Σε μια κλιμακούμενη ένταση στις διατλαντικές σχέσεις, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προωθεί την ιδέα της ενεργοποίησης ενός ισχυρού ευρωπαϊκού εργαλείου για οικονομικά αντίποινα κατά των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτό έρχεται ως απάντηση στις πρόσφατες απειλές του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της διαφωνίας γύρω από το Γροιλανδία. Η πρόταση αυτή, που βασίζεται σε έγκυρες διπλωματικές πηγές, αποσκοπεί να υπερασπιστεί την ευρωπαϊκή κυριαρχία και να αποτρέψει οικονομικές πιέσεις που θεωρούνται απαράδεκτες.
Το Φόντο της Διαμάχης: Δασμοί και Γροιλανδία
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θα επιβάλει δασμούς 10% από την 1η Φεβρουαρίου και 25% από την 1η Ιουνίου σε εξαγωγές από χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία. Αιτία; Η επιθυμία των ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ενός αυτόνομου εδάφους της Δανίας, για στρατηγικούς λόγους στην Αρκτική. Ο Τραμπ χαρακτηρίζει τις ευρωπαϊκές χώρες που υποστηρίζουν την κυριαρχία της Δανίας ως εμπόδιο και χρησιμοποιεί τους δασμούς ως μέσο πίεσης. Ευρωπαίοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων του Μακρόν, έχουν καταδικάσει αυτές τις απειλές ως “απαράδεκτες” και “εκφοβιστικές”, προειδοποιώντας για κίνδυνο “καταστροφικής καθοδικής σπείρας” στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ.
Η Πρόταση Μακρόν: Ο “Πολεμικός” Μηχανισμός της ΕΕ
Σύμφωνα με κύκλους κοντά στην γαλλική προεδρία, ο Μακρόν σκοπεύει να προτείνει την ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Αντι-Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), ενός εργαλείου που επιτρέπει στην ΕΕ να απαντά σε οικονομικές πιέσεις από τρίτες χώρες. Αυτός ο μηχανισμός, που σχεδιάστηκε αρχικά για απειλές όπως αυτές από την Κίνα, δίνει τη δυνατότητα επιβολής δασμών, περιορισμών σε επενδύσεις και αποκλεισμού εταιρειών από δημόσιες προμήθειες στην ΕΕ. Σε απλά λόγια, η ΕΕ θα μπορούσε να “χτυπήσει” πίσω, περιορίζοντας αμερικανικές εταιρείες από ευρωπαϊκές αγορές ή επενδύσεις, χωρίς να χρειάζεται πλήρης ομοφωνία – αρκεί μια ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών.
Ο Μακρόν βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με Ευρωπαίους ομολόγους του για να συντονίσουν μια ενιαία απάντηση. “Οι απειλές δασμών είναι απαράδεκτες και δεν έχουν θέση σε αυτό το πλαίσιο”, δήλωσε ο Μακρόν, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη θα απαντήσει “ενωμένη και συντονισμένα”. Πηγές κοντά του σημειώνουν ότι η αμερικανική στάση θέτει σε αμφιβολία την εγκυρότητα μιας πρόσφατης συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ για δασμούς, που υπογράφηκε το περασμένο καλοκαίρι.
Αντιδράσεις και Πιθανές Συνέπειες
Η πρόταση έχει βρει υποστήριξη από Ευρωπαίους πολιτικούς, όπως η Βαλερί Αγέρ, επικεφαλής της ομάδας Renew Europe, η οποία κάλεσε για άμεση εξέταση του μηχανισμού ως απάντηση σε “οικονομική εκφοβισμό”. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει ήδη την αναστολή της επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ενώ πρεσβευτές της ΕΕ συγκλήθηκαν σε έκτακτη συνεδρίαση.
Αν ενεργοποιηθεί, ο μηχανισμός θα μπορούσε να επηρεάσει αμερικανικές επενδύσεις και συμβόλαια στην Ευρώπη, ενισχύοντας την οικονομική ανεξαρτησία της ΕΕ αλλά και κλιμακώνοντας την ένταση. Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα, τονίζουν την ανάγκη αλληλεγγύης προς τη Δανία και τη Γροιλανδία, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες πιέσεις ωφελούν μόνο αντιπάλους όπως η Κίνα και η Ρωσία.
Η κατάσταση αυτή υπογραμμίζει τις προκλήσεις στις διεθνείς σχέσεις, όπου οικονομικά εργαλεία γίνονται όπλα γεωπολιτικής. Η Ευρώπη φαίνεται αποφασισμένη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της, ενώ η εξέλιξη εξαρτάται από τις επόμενες κινήσεις του Τραμπ.