Το TikTok έχει γίνει μία από τις πιο δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης παγκοσμίως, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων και εφήβων, προσφέροντας γρήγορη ψυχαγωγία, δημιουργικότητα και κοινωνική σύνδεση μέσω σύντομων βίντεο. Ωστόσο, παράλληλα με τα πλεονεκτήματά της, η υπερβολική ή προβληματική χρήση της έχει συνδεθεί – σύμφωνα με πολλές επιστημονικές μελέτες και επίσημες αναφορές – με ορισμένους κινδύνους για την ψυχική υγεία, ιδιαίτερα σε νεαρούς χρήστες. Αυτό το άρθρο παρουσιάζει αντικειμενικά τα βασικά ευρήματα από πρόσφατες έρευνες (κυρίως 2024–2025), χωρίς υπερβολές, βασισμένο σε συστηματικές ανασκοπήσεις, διασταυρωμένες μελέτες και δημόσιες εξελίξεις.
Η Δημοτικότητα και η Χρήση του TikTok στους Νέους
Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση 26 εμπειρικών μελετών με πάνω από 11.000 συμμετέχοντες, η συνολική χρήση του TikTok εκτιμάται περίπου στο 80%, με τα υψηλότερα ποσοστά (85,4%) σε ηλικίες 18–29 ετών. Οι γυναίκες και άτομα από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα εμφανίζουν συχνότερα υψηλότερα επίπεδα προβληματικής χρήσης.
Ο Αλγόριθμος και ο Κίνδυνος Εθιστικής Συμπεριφοράς
Ο αλγόριθμος “For You Page” του TikTok, με το ατελείωτο scroll και τις εξατομικευμένες προτάσεις, έχει σχεδιαστεί για να μεγιστοποιεί τον χρόνο παραμονής. Μελέτες δείχνουν ότι αυτή η λειτουργία μπορεί να προκαλέσει “flow experience” (κατάσταση ροής), όπου ο χρήστης χάνει την αίσθηση του χρόνου, ενισχύοντας συμπεριφορές παρόμοιες με εθισμό. Σε ορισμένες έρευνες, ποσοστά προβληματικής χρήσης κυμαίνονται από 6–15% ανάλογα με το δείγμα, με υψηλότερα ποσοστά σε έφηβες.
Σύνδεση με Ψυχική Υγεία: Άγχος, Κατάθλιψη και Ύπνος
Πολλές έρευνες δείχνουν θετική συσχέτιση μεταξύ προβληματικής χρήσης TikTok και αυξημένων συμπτωμάτων άγχους, κατάθλιψης και διαταραχών ύπνου, ιδιαίτερα σε εφήβους και νέους ενήλικες. Για παράδειγμα:
- Μια διατομεακή μελέτη στην Ελλάδα βρήκε ότι η προβληματική χρήση συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και υπνηλίας και στα δύο φύλα.
- Συστηματικές ανασκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι η υπερβολική χρήση (>3 ώρες/ημέρα) συνδέεται με διπλάσια πιθανότητα συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης.
- Σε έρευνα Pew Research Center (2025), περίπου 19–25% των εφήβων (ιδιαίτερα κορίτσια) αναφέρουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (συμπεριλαμβανομένου του TikTok) επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική τους υγεία, ενώ το 41% των βαριών χρηστών βαθμολογούν την ψυχική τους υγεία ως κακή/πολύ κακή.
Οι έρευνες υπογραμμίζουν ότι η συσχέτιση δεν αποδεικνύει πάντα αιτιότητα – άλλοι παράγοντες (π.χ. προϋπάρχον άγχος, κοινωνική σύγκριση) παίζουν ρόλο – αλλά η συχνότητα των ευρημάτων είναι αξιοσημείωτη.
Περιεχόμενο και Ευπάθειες
Αναφορές από οργανώσεις όπως η Amnesty International (2025) δείχνουν ότι νέοι λογαριασμοί που εκφράζουν ενδιαφέρον για θέματα ψυχικής υγείας μπορεί γρήγορα να οδηγηθούν σε “rabbit holes” με περιεχόμενο που ρομαντικοποιεί αυτοτραυματισμούς ή αυτοκτονικές σκέψεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πλατφόρμα προωθεί σκόπιμα τέτοιο υλικό, αλλά ότι ο αλγόριθμος ενισχύει παρόμοιο περιεχόμενο για μεγαλύτερη εμπλοκή.
Νομικές και Ρυθμιστικές Εξελίξεις
Το 2024–2025, πολλές πολιτείες των ΗΠΑ (πάνω από 13 + District of Columbia) κατέθεσαν αγωγές κατά του TikTok, κατηγορώντας την εταιρεία ότι παραπλανούσε για την ασφάλεια της πλατφόρμας και ότι οι εθιστικές λειτουργίες της συνέβαλαν στην κρίση ψυχικής υγείας των νέων. Οι αγωγές ζητούν αποζημιώσεις και αλλαγές στον σχεδιασμό. Παράλληλα, υπάρχουν συζητήσεις για ρυθμίσεις όπως περιορισμοί ηλικίας και διαφάνεια αλγορίθμων.
Συμπέρασμα: Ισορροπημένη Χρήση και Ευθύνη
Το TikTok προσφέρει δημιουργικότητα, κοινότητα και πρόσβαση σε πληροφορίες (π.χ. για ψυχική υγεία), αλλά – όπως και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις όταν η χρήση γίνεται υπερβολική ή προβληματική. Οι ειδικοί προτείνουν:
- Όρια χρόνου χρήσης (π.χ. μέσω εργαλείων της ίδιας της εφαρμογής).
- Επίβλεψη από γονείς/κηδεμόνες για μικρότερους χρήστες.
- Ενίσχυση ψηφιακής παιδείας και αναζήτηση επαγγελματικής βοήθειας αν εμφανιστούν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης.
Η συζήτηση συνεχίζεται, με έμφαση στην ανάγκη για περισσότερη διαφάνεια από τις πλατφόρμες και καλύτερη ρύθμιση, ώστε τα οφέλη να υπερτερούν των κινδύνων.
