Η Ευρωπαία Υψηλή Εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας Κάγια Κάλλας (Kaja Kallas) δημοσίευσε την Πέμπτη 2 Απριλίου 2026 ανάρτηση στο X (πρώην Twitter), στην οποία ευχαριστεί τη Βρετανίδα Υπουργό Εξωτερικών Yvette Cooper για την οργάνωση εικονικής τηλεδιάσκεψης με εκπροσώπους πάνω από 40 χώρες σχετικά με το Στενό του Ορμούζ.0
Στην ανάρτηση της, συνοδευόμενη από φωτογραφία της σε τηλεδιάσκεψη με την ευρωπαϊκή σημαία στο γραφείο της, η Κάλλας υπογραμμίζει:
«Αυτό το υδάτινο πέρασμα είναι παγκόσμιο δημόσιο αγαθό. Δεν επιτρέπεται να αφήσουμε το Ιράν να χρεώνει χώρες «λύτρα» για να αφήσει τα πλοία να περάσουν. Το διεθνές δίκαιο δεν αναγνωρίζει σχήματα «πληρωμή για διέλευση» (pay-to-pass).
Σήμερα εξετάσαμε διπλωματικά, οικονομικά και μέτρα ασφάλειας για την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης, σε συνεργασία με τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
Η ναυτική αποστολή Aspides της ΕΕ έχει ήδη βοηθήσει 1.700 πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και πρέπει να ενισχυθεί. Δεν μπορούμε να χάσουμε άλλη κρίσιμη εμπορική οδό.
Υποστηρίζουμε το έργο του ΟΗΕ για ανθρωπιστικούς διαδρόμους στο Στενό, ώστε να εξέλθουν τρόφιμα και λιπάσματα. Η ΕΕ διαθέτει εργαλεία για την παρακολούθηση και διευκόλυνση της διέλευσης που μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό.»
Το πλαίσιο της τηλεδιάσκεψης
Η τηλεδιάσκεψη, που φιλοξενήθηκε εικονικά από τη Yvette Cooper, αποτέλεσε την εναρκτήρια συνάντηση μιας πολυεθνικής συμμαχίας (coalition) με στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ μετά το τέλος της «καυτής φάσης» του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν. Η Κάλλας συμμετείχε εκπροσωπώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση.318
Οι συμμετέχοντες συζήτησαν:
- Διπλωματικά, οικονομικά και μέτρα ασφάλειας για «ασφαλή και βιώσιμη» επαναλειτουργία του στενού.
- Συνεργασία με τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
- Υποστήριξη πρωτοβουλιών του ΟΗΕ για ανθρωπιστικούς διαδρόμους που θα επιτρέψουν τη μεταφορά τροφίμων και λιπασμάτων.
Η Βρετανίδα Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η συμμαχία θα κινητοποιήσει «το πλήρες φάσμα διπλωματικών και οικονομικών εργαλείων» για την επίλυση της κρίσης.
Γιατί είναι κρίσιμη η κατάσταση στο Στενό του Ορμούζ;
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί παγκόσμιο δημόσιο αγαθό βάσει του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), που εγγυάται την ελευθερία ναυσιπλοΐας. Το Ιράν, ως αντίποινα στον πόλεμο, έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις σε πολιτικά πλοία και απειλεί με περισσότερες, ενώ έχει αρχίσει να επιβάλλει «τέλη διέλευσης» (pay-to-pass) έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο. Αυτό έχει οδηγήσει σε σχεδόν πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας, με χιλιάδες πλοία παγιδευμένα.33
Το στενό μεταφέρει περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και λιπάσματα που είναι κρίσιμα για την παραγωγή τροφίμων σε Ασία και Αφρική. Η διακοπή απειλεί με ενεργειακή κρίση, αύξηση τιμών και επισιτιστική ανασφάλεια.
Η θέση της ΕΕ και η αποστολή Aspides
Η Κάλλας τόνισε ότι η αποκατάσταση της «ασφαλούς, χωρίς διόδια» ναυσιπλοΐας είναι «επείγουσα προτεραιότητα» για την ΕΕ. Η ναυτική αποστολή EUNAVFOR ASPIDES (ξεκίνησε το 2024 για την Ερυθρά Θάλασσα) έχει ήδη συνοδεύσει/προστατεύσει 1.700 πλοία και η ΕΕ καλεί για ενίσχυσή της. Η αποστολή παραμένει αμυντική και δεν έχει ακόμη επεκταθεί επίσημα στο Ορμούζ, αλλά συζητείται ως μέρος ευρύτερων διπλωματικών προσπαθειών.
Η ΕΕ υποστηρίζει παράλληλα τις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ για ανθρωπιστικούς διαδρόμους και διαθέτει εργαλεία παρακολούθησης και διευκόλυνσης εμπορίου.
Συμπέρασμα
Η ανάρτηση της Κάγια Κάλλας αντανακλά τη σταθερή ευρωπαϊκή γραμμή υπέρ του διεθνούς δικαίου, της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και της αποφυγής στρατιωτικής εμπλοκής σε «ξένο πόλεμο», με έμφαση στη διπλωματία και την οικονομική πίεση. Η πολυεθνική συμμαχία που ξεκίνησε σήμερα αποτελεί σημαντικό βήμα για την αποκλιμάκωση της κρίσης που απειλεί την παγκόσμια οικονομία.
