Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να προσαρμοστεί άμεσα στις ραγδαίες γεωπολιτικές αλλαγές, τονίζοντας ότι η ΕΕ οφείλει να είναι έτοιμη να προβάλλει στρατιωτική ισχύ με περισσότερο δυναμισμό και αποφασιστικότητα. Η δήλωση έγινε κατά την ομιλία της στην Ετήσια Διάσκεψη Πρεσβευτών της ΕΕ (EU Ambassadors’ Conference 2026), που διεξάγεται στις 9-13 Μαρτίου 2026 στις Βρυξέλλες, εν μέσω κλιμάκωσης του πολέμου στη Μέση Ανατολή και συνεχιζόμενων εντάσεων στην Ουκρανία.
«Πάντα θα υπερασπιζόμαστε και θα στηρίζουμε το εκ κανόνων διεπόμενο σύστημα, για του οποίου την οικοδόμηση συμβάλαμε μαζί με τους συμμάχους μας. Αλλά δεν μπορούμε πλέον να στηριζόμαστε σε αυτό ως μοναδικό τρόπο για την υπεράσπιση των συμφερόντων μας ή να θεωρούμε ότι οι κανόνες του θα μας προστατεύσουν από τις σύνθετες απειλές που αντιμετωπίζουμε», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στους πρεσβευτές των κρατών-μελών.
Η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε την ανάγκη επείγουσας επανεξέτασης του ευρωπαϊκού δόγματος, των θεσμών και του μηχανισμού λήψης αποφάσεων – όλοι σχεδιασμένοι σε εποχή μεταπολεμικής σταθερότητας και διεθνούς συνεργασίας – για να δει αν εξακολουθούν να είναι λειτουργικοί στη σημερινή εποχή power politics και ταχύτατων αλλαγών. «Πρέπει να σκεφτούμε αν το σύστημα που χτίζουμε, με όλες τις καλοπροαίρετες επιδιώξεις για συναίνεση και συμβιβασμό, είναι περισσότερο βοήθεια παρά εμπόδιο για την αξιοπιστία μας ως γεωπολιτικού παίκτη», πρόσθεσε.
Η δήλωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της ΕΕ για ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της αμυντικής ικανότητας, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, όπου η ΕΕ συμμετέχει ενεργά στην επιχείρηση «ASPIDES» για την προστασία της ναυσιπλοΐας και στέλνει πλοία και αεροσκάφη για την υποστήριξη της Κύπρου. Η φον ντερ Λάιεν επανέλαβε ότι η Ευρώπη θα παραμείνει ακλόνητη στο πλευρό της Ουκρανίας στον πόλεμο κατά της Ρωσίας, εκπληρώνοντας όλες τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, ανεξαρτήτως των εξελίξεων αλλού.
Η ομιλία της έρχεται λίγες ημέρες μετά την ομιλία της στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (Φεβρουάριος 2026), όπου είχε δηλώσει ότι «η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη – δεν υπάρχει άλλη επιλογή», και εν μέσω συζητήσεων για νέα στρατηγική ασφαλείας της ΕΕ για το 2026. Αναλυτές βλέπουν στις δηλώσεις της μια σαφή στροφή προς μεγαλύτερη στρατιωτική ετοιμότητα και πιθανή μεταρρύθμιση διαδικασιών, όπως η κατάργηση της ομοφωνίας σε ορισμένα θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας, για ταχύτερη λήψη αποφάσεων.
Σε μια εποχή που η διεθνής τάξη χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ανασφάλεια, η φον ντερ Λάιεν κάλεσε την ΕΕ να μην περιορίζεται σε ρητορική, αλλά να δράσει αποφασιστικά για να προστατεύσει τα συμφέροντα και τις αξίες της. Η ομιλία της στην Διάσκεψη Πρεσβευτών θεωρείται κομβική για τη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής στρατηγικής στην επόμενη φάση της κρίσης, με έμφαση στην αποτροπή, την αλληλεγγύη και την ικανότητα προβολής ισχύος όταν χρειάζεται.
Η ΕΕ, όπως τόνισε, παραμένει προσηλωμένη στον ΟΗΕ και στη Χάρτα του, αλλά οφείλει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα για να παραμείνει αξιόπιστος και αποτελεσματικός παίκτης στο παγκόσμιο σκηνικό.