Ο καρκίνος παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της υγείας παγκοσμίως, αλλά μαζί με τις πραγματικές πληροφορίες κυκλοφορούν και πολλοί μύθοι που δημιουργούν φόβο, ενοχές ή λανθασμένες αποφάσεις. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες ενημερώσεις (2025) από έγκυρες πηγές όπως η American Cancer Society (ACS), η Mayo Clinic, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και άλλες κορυφαίες οργανώσεις, ας δούμε τα πιο διαδεδομένα ψέματα και την αλήθεια πίσω από αυτά.
1. Η ζάχαρη «ταΐζει» τον καρκίνο – αν σταματήσω τη ζάχαρη θα συρρικνωθεί ο όγκος
Μύθος που επιμένει σκληρά. Όλα τα κύτταρα (υγιή και καρκινικά) χρησιμοποιούν γλυκόζη για ενέργεια. Δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη ότι η κατανάλωση ζάχαρης κάνει τον καρκίνο να μεγαλώνει πιο γρήγορα ή ότι η πλήρης αποφυγή ζάχαρης τον συρρικνώνει.
Αλήθεια: Η υπερβολική ζάχαρη μπορεί έμμεσα να αυξήσει τον κίνδυνο μέσω παχυσαρκίας, αλλά δεν «τρέφει» επιλεκτικά τα καρκινικά κύτταρα.
2. Ο καρκίνος είναι πάντα κληρονομικός – αν δεν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, δεν θα τον πάθω
Πολύ συχνή παρεξήγηση. Μόνο το 5–10% των καρκίνων οφείλεται σε κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις (π.χ. BRCA1/2).
Αλήθεια: Οι περισσότεροι καρκίνοι προκύπτουν από συνδυασμό παραγόντων: τρόπος ζωής, περιβάλλον, τύχη (τυχαίες μεταλλάξεις). Ακόμα και χωρίς οικογενειακό ιστορικό, η πρόληψη (μη κάπνισμα, υγιεινή διατροφή, άσκηση) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
3. Τα αποσμητικά / αντιιδρωτικά με αλουμίνιο προκαλούν καρκίνο του μαστού
Δεν υπάρχει καμία πειστική απόδειξη μετά από δεκαετίες ερευνών.
Αλήθεια: Μεγάλες μελέτες (Mayo Clinic, ACS) δείχνουν ότι δεν υπάρχει σύνδεση. Το ίδιο ισχύει και για τα σουτιέν με μπανέλα ή τα πλαστικά δοχεία στο φούρνο μικροκυμάτων (όταν είναι κατάλληλα για μικροκύματα).
4. Μια βιοψία ή χειρουργική επέμβαση «ανοίγει» τον όγκο και τον κάνει να εξαπλωθεί
Κλασικός φόβος που καθυστερεί διαγνώσεις. Οι σύγχρονες τεχνικές και οι προφυλάξεις αποτρέπουν την εξάπλωση.
Αλήθεια: Η βιοψία είναι απαραίτητη για σωστή διάγνωση και η έγκαιρη επέμβαση σώζει ζωές. Η καθυστέρηση λόγω αυτού του μύθου είναι πολύ πιο επικίνδυνη.
5. Ο καρκίνος είναι πάντα θανατηφόρος – δεν υπάρχει θεραπεία
Ξεπερασμένη άποψη. Χάρη στις προόδους (ανοσοθεραπεία, στοχευμένες θεραπείες, έγκαιρη διάγνωση), η συνολική 5ετής επιβίωση έχει φτάσει περίπου το 68% στις ΗΠΑ (ACS 2025) και συνεχίζει να βελτιώνεται.
Αλήθεια: Πολλοί καρκίνοι (π.χ. μαστού, προστάτη, θυρεοειδούς) σε πρώιμα στάδια θεραπεύονται πλήρως. Ακόμα και σε προχωρημένα στάδια, η ποιότητα ζωής μπορεί να είναι πολύ καλή για χρόνια.
6. Το θετικό σκεπτικό / η δύναμη της θέλησης μπορεί να θεραπεύσει τον καρκίνο μόνο του
Η ψυχολογία βοηθάει πολύ στην αντιμετώπιση, αλλά δεν αντικαθιστά τη θεραπεία.
Αλήθεια: Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι η «αρνητική σκέψη» προκαλεί καρκίνο ή ότι η «θετική» τον θεραπεύει μόνη της. Η ιατρική θεραπεία είναι απαραίτητη.
7. Ο καρκίνος είναι μεταδοτικός
Κατηγορηματικά όχι. Δεν κολλάει με επαφή, φιλί, σεξουαλική επαφή (εκτός από πολύ συγκεκριμένους ιούς όπως HPV που αυξάνουν τον κίνδυνο, αλλά δεν μεταδίδουν καρκίνο απευθείας).
Αλήθεια: Μπορείς να αγκαλιάζεις, να φροντίζεις και να είσαι κοντά σε ασθενή χωρίς κανέναν κίνδυνο.
Συμπέρασμα
Οι μύθοι δημιουργούν περιττό άγχος και μπορεί να καθυστερήσουν την έγκαιρη διάγνωση – που σώζει ζωές. Η πραγματικότητα είναι πιο αισιόδοξη: περίπου το 1/3 των καρκίνων μπορεί να προληφθεί με υγιεινό τρόπο ζωής (μη κάπνισμα, άσκηση, υγιεινή διατροφή, περιορισμός αλκοόλ, προστασία από ήλιο). Για τα υπόλοιπα, η έγκαιρη ανίχνευση και οι σύγχρονες θεραπείες αλλάζουν δραματικά την πρόγνωση.
Αν ακούς κάτι που σε ανησυχεί, ρώτα τον ογκολόγο σου ή έλεγξε σε επίσημες πηγές (cancer.org, mayoclinic.org, who.int). Η γνώση είναι η καλύτερη άμυνα!