Μια νέα επιστημονική έρευνα προειδοποιεί ότι η κατανάλωση καφεΐνης αργά το βράδυ μπορεί να μειώσει τον αυτοέλεγχο και να ενισχύσει παρορμητικές, πιο επικίνδυνες συμπεριφορές, με τις γυναίκες να επηρεάζονται σημαντικά περισσότερο.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Ελ Πάσο (University of Texas at El Paso – UTEP) και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό iScience, χρησιμοποίησε ως μοντέλο τα μυγάκια του ξιδιού (Drosophila melanogaster), λόγω των γενετικών και νευρικών ομοιοτήτων τους με τον άνθρωπο.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τους Erick Saldes, Paul Sabandal και Kyung-An Han, διαπίστωσαν ότι η καφεΐνη που χορηγήθηκε τη νύχτα αύξησε σημαντικά την παρορμητικότητα των εντόμων. Συγκεκριμένα, τα μυγάκια δεν κατάφερναν να σταματήσουν την κίνησή τους ακόμα και όταν εκτίθενταν σε ισχυρό ρεύμα αέρα – μια δυσάρεστη συνθήκη που συνήθως τα αναγκάζει να ακινητοποιούνται. Αντίθετα, η καφεΐνη που δόθηκε κατά τη διάρκεια της ημέρας δεν προκάλεσε παρόμοιο αποτέλεσμα.
Ισχυρότερη επίδραση στις γυναίκες
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν η διαφορά μεταξύ φύλων: τα θηλυκά μυγάκια παρουσίασαν πολύ υψηλότερα επίπεδα παρορμητικής συμπεριφοράς σε σχέση με τα αρσενικά, παρόλο που τα επίπεδα καφεΐνης στον οργανισμό τους ήταν παρόμοια. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι γενετικοί και φυσιολογικοί παράγοντες (όχι ορμονικοί όπως τα οιστρογόνα) παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ευαισθησία.
«Η καφεΐνη είναι η πιο διαδεδομένη ψυχοδραστική ουσία παγκοσμίως. Θέλαμε να εξετάσουμε αν ο χρόνος λήψης της επηρεάζει τον συμπεριφορικό έλεγχο», δήλωσε ο Paul Sabandal.
Ποιους αφορά στην πράξη;
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα μπορεί να έχουν πρακτική σημασία για:
- Εργαζόμενους σε νυχτερινές βάρδιες
- Ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό
- Στρατιωτικό προσωπικό
- Όσους καταναλώνουν συστηματικά καφέ ή ενεργειακά ποτά αργά το βράδυ
Η μελέτη δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο/Αύγουστο 2025 και συνεχίζει να συζητείται το 2026, καθώς προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο που η καφεΐνη αλληλεπιδρά με τον κιρκάδιο ρυθμό και τη ντοπαμίνη.
Προς το παρόν, οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζονται περαιτέρω έρευνες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθούν πλήρως οι επιπτώσεις. Ωστόσο, η προειδοποίηση είναι σαφής: ίσως είναι καλύτερα να αποφεύγουμε τον καφέ αργά το βράδυ, ειδικά αν θέλουμε να διατηρήσουμε καθαρό μυαλό και καλύτερο αυτοέλεγχο.
Πηγή: University of Texas at El Paso & iScience (2025)