιθετικός και συνήθως ανίατος καρκίνος του εγκεφάλου – δεν αποτελείται μόνο από καρκινικά κύτταρα, αλλά λειτουργεί σαν «οικοσύστημα» που στρατολογεί και υγιή εγκεφαλικά κύτταρα για να αναπτυχθεί πιο γρήγορα.
Οι επιστήμονες του Πανεπιστημίου McMaster και του Νοσοκομείου SickKids στο Τορόντο διαπίστωσαν ότι τα ολιγοδενδροκύτταρα (oligodendrocytes) – κύτταρα που φυσιολογικά προστατεύουν τις νευρικές ίνες παράγοντας μυελίνη – μπορούν να αλλάξουν συμπεριφορά και να στείλουν σήματα που ενισχύουν την ανάπτυξη και εξάπλωση του όγκου.
Όταν οι ερευνητές διέκοψαν αυτή την επικοινωνία σε εργαστηριακά μοντέλα, η ανάπτυξη του όγκου μειώθηκε σημαντικά.
Το κλειδί: Ένα υπάρχον φάρμακο κατά του HIV
Η επικοινωνία μεταξύ των αντιδραστικών ολιγοδενδροκυττάρων και των καρκινικών κυττάρων γίνεται μέσω του μονοπατιού CCL5/CCR5. Το CCR5 είναι ήδη στόχος του εγκεκριμένου φαρμάκου Maraviroc, που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια για τη θεραπεία του HIV.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το Maraviroc μπορεί να μειώσει την ικανότητα των καρκινικών βλαστικών κυττάρων να αυτοανανεώνονται, ενώ σε πειραματικά μοντέλα βελτίωσε την επιβίωση των ζώων. Επειδή το φάρμακο είναι ήδη εγκεκριμένο και έχει γνωστό προφίλ ασφάλειας, η επαναχρησιμοποίησή του θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά την ανάπτυξη νέας θεραπείας.
Η Sheila Singh, καθηγήτρια Χειρουργικής στο McMaster και συν-επικεφαλής της μελέτης, δήλωσε:
«Το γλοιοβλάστωμα δεν είναι απλώς μια μάζα καρκινικών κυττάρων. Είναι ένα οικοσύστημα. Αποκωδικοποιώντας τον τρόπο που αυτά τα κύτταρα “μιλάνε” μεταξύ τους, βρήκαμε μια αδυναμία που μπορεί να στοχευτεί με ένα φάρμακο που ήδη υπάρχει στην αγορά».
Λεπτομέρειες της μελέτης
Η έρευνα, με τίτλο «Reactive oligodendrocytes promote glioblastoma progression through CCL5/CCR5-mediated glioma stem cell maintenance», δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron στις 21 Ιανουαρίου 2026.
Συμμετείχαν ερευνητές από το McMaster University και το Hospital for Sick Children (SickKids). Πρώτοι συγγραφείς είναι οι Kui Zhai (McMaster) και Nicholas Mikolajewicz (SickKids).
Τα ευρήματα βασίζονται σε ανάλυση μονοκυτταρικής μεταγραφικής, χωρικής μεταγραφικής, ιστοχημικών αναλύσεων και πειραμάτων σε μοντέλα ποντικών.
Σημασία για τους ασθενείς
Το γλοιοβλάστωμα έχει πολύ κακή πρόγνωση, με μέση επιβίωση περίπου 12-15 μήνες ακόμα και με την τυπική θεραπεία (χειρουργείο, ακτινοβολία και χημειοθεραπεία). Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει έναν νέο δρόμο που εστιάζει στην διακοπή της επικοινωνίας μέσα στον όγκο, αντί μόνο στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται ακόμα κλινικές δοκιμές για να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του Maraviroc σε ασθενείς με γλοιοβλάστωμα.
Πηγές: Επίσημη ανακοίνωση του Πανεπιστημίου McMaster, άρθρο στο περιοδικό Neuron (2026)