Μια νέα επιστημονική μελέτη αποκάλυψε ότι η Old Irish Goat – η σπάνια αυτόχθονη φυλή κατσίκας της Ιρλανδίας – δεν είναι απλώς μέρος της λαογραφίας, αλλά γενετικά συνδεδεμένη με κατσίκες που ζούσαν στο νησί πριν από περίπου 3.000 χρόνια, κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Archaeological Science (Φεβρουάριος 2026), δείχνει μια αδιάσπαστη γραμμή καταγωγής που ενισχύει την ανάγκη προστασίας αυτής της κρισίμως κινδυνεύουσας φυλής ως ζωντανού συνδέσμου με το αγροτικό παρελθόν της Ιρλανδίας.
Η μελέτη διεξήχθη από ερευνητές του University College Dublin (UCD) σε συνεργασία με το Queen’s University Belfast και διεθνείς εταίρους. Οι επιστήμονες ανέλυσαν οστά κατσίκας από δύο σημεία: το Haughey’s Fort στο Co. Armagh (χρονολογείται περίπου 1100-900 π.Χ.), όπου βρέθηκαν τα παλαιότερα επιβεβαιωμένα οστά κατσίκας στην Ιρλανδία, και το μεσαιωνικό Carrickfergus στο Co. Antrim (13ος-16ος αιώνας). Χρησιμοποιώντας ραδιοανθρακοχρονολόγηση, γενετική ανάλυση DNA και πρωτεϊνική δακτυλοσκόπηση (ZooMS) για να διαχωρίσουν τα οστά από αυτά προβάτων, επιβεβαίωσαν την ταυτότητα και συνέκριναν τα αρχαία γονιδιώματα με σύγχρονες φυλές.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: τόσο οι προϊστορικές όσο και οι μεσαιωνικές κατσίκες της Ιρλανδίας δείχνουν τη μεγαλύτερη γενετική συγγένεια με τη σημερινή Old Irish Goat, που επιβιώνει σε μικρές άγριες (feral) αγέλες σε ορεινές και περιθωριακές περιοχές του νησιού. «Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη συνέχεια πληθυσμών κατσίκας στο νησί εδώ και τρεις χιλιετίες», δήλωσε η συν-επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Jolijn Erven. Ο συν-επικεφαλής Kevin Daly από το UCD πρόσθεσε: «Συνδυάζοντας γενετική, πρωτεομική και αρχαιολογία, έχουμε μια ματιά στα ζώα μας πριν χιλιάδες χρόνια – και πώς οι απόγονοί τους ζουν ακόμα μαζί μας ως μέρος της βιοπολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Ιστορικά γνωστή ως ‘an Gabhar Fiáin’ (η άγρια κατσίκα), η Old Irish Goat συμβολίζει αντοχή και αγροτική ζωή. Είναι ανθεκτική, τρέφεται σε φτωχά εδάφη, παράγει πλούσιο γάλα και υποστηρίζει μικρούς αγρότες. Στη λαογραφία εμφανίζεται σε τοπικά έθιμα, τοπωνύμια και φεστιβάλ όπως το Puck Fair στο Killorglin του Kerry – ένα από τα παλαιότερα της Ιρλανδίας, όπου κάθε Αύγουστο στέφεται ένας «Βασιλιάς Puck» από τα βουνά.
Η φυλή είναι κρισίμως κινδυνεύουσα, με μικρούς πληθυσμούς που απειλούνται από σύγχρονες πρακτικές εκτροφής και απώλεια βιοτόπων. Η μελέτη ενισχύει τις εκκλήσεις για διατήρηση, καθώς η Old Irish Goat αποτελεί μοναδικό ζωντανό τεκμήριο της αγροτικής ιστορίας της Ιρλανδίας – από την Εποχή του Χαλκού μέχρι σήμερα.
Η ανακάλυψη αυτή, που δημοσιεύτηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026, φέρνει στο φως πώς τα ζώα που θεωρούνται «παραμελημένα» στην αρχαιολογία (οι κατσίκες συχνά συγχέονται με πρόβατα) κρύβουν βαθιά ιστορικά μυστικά. Η Old Irish Goat δεν είναι απλώς μια σπάνια φυλή – είναι ζωντανή απόδειξη ότι η Ιρλανδία διατηρεί αδιάκοπη σύνδεση με το μακρινό παρελθόν της.