Σε μια έντονη διπλωματική κόντρα μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπερασπίστηκε σήμερα την ελευθερία του λόγου ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής δημοκρατίας. Σε ανάρτησή της στο X (πρώην Twitter), η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Επιτροπή είναι ο φύλακας των ευρωπαϊκών αξιών και θα τις προστατεύσει, παραθέτοντας την επίσημη καταδίκη της ΕΕ για τις ταξιδιωτικές απαγορεύσεις που επέβαλαν οι ΗΠΑ σε πέντε Ευρωπαίους, συμπεριλαμβανομένου του πρώην Επιτρόπου Τιερί Μπρετόν.
Η υπόθεση ξεκίνησε χθες, όταν το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε visa sanctions – δηλαδή απαγόρευση εισόδου – σε πέντε Ευρωπαίους πολίτες. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Τιερί Μπρετόν, Γάλλος πρώην Επίτροπος για την Εσωτερική Αγορά της ΕΕ, ο οποίος υπήρξε βασικός αρχιτέκτονας του Ψηφιακού Νόμου Υπηρεσιών (Digital Services Act – DSA). Ο DSA είναι ένας ευρωπαϊκός κανονισμός που υποχρεώνει τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook και το X, να καταπολεμούν την παραπληροφόρηση, το μίσος και το παράνομο περιεχόμενο. Οι ΗΠΑ κατηγορούν τον Μπρετόν και τους άλλους τέσσερις – που περιλαμβάνουν ηγέτες οργανώσεων κατά της παραπληροφόρησης – για προσπάθειες “λογοκρισίας αμερικανικών απόψεων” στα social media.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε άμεσα με επίσημη δήλωση, καταδικάζοντας έντονα την απόφαση των ΗΠΑ και προειδοποιώντας για πιθανά αντίμετρα. Παρόμοια στάση πήρε και η Γαλλία, με τον Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να καταγγέλλει τις κυρώσεις ως αδικαιολόγητες. Η φον ντερ Λάιεν, στην ανάρτησή της, συνέδεσε το ζήτημα με την υπεράσπιση της ελευθερίας του λόγου, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ είναι υπερήφανη για τη δημοκρατία της και θα την υπερασπιστεί.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ δικαιολογούν τις κυρώσεις βασισμένες σε νέα πολιτική που ανακοινώθηκε τον Μάιο του 2025, η οποία περιορίζει την είσοδο ατόμων που θεωρούνται υπεύθυνοι για πολιτικές λογοκρισίας. Αυτή η κίνηση έρχεται σε μια περίοδο έντασης στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ γύρω από τη ρύθμιση των τεχνολογικών γιγάντων, με την ΕΕ να πιέζει για αυστηρότερους κανόνες και τις ΗΠΑ να προωθούν μεγαλύτερη ελευθερία στις πλατφόρμες.
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει τις διαφορές στις προσεγγίσεις για την ελευθερία του λόγου και την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Ενώ η ΕΕ βλέπει τον DSA ως εργαλείο προστασίας της δημοκρατίας από fake news και μίσος, криτικοί στις ΗΠΑ τον χαρακτηρίζουν ως μορφή λογοκρισίας. Παρατηρητές εκτιμούν ότι η κόντρα μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω διπλωματικές εντάσεις, αλλά και σε συζητήσεις για καλύτερη συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ως μητέρα επτά παιδιών και “Ευρωπαία στην καρδιά”, όπως αυτοχαρακτηρίζεται, συνεχίζει να προωθεί τις ευρωπαϊκές αξίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η εξέλιξη αυτή δείχνει πώς τα ζητήματα τεχνολογίας και ελευθερίας επηρεάζουν τις διεθνείς σχέσεις, υπενθυμίζοντας την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ προστασίας και ελευθερίας.