Σε ένα στρώμα πάγου ηλικίας 5.000 ετών μέσα στη σπηλιά πάγου Scărișoara στη Ρουμανία, επιστήμονες ανακάλυψαν ένα βακτήριο που αντέχει σε πολλά σύγχρονα αντιβιοτικά – παρόλο που προϋπάρχει κατά χιλιάδες χρόνια της εποχής των αντιβιοτικών. Το στέλεχος Psychrobacter SC65A.3 φέρει περισσότερα από 100 γονίδια σχετιζόμενα με αντοχή στα αντιβιοτικά, ενώ ταυτόχρονα παράγει ισχυρές ενώσεις που καταστέλλουν επικίνδυνα «superbugs» και ενζυμα με τεράστιο βιοτεχνολογικό δυναμικό.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Frontiers in Microbiology στις 21 Φεβρουαρίου 2026, δείχνει ότι τα αρχαία μικρόβια από παγωμένα περιβάλλοντα μπορεί να λειτουργούν ως «δεξαμενές» γονιδίων αντοχής, τα οποία – αν απελευθερωθούν από τον λιώσιμο πάγο – θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε σύγχρονα βακτήρια και να επιδεινώσουν την παγκόσμια κρίση αντοχής στα αντιβιοτικά.
Τα Κύρια Ευρήματα
- Το βακτήριο αντέχει σε 10 κατηγορίες αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται σήμερα για σοβαρές λοιμώξεις (π.χ. ριφαμπικίνη για φυματίωση, βανκομυκίνη, σιπροφλοξασίνη, τριμεθοπρίμη, κλινδαμυκίνη, μετρονιδαζόλη κ.ά.).
- Είναι το πρώτο στέλεχος Psychrobacter που δείχνει αντοχή σε ορισμένα από αυτά τα φάρμακα.
- Παράλληλα, παράγει ενώσεις που αναστέλλουν την ανάπτυξη πολλών ανθεκτικών παθογόνων (superbugs), όπως και ένζυμα με δυνατότητες για νέα φάρμακα, βιομηχανικά εργαλεία και βιοτεχνολογικές εφαρμογές.
- Το γονιδίωμά του περιέχει σχεδόν 600 γονίδια άγνωστης λειτουργίας και 11 γονίδια με αντιμικροβιακή δράση κατά βακτηρίων, μυκήτων και ιών.
Πώς Ανακαλύφθηκε
Οι ερευνητές, με επικεφαλής την Δρ. Cristina Purcarea από το Ινστιτούτο Βιολογίας Βουκουρεστίου, έλαβαν δείγματα από πυρήνα πάγου 25 μέτρων στη Μεγάλη Αίθουσα της σπηλιάς Scărișoara – ένα αρχείο 13.000 ετών. Τα δείγματα μεταφέρθηκαν παγωμένα και απομονώθηκαν υπό άσηπτες συνθήκες για να αποφευχθεί η μόλυνση. Στη συνέχεια, ανέλυσαν το γονιδίωμα και δοκίμασαν το στέλεχος σε 28 αντιβιοτικά από 10 διαφορετικές κατηγορίες.
«Η μελέτη αρχαίων μικροβίων από παγωμένα περιβάλλοντα δείχνει πώς εξελίχθηκε φυσικά η αντοχή στα αντιβιοτικά, πολύ πριν εφευρεθούν τα σύγχρονα φάρμακα», δήλωσε η Δρ. Purcarea.
Διπλή Όψη: Απειλή και Ευκαιρία
- Κίνδυνος: Ο λιώσιμος πάγος από κλιματική αλλαγή μπορεί να απελευθερώσει αυτά τα γονίδια αντοχής, τα οποία θα μεταφερθούν σε παθογόνα βακτήρια και θα ενισχύσουν την παγκόσμια κρίση αντοχής.
- Ελπίδα: Το βακτήριο παράγει φυσικές ενώσεις που σκοτώνουν ή αναστέλλουν superbugs, καθώς και ένζυμα με εφαρμογές σε φαρμακευτική, βιομηχανία και βιοτεχνολογία.
Η ανακάλυψη υπογραμμίζει τη σημασία της μελέτης ακραίων περιβαλλόντων: τα παγωμένα σπήλαια λειτουργούν ως «χρονοκάψουλες» γενετικού υλικού που μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε – και να αντιμετωπίσουμε – την αντοχή στα αντιβιοτικά. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη αυστηρών μέτρων ασφαλείας στα εργαστήρια για να αποφευχθεί η ανεξέλεγκτη διασπορά.