Σε μια ανησυχητική εξέλιξη που συνδέει άμεσα την καταστροφή των δασών με την υγεία του ανθρώπου, νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι τα κουνούπια στα απομεινάρια του Ατλαντικού Δάσους της Βραζιλίας προτιμούν πλέον να τρέφονται από ανθρώπινο αίμα αντί για άγρια ζώα. Αυτή η αλλαγή συμπεριφοράς αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο μετάδοσης επικίνδυνων ιών, όπως δάγκειος πυρετός, Ζίκα, κίτρινος πυρετός και Chikungunya.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε σήμερα 15 Ιανουαρίου 2026 στο περιοδικό Frontiers in Ecology and Evolution, πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Ινστιτούτου Oswaldo Cruz και του Ομοσπονδιακού Πανεπιστημίου του Ρίο ντε Τζανέιρο.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Οι επιστήμονες τοποθέτησαν παγίδες φωτός σε δύο προστατευόμενες περιοχές κοντά στο Ρίο ντε Τζανέιρο (Sítio Recanto Preservar και Guapiacu River Ecological Reserve) και συνέλεξαν 1.714 κουνούπια από 52 διαφορετικά είδη. Από αυτά, 145 θηλυκά είχαν πρόσφατα πάρει αίμα.
Με ανάλυση DNA από το αίμα μέσα στα κουνούπια (χρησιμοποιώντας γενετικό «barcode» για αναγνώριση ειδών), εντόπισαν τις πηγές τροφής σε 24 περιπτώσεις:
- 18 από ανθρώπους
- 6 από πουλιά
- 1 από αμφίβιο
- 1 από κανίδα (σκύλο/άγριο σκυλί)
- 1 από ποντίκι
Μερικά κουνούπια είχαν «μικτά γεύματα» (π.χ. ένα είδος Cq. venezuelensis έφαγε από αμφίβιο και άνθρωπο, ενώ άλλα από πτηνά και τρωκτικά μαζί με άνθρωπο).
Γιατί τα κουνούπια «προτιμούν» πλέον τους ανθρώπους
Το Ατλαντικό Δάσος έχει χάσει τα 2/3 της αρχικής του έκτασης λόγω ανθρώπινης δραστηριότητας (γεωργία, αστικοποίηση, οικισμοί). Όσο τα δάση εξαφανίζονται:
- Τα άγρια ζώα μειώνονται ή απομακρύνονται.
- Οι άνθρωποι εισχωρούν όλο και βαθύτερα σε πρώην δασικές περιοχές.
- Τα κουνούπια, που χρειάζονται αίμα για να αναπαραχθούν, βρίσκονται μπροστά σε λιγότερες φυσικές επιλογές και περισσότερους ανθρώπους – τον πιο εύκολα προσβάσιμο στόχο.
«Σε ένα περιβάλλον με τεράστια ποικιλία σπονδυλωτών, η προτίμηση για ανθρώπους αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης παθογόνων», εξηγεί ο συν-συγγραφέας Δρ. Sergio Machado.
Οι συνέπειες για την υγεία
Στην περιοχή κυκλοφορούν ήδη ιοί όπως:
- Δάγκειος πυρετός
- Ζίκα
- Κίτρινος πυρετός
- Mayaro
- Chikungunya
- Sabiá
Η στροφή των κουνούπιων προς τον άνθρωπο μπορεί να μετατρέψει τις κοινότητες στα όρια των δασών σε «καυτά σημεία» επιδημιών.
Τι προτείνουν οι ερευνητές
- Ενίσχυση της παρακολούθησης κουνουπιών και πρώιμης προειδοποίησης.
- Στοχευμένες δράσεις ελέγχου κουνουπιών σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
- Μακροπρόθεσμα: Προστασία των εναπομείναντων δασών για διατήρηση της φυσικής ισορροπίας.
Η έρευνα υπογραμμίζει μια κρυφή αλλά σοβαρή παρενέργεια της αποψίλωσης: η αλλαγή στη διατροφική συμπεριφορά των κουνουπιών μπορεί να μετατρέψει οικολογικά προβλήματα σε δημόσια υγεία κρίσης.