Σαν σήμερα, 22 Ιανουαρίου 1915, έκανε πρεμιέρα στον κινηματογράφο «Πάνθεον» της πλατείας Ομονοίας η Γκόλφω – η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου.
Η ταινία αποτελεί την πρώτη κινηματογραφική μεταφορά του διάσημου βουκολικού δράματος του Σπυρίδωνος Περεσιάδη (1862–1906), ενός από τα πιο δημοφιλή θεατρικά έργα της εποχής, που είχε γίνει ήδη θρύλος στα «μπουλούκια» της επαρχίας. Πρόκειται επίσης για την πρώτη ελληνική ταινία «φουστανέλας» – ένα αποκλειστικά εγχώριο κινηματογραφικό είδος που θα κυριαρχήσει αργότερα, κυρίως τις δεκαετίες 1950–1960.
Ποιοι την έφτιαξαν;
- Σκηνοθέτης & Παραγωγός: Ο Σμυρνιός Κώστας Μπαχατώρης (1885–1967), ένας από τους πραγματικούς πιονιέρους του ελληνικού σινεμά.
- Χρηματοδότηση: Ο Μπαχατώρης ξόδεψε 100.000 δραχμές – ποσό τεράστιο για το 1914, ισοδύναμο με εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σήμερα.
- Ηθοποιοί: Πρωταγωνίστρια η Βιργινία Διαμάντη στον ρόλο της Γκόλφως. Στους βασικούς ρόλους οι Ολυμπία Δαμάσκου, Ζάχος Θάνος και Γεώργιος Πλουτής – όλοι τους γνωστοί από τα περιφερόμενα θεατρικά μπουλούκια της εποχής.
Πού γυρίστηκε;
Η ταινία γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε στούντιο στην οδό Χαλκοκονδύλη στην Αθήνα – όχι σε εξωτερικούς χώρους όπως θα περίμενε κανείς για βουκολικό δράμα. Ήταν ασπρόμαυρη και βουβή, όπως όλες οι ταινίες της εποχής.
Η υποδοχή και η τύχη της
Η πρεμιέρα έγινε στον Πάνθεον (Πανεπιστημίου 73, σημερινή Ομόνοια). Η κριτική ήταν γενικά ευμενής, αλλά επεσήμανε τα πολλά τεχνικά λάθη – φυσικό για μια πρώτη απόπειρα σε χώρα χωρίς κινηματογραφική βιομηχανία.
Δυστυχώς, το εμπορικό αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό. Το υπέρογκο κόστος δεν «έβγαλε» λεφτά, με αποτέλεσμα ο Μπαχατώρης να εγκαταλείψει οριστικά τις κινηματογραφικές φιλοδοξίες του. Παρά ταύτα, η Γκόλφω του 1914 παραμένει ιστορικό ορόσημο: η αφετηρία του ελληνικού σινεμά μεγάλου μήκους.
Γιατί έχει σημασία σήμερα;
- Είναι η πρώτη απόδειξη ότι η Ελλάδα είχε ήδη από το 1914 δική της κινηματογραφική φωνή.
- Άνοιξε τον δρόμο για το είδος της «φουστανέλας» που θα γοήτευε εκατομμύρια θεατές δεκαετίες αργότερα.
- Υπενθυμίζει πόσο δύσκολη ήταν η αρχή: χωρίς τεχνογνωσία, χωρίς εξοπλισμό, χωρίς αγορά – μόνο με πάθος και τόλμη.
110 χρόνια μετά, η Γκόλφω του 1915 παραμένει το πρώτο κεφάλαιο της ιστορίας του ελληνικού κινηματογράφου – ένα μικρό, αλλά καθοριστικό βήμα σε έναν δρόμο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
