Στις 1 Απριλίου 2026, ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν (Masoud Pezeshkian) δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή απευθυνόμενη στον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών, την οποία ανάρτησε στο λογαριασμό του στο X (πρώην Twitter) και δημοσιοποίησε μέσω του επίσημου ιστοτόπου της Προεδρίας. Η επιστολή, γραμμένη στα αγγλικά και στα περσικά, έρχεται σε μια περίοδο υψηλής έντασης μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ, με φόντο στρατιωτικές επιχειρήσεις, επιθέσεις σε υποδομές και οικονομικές επιπτώσεις από τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ.
Τα κύρια σημεία της επιστολής
Ο Πεζεσκιάνξεκινά με την παραδοσιακή φράση «Στο όνομα του Θεού, του Σπλαχνικού, του Ελεήμονος» και απευθύνεται «στον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών και σε όλους όσοι, μέσα σε έναν καταιγισμό παραποιήσεων και κατασκευασμένων αφηγήσεων, αναζητούν την αλήθεια και μια καλύτερη ζωή».
- Ιστορική αυτοπεριγραφή του Ιράν: Το Ιράν παρουσιάζεται ως μία από τις αρχαιότερες συνεχείς πολιτισμικές παραδόσεις της ανθρωπότητας, που ποτέ δεν έχει επιλέξει τον δρόμο της επιθετικότητας, της επέκτασης, του αποικιοκρατισμού ή της κυριαρχίας. Παρά εισβολές, κατοχές και πιέσεις από μεγάλες δυνάμεις –και παρά στρατιωτική υπεροχή σε σχέση με πολλούς γείτονές του– το Ιράν δεν έχει ποτέ ξεκινήσει πόλεμο, αλλά μόνο υπερασπίστηκε τον εαυτό του με γενναιότητα.
- Διάκριση λαών – κυβερνήσεων: Ο ιρανικός λαός «δεν τρέφει εχθρότητα προς άλλους λαούς, συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών, των Ευρωπαίων και των γειτόνων». Οι Ιρανοί διακρίνουν πάντα μεταξύ κυβερνήσεων και λαών – αρχή ριζωμένη στην κουλτούρα τους.
- Κριτική στην εικόνα του «ιρανικού κινδύνου»: Η απεικόνιση του Ιράν ως απειλής δεν ανταποκρίνεται ούτε στην ιστορία ούτε στα σημερινά δεδομένα. Πρόκειται για κατασκευασμένη αφήγηση που εξυπηρετεί πολιτικές και οικονομικές ανάγκες ισχυρών κύκλων: δικαιολόγηση στρατιωτικής παρουσίας, βάσεων, εξοπλισμών και ελέγχου στρατηγικών αγορών.
- Ιστορικό των αμερικανικών ενεργειών: Αναφέρεται στο πραξικόπημα του 1953, την υποστήριξη του Σάχη, την υποστήριξη του Σαντάμ Χουσεΐν στον πόλεμο του 1980-88, τις μακροχρόνιες και εκτεταμένες κυρώσεις, την αποχώρηση από τη συμφωνία JCPOA και τις πρόσφατες βομβαρδιστικές επιθέσεις σε ιρανικές υποδομές (ενέργεια, βιομηχανία). Αυτές οι ενέργειες χαρακτηρίζονται ως επιθετικότητα που στρέφεται άμεσα κατά του ιρανικού λαού και συνιστούν «έγκλημα πολέμου» με παγκόσμιες συνέπειες.
- Ερωτήματα προς τους Αμερικανούς: «Ποιο πραγματικό συμφέρον του αμερικανικού λαού εξυπηρετεί αυτός ο πόλεμος;» «Είναι η Αμερική Πρώτα (America First) πραγματικά προτεραιότητα της κυβέρνησής σας σήμερα;» Ο Πεζεσκάν υπονοεί ότι οι ΗΠΑ ενεργούν ως πληρεξούσιος του Ισραήλ, το οποίο επιδιώκει να μετατοπίσει την προσοχή από τις δικές του ενέργειες και να επιβαρύνει τους Αμερικανούς με το κόστος.
- Πρόσκληση σε διάλογο: Ο κόσμος βρίσκεται σε σημείο όπου η συνέχιση της αντιπαράθεσης είναι εξαιρετικά δαπανηρή και άκαρπη. Προτείνεται επιλογή μεταξύ αντιπαράθεσης και αλληλεπίδρασης, με έμφαση στην αμοιβαία κατανόηση πέρα από την προπαγάνδα. Το Ιράν έχει αντέξει και ενισχυθεί (π.χ. αύξηση γραμματισμού, εκπαίδευση, τεχνολογία, υγεία) παρά τις πιέσεις.
Η επιστολή κλείνει με την παρατήρηση ότι το Ιράν έχει δει πολλούς εισβολείς στην μακραίωνη ιστορία του, αλλά μόνο εκείνοι άφησαν «όνομα ντροπής» στην ιστορία, ενώ το Ιράν παραμένει όρθιο με περηφάνια.
Το πλαίσιο και η χρονική συγκυρία
Η επιστολή δημοσιεύθηκε λίγες ώρες πριν από προγραμματισμένη ομιλία του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τον αμερικανικό λαό σχετικά με τον πόλεμο. Έρχεται μετά από ισχυρισμούς του Τραμπ ότι το Ιράν ζήτησε εκεχειρία (τους οποίους το Ιράν αρνείται) και εν μέσω διεθνών αναφορών για στρατιωτικές ενέργειες, επιθέσεις σε υποδομές και οικονομικές αναταράξεις.2
Διεθνή μέσα ενημέρωσης όπως Reuters, Bloomberg, Al Jazeera, Xinhua και ιρανικά κρατικά ΜΜΕ επιβεβαιώνουν την αυθεντικότητα της επιστολής και δημοσιεύουν αποσπάσματα ή το πλήρες κείμενο. Δεν πρόκειται για νέα διαπραγμάτευση ή επίσημη πρόταση ειρήνης, αλλά για δημόσια έκκληση προς τον αμερικανικό λαό, διαχωρίζοντας σαφώς τον λαό από την κυβέρνηση.
Σημασία και αντιδράσεις
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια στρατηγική «δημόσιας διπλωματίας» από την πλευρά της Τεχεράνης, με στόχο να υπονομεύσει την αφήγηση της «ιρανικής απειλής» και να δημιουργήσει πιέσεις εντός των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, το Ιράν επαναλαμβάνει τη θέση του ότι ενεργεί μόνο αμυντικά και ότι η ενίσχυση των αμυντικών του δυνατοτήτων είναι νόμιμη αντίδραση στην περιφερειακή συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων και βάσεων.
Οι εξελίξεις παραμένουν ρευστές. Η επιστολή δεν φαίνεται να αλλάζει άμεσα την πορεία των στρατιωτικών ή διπλωματικών ενεργειών, αλλά αποτελεί σημαντικό δημόσιο έγγραφο που καταγράφει την ιρανική αφήγηση εν μέσω κρίσης.
