Το Ιράν εισέρχεται στο 2026 εν μέσω μιας σοβαρής εσωτερικής κρίσης, με μαζικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν από οικονομικά αιτήματα και εξελίχθηκαν σε ανοιχτή αμφισβήτηση του καθεστώτος των Αγιατολάχ. Οι κινητοποιήσεις, που ξέσπασαν στις 29 Δεκεμβρίου 2025 μετά την ιστορική πτώση του ριάλ έναντι του δολαρίου, έχουν επεκταθεί σε δεκάδες πόλεις και επαρχίες, προκαλώντας συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας και τουλάχιστον τρεις νεκρούς.
Η οικονομική κατάσταση στη χώρα είναι δραματική: ο πληθωρισμός αγγίζει το 45%, το νόμισμα έχει χάσει πάνω από το 50% της αξίας του μέσα σε λίγους μήνες, ενώ ελλείψεις σε βασικά αγαθά και ενέργεια πλήττουν τα μεσαία και χαμηλά στρώματα. Αρχικά, οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν από εμπόρους στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, που έκλεισαν τα καταστήματά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάρρευση της οικονομίας. Γρήγορα, όμως, επεκτάθηκαν σε φοιτητές, εργάτες και κατοίκους σε πόλεις όπως η Ισφαχάν, το Χαμεντάν, το Λορντεγκάν και το Κουχταστί, με συνθήματα όπως “Θάνατος στον δικτάτορα” και αιτήματα για πολιτική αλλαγή.
Στις 31 Δεκεμβρίου 2025 και τις πρώτες ώρες της 1ης Ιανουαρίου 2026, οι συγκρούσεις κλιμακώθηκαν. Σύμφωνα με διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ιρανικά μέσα, τουλάχιστον τρεις πολίτες σκοτώθηκαν από πυρά δυνάμεων ασφαλείας, ενώ ένα μέλος της παραστρατιωτικής Basij έχασε τη ζωή του σε συμπλοκές. Βίντεο που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν δυνάμεις να ρίχνουν δακρυγόνα και να πυροβολούν κατά διαδηλωτών, ενώ υπάρχουν αναφορές για δεκάδες τραυματίες και συλλήψεις. Το καθεστώς χαρακτηρίζει τις διαδηλώσεις ως “υποκινούμενες” από εξωτερικούς παράγοντες, αλλά αναγνωρίζει τα “νόμιμα αιτήματα” των πολιτών, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης.
Αυτή η κρίση δεν είναι ξαφνική. Από την άνοιξη του 2025, υπήρχαν διάσπαρτες κινητοποιήσεις από επαγγελματικές ομάδες όπως αρτοποιοί και αγρότες, λόγω καθυστερήσεων σε επιδοτήσεις και αυξήσεων στο ενεργειακό κόστος. Οι τρέχουσες διαδηλώσεις θυμίζουν τις μαζικές εξεγέρσεις του 2022 μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι, αλλά αυτή τη φορά εστιάζουν περισσότερο στην οικονομία, αμφισβητώντας την ικανότητα του καθεστώτος να κυβερνήσει αποτελεσματικά. Παρά την καταστολή, οι διαμαρτυρίες συνεχίζονται, με πανεπιστήμια και αγορές να παραλύουν.
Για το 2026, οι αναλυτές προβλέπουν παρατεταμένη αστάθεια. Το καθεστώς διατηρεί ισχυρή κατασταλτική μηχανή, αλλά η οικονομική φθορά και οι εσωτερικές ρωγμές –όπως η αδυναμία σταθεροποίησης του νομίσματος– αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης. Μια πιθανή εξωτερική κλιμάκωση, όπως εντάσεις με Ισραήλ ή ΗΠΑ, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως αντιπερισπασμός, αλλά ενέχει κινδύνους ανεξέλεγκτης σύγκρουσης. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά, καθώς η κατάσταση στο Ιράν επηρεάζει την περιφερειακή σταθερότητα, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Μεσογείου και της Ελλάδας, λόγω γεωπολιτικών και μεταναστευτικών ροών. Η ελπίδα για ειρηνική επίλυση παραμένει, αλλά η πίεση από τα κάτω αυξάνεται καθημερινά.
