Σε μια κρίσιμη καμπή των διπλωματικών προσπαθειών για την παύση του πολέμου στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο χαρακτήρισε σήμερα τη μη ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ ως έναν από τους «ακρογωνιαίους λίθους» των διαπραγματεύσεων, ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι φαίνεται έτοιμος να θυσιάσει αυτή την ιστορική φιλοδοξία για χειροπιαστές εγγυήσεις ασφαλείας. Οι συνομιλίες στο Βερολίνο, με συμμετοχή Αμερικανών και Ευρωπαίων αξιωματούχων, κερδίζουν ένταση, σηματοδοτώντας ίσως την πιο αισιόδοξη εβδομάδα για την ειρήνη εδώ και χρόνια.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε χαρακτηριστικά σε καθημερινή ενημέρωση: «Φυσικά, αυτό το ζήτημα αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους και απαιτεί ειδική συζήτηση». Η Μόσχα βλέπει την επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα σύνορά της ως ρίζα του συγκρούσου, και η σημερινή δήλωση έρχεται λίγο μετά την ομολογία του Ζελένσκι ότι ορισμένα μέλη της Συμμαχίας αντιτίθενται στην ένταξη της Ουκρανίας. «Δεν θέλουμε διαπραγματεύσεις με… μεγάφωνα», πρόσθεσε ο Πεσκόφ, υπονοώντας την ανάγκη για κλειστές, ουσιαστικές συζητήσεις μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Από την πλευρά του Κιέβου, η στροφή είναι δραματική. Ο Ζελένσκι, σε μια κίνηση που χαρακτηρίστηκε ως «μεγάλη παραχώρηση», δήλωσε ότι η Ουκρανία μπορεί να εγκαταλείψει τα όνειρα για ΝΑΤΟ, αν λάβει νομικά δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας – παρόμοιες με το Άρθρο 5 της Συμμαχίας, που εγγυάται συλλογική άμυνα. «Αυτό είναι ήδη ένας συμβιβασμός», τόνισε ο Ουκρανός ηγέτης, μιλώντας για την πρόταση αυτή ως βασικό κομμάτι ενός 20σέλιδου σχεδίου ειρήνης. Η δήλωση έρχεται εν μέσω πιέσεων από την Ουάσινγκτον, όπου η κυβέρνηση Τραμπ έχει εκφράσει επιφυλάξεις για την ταχεία ένταξη, βλέποντας την ως πηγή νέων εντάσεων.
Οι συνομιλίες στο Βερολίνο, που ξεκίνησαν χθες και συνεχίζονται σήμερα, φιλοξενούνται από τον Γερμανό Καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και περιλαμβάνουν κορυφαίους Αμερικανούς απεσταλμένους, όπως τον Στιβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ. Μετά από πέντε ώρες συζητήσεων την Κυριακή, οι πλευρές ανακοίνωσαν «σημαντική πρόοδο», με εστίαση σε ένα σχέδιο που καλύπτει όχι μόνο το ΝΑΤΟ, αλλά και την ουδετερότητα της Ουκρανίας. Η Ρωσία, από την πλευρά της, περιμένει ενημέρωση απευθείας από τις ΗΠΑ για τα αποτελέσματα, όπως δήλωσε ο Πεσκόφ, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν επαναλαμβάνει τις βασικές του απαιτήσεις: η Ουκρανία να παραμείνει ουδέτερη, να μην φιλοξενεί νατοϊκά στρατεύματα και να αποσύρει δυνάμεις από το 10% του Ντονμπάς που ακόμα ελέγχει (περιοχές Ντονέτσκ και Λουχάνσκ).
Παρά την αισιοδοξία, εμπόδια παραμένουν. Η Μόσχα ζητά και παραχωρήσεις εδάφους – αίτημα που το Κίεβο απέρριψε κατηγορηματικά στις χθεσινές συναντήσεις. Αμερικανοί εμπειρογνώμονες σε θέματα ασφαλείας, μιλώντας στο Reuters, εκτιμούν ότι η παραίτηση από το ΝΑΤΟ δεν αλλάζει ριζικά την πορεία των διαπραγματεύσεων, καθώς η ένταξη ήταν «μη ρεαλιστική εδώ και καιρό». Αντ’ αυτού, προτείνουν εναλλακτικά μοντέλα εγγυήσεων, όπως διεθνείς συμφωνίες ή στρατιωτική βοήθεια χωρίς μόνιμη παρουσία δυτικών στρατευμάτων – κάτι που η Ρωσία βλέπει ως «νόμιμους στόχους».
Σε αυτή την κρίσιμη εβδομάδα, όπου η διπλωματία παίρνει προβάδισμα έναντι των όπλων, το ερώτημα παραμένει: Μπορεί η παραχώρηση του Ζελένσκι να γίνει η γέφυρα προς την ειρήνη, ή θα παραμείνει απλώς ένας ακόμα «λίθος» σε έναν μακρύ δρόμο; Οι εξελίξεις από το Βερολίνο θα δώσουν σύντομα απαντήσεις, με την παγκόσμια κοινότητα να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.