Η Microsoft Research ανακοίνωσε πρόσφατα μια σημαντική πρόοδο στο Project Silica, το φιλόδοξο πρόγραμμα που χρησιμοποιεί γυαλί για την αποθήκευση ψηφιακών δεδομένων με διάρκεια ζωής χιλιετιών. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature στις 18 Φεβρουαρίου 2026, η τεχνολογία επιτρέπει πλέον την κωδικοποίηση terabytes δεδομένων σε απλό βοριοπυριτικό γυαλί (borosilicate glass) – το ίδιο υλικό που χρησιμοποιείται σε καθημερινά σκεύη κουζίνας και φούρνους – με εκτιμώμενη σταθερότητα τουλάχιστον 10.000 ετών σε θερμοκρασία δωματίου.
Πώς λειτουργεί η τεχνολογία
Η διαδικασία βασίζεται σε femtosecond lasers (υπερβραχείς παλμούς λέιζερ διάρκειας femtoseconds), που εστιάζουν στο εσωτερικό του γυαλιού και δημιουργούν μικροσκοπικές αλλαγές στη δομή του – γνωστές ως voxels (τρισδιάστατα pixels). Αυτές οι αλλαγές κωδικοποιούν τα δεδομένα σε τρεις διαστάσεις, επιτρέποντας υψηλή πυκνότητα αποθήκευσης.
Στη νέα εκδοχή, η ομάδα πέτυχε:
- 4,8 TB δεδομένων σε μια πλακέτα γυαλιού διαστάσεων 12 cm × 12 cm × 2 mm (ισοδύναμο με περίπου 2 εκατομμύρια έντυπα βιβλία ή 200 ταινίες 4K).
- Πυκνότητα 1,59 Gbit/mm³ (gigabit ανά κυβικό χιλιοστόμετρο).
- Ταχύτητα εγγραφής έως 3,13 MB/s ανά δέσμη, με παράλληλη εγγραφή για βελτίωση.
Το γυαλί είναι ανθεκτικό σε νερό, θερμότητα (έως 290 °C), σκόνη, μαγνητικά πεδία και φυσική φθορά, ενώ τα δεδομένα είναι immutable (δεν μπορούν να τροποποιηθούν μετά την εγγραφή – Write Once Read Many, WORM).
Το κλειδί: Από ακριβό fused silica σε οικονομικό borosilicate
Προηγούμενες εκδόσεις χρησιμοποιούσαν fused quartz (πολύ καθαρό πυρίτιο), που ήταν ακριβό και δύσκολο στην παραγωγή. Η τελευταία εξέλιξη επεκτείνει την τεχνολογία σε συνηθισμένο borosilicate glass, μειώνοντας δραστικά το κόστος και αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα. Οι επιταχυνόμενες δοκιμές γήρανσης (accelerated aging) επιβεβαίωσαν ότι τα δεδομένα παραμένουν αναγνώσιμα για 10.000+ χρόνια σε κανονικές συνθήκες – και πιθανότατα πολύ περισσότερο.
Η ανάγνωση γίνεται με οπτικά συστήματα (κάμερες και μικροσκόπια), ενώ η ομάδα βελτίωσε το hardware για ταχύτερη και απλούστερη διαδικασία.
Εφαρμογές και αποδείξεις
Το Project Silica έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικά σενάρια:
- Αποθήκευση της ταινίας Superman (1978) σε γυαλί (2019).
- Συνεργασία με Global Music Vault για μουσική που «θάβεται» στον πάγο για 10.000 χρόνια.
- Δημιουργία ψηφιακού «Golden Record 2.0» με εικόνες, ήχους και γλώσσες της ανθρωπότητας.
Η τεχνολογία απευθύνεται κυρίως σε αρχειακή αποθήκευση (cloud archives, πολιτιστική κληρονομιά, επιστημονικά δεδομένα), όπου η μακροπρόθεσμη διατήρηση είναι κρίσιμη, και όχι σε καθημερινή χρήση λόγω της αργής ταχύτητας εγγραφής σε σχέση με SSD ή HDD.
Τι ακολουθεί
Παρόλο που η έρευνα δείχνει ότι η τεχνολογία είναι εφικτή και οικονομικά βιώσιμη, η Microsoft δεν έχει ανακοινώσει ακόμα εμπορική κυκλοφορία. Το Project Silica παραμένει σε φάση έρευνας και ανάπτυξης, με έμφαση στην αυτοματοποίηση ρομποτικών συστημάτων και βελτίωση της απόδοσης.
Η ανακάλυψη αυτή ανοίγει νέους ορίζοντες για βιώσιμη, μακροπρόθεσμη αποθήκευση δεδομένων σε εποχή που η ψηφιακή πληροφορία εκρήγνυται, προσφέροντας μια λύση που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια των σημερινών μέσων (που συνήθως διαρκούν 5-10 χρόνια). Η Microsoft τονίζει ότι το γυαλί μπορεί να γίνει το «αρχειακό μέσο της ψηφιακής εποχής», ιδανικό για να διατηρήσουμε την ανθρώπινη γνώση για χιλιετίες.