Σε μια νέα κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασε σήμερα την έντονη καταδίκη του για τις ταξιδιωτικές απαγορεύσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε πέντε Ευρωπαίους πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του πρώην Ευρωπαίου Επιτρόπου Τιερί Μπρετόν. Σε ανάρτησή του στο X, ο Μακρόν χαρακτήρισε τις κυρώσεις ως “εκφοβισμό και εξαναγκασμό” που στοχεύουν στην υπονόμευση της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας, υπερασπιζόμενος τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις για τα social media.
Η υπόθεση ξεκίνησε χθες, όταν το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε visa sanctions κατά πέντε Ευρωπαίων, κατηγορώντας τους για προσπάθειες “λογοκρισίας αμερικανικών απόψεων” μέσω ευρωπαϊκών κανονισμών. Ο Τιερί Μπρετόν, Γάλλος πρώην Επίτροπος για την Εσωτερική Αγορά, είναι η πιο εμβληματική φιγούρα μεταξύ των στόχων. Ως αρχιτέκτονας του Ψηφιακού Νόμου Υπηρεσιών (DSA), ο Μπρετόν προώθησε κανόνες που υποχρεώνουν πλατφόρμες όπως το X και το Facebook να καταπολεμούν την παραπληροφόρηση και το μίσος online. Οι άλλοι τέσσερις είναι ακτιβιστές κατά της παραπληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένων δύο Βρετανών από οργανώσεις όπως το Center for Countering Digital Hate.
Ο Μακρόν τόνισε ότι οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί υιοθετήθηκαν δημοκρατικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, εφαρμόζονται μόνο εντός ΕΕ για δίκαιο ανταγωνισμό και χωρίς στόχο τρίτες χώρες. “Οι κανόνες για τον ψηφιακό χώρο της ΕΕ δεν θα καθορίζονται έξω από την Ευρώπη”, δήλωσε, προσθέτοντας ότι μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εταίρους θα υπερασπιστούν την αυτονομία τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή “καταδικάζει έντονα” την απόφαση, ενώ η Γερμανία δήλωσε ότι “οι ψηφιακοί κανόνες της Ευρώπης δεν αποφασίζονται στην Ουάσινγκτον”. Ο ίδιος ο Μπρετόν αποκάλεσε τις κυρώσεις “κυνήγι μαγισσών”, συγκρίνοντάς τες με την εποχή Μακάρθι στις ΗΠΑ, και υπενθύμισε ότι το DSA εγκρίθηκε ομόφωνα από 90% του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ δικαιολογούν τις απαγορεύσεις βασισμένες σε πολιτική του Μαΐου 2025 κατά πολιτικών λογοκρισίας, με στόχο να προστατεύσουν την ελευθερία του λόγου. Η κίνηση έρχεται μετά από προστριβές, όπως η πρόστιμο 120 εκατομμυρίων ευρώ της ΕΕ στο X του Έλον Μασκ για παραβιάσεις κανόνων περιεχομένου.
Αυτή η διπλωματική κρίση αναδεικνύει τις βαθιές διαφορές στις προσεγγίσεις για την ελευθερία του λόγου και την ρύθμιση του διαδικτύου. Ενώ η ΕΕ βλέπει το DSA ως εργαλείο προστασίας από fake news, οι ΗΠΑ το θεωρούν απειλή για την ελευθερία έκφρασης. Παρατηρητές προβλέπουν πιθανά αντίμετρα από την ΕΕ, εντείνοντας τις συζητήσεις για διεθνή συνεργασία σε ψηφιακά ζητήματα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν, γνωστός για την προώθηση της ευρωπαϊκής αυτονομίας, συνεχίζει να υπερασπίζεται τις αξίες της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο, υπενθυμίζοντας την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ καινοτομίας και προστασίας. Η εξέλιξη αυτή δείχνει πώς τα ψηφιακά δικαιώματα γίνονται πεδίο διεθνών συγκρούσεων, επηρεάζοντας εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως.