Σε μια κίνηση που εντείνει την ένταση στις διπλωματικές σχέσεις ΗΠΑ-Ουκρανίας, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε ανοιχτά τον Ουκρανό ομόλογό του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι καθυστερεί τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, ισχυριζόμενος ότι «δεν έχει διαβάσει» καν την αμερικανική πρόταση ειρήνης. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται λίγο μετά την ολοκλήρωση τριών ημερών εντατικών συνομιλιών μεταξύ αμερικανών και ουκρανών διαπραγματευτών στη Φλόριντα, όπου φαίνεται ότι οι αποστάσεις παραμένουν μεγάλες.
Ο Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους την Κυριακή, εξέφρασε την απογοήτευσή του με σαφήνεια: «Είμαι λίγο απογοητευμένος που ο πρόεδρος Ζελένσκι δεν έχει διαβάσει ακόμη την πρόταση. Οι άνθρωποί του την αγαπούν, αλλά εκείνος όχι. Η Ρωσία είναι, πιστεύω, εντάξει με αυτήν. Δεν είμαι σίγουρος ότι ο Ζελένσκι είναι». Η πρόταση, που παρουσιάστηκε πριν από τρεις εβδομάδες, περιλαμβάνει στοιχεία που θεωρούνται ευνοϊκά για τη Μόσχα, όπως παραχωρήσεις εδαφών και περιορισμοί στον ουκρανικό στρατό, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στο Κίεβο.
Παρά τις πιέσεις από την Ουάσιγκτον, ο Ζελένσκι φαίνεται αποφασισμένος να μην υποχωρήσει εύκολα. Σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα το Σάββατο, μετά από «ουσιαστική τηλεφωνική συνομιλία» με Αμερικανούς αξιωματούχους, δήλωσε: «Η Ουκρανία είναι αποφασισμένη να συνεχίσει με καλή πίστη τις προσπάθειες με την αμερικανική πλευρά για την επίτευξη πραγματικής ειρήνης». Η στάση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη φάση, καθώς ο πόλεμος πλησιάζει τα τέσσερα χρόνια, με χιλιάδες θύματα και οικονομικές συνέπειες που βαραίνουν τόσο την Ευρώπη όσο και τις ΗΠΑ.
Η Μόσχα «χαιρετίζει» την αλλαγή πορείας της Ουάσιγκτον
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίδραση της Ρωσίας, η οποία φαίνεται να βλέπει θετικά τις εξελίξεις. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαιρέτισε την Παρασκευή τη νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ, χαρακτηρίζοντάς την «ευθυγραμμισμένη σε μεγάλο βαθμό με τη βλέψη της Μόσχας». Το έγγραφο αυτό τονίζει την επιδίωξη βελτίωσης των σχέσεων ΗΠΑ-Ρωσίας και τον τερματισμό του πολέμου ως βασικό στόχο για «στρατηγική σταθερότητα». Παράλληλα, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, αν και δεν έχει εκφράσει δημόσια πλήρη αποδοχή της πρότασης, είχε χαρακτηρίσει προηγουμένως ορισμένα σημεία της «ανεφάρμοστα», χωρίς ωστόσο να αποκλείσει περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Οι συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων απεσταλμένων, που διεξήχθησαν πρόσφατα στη Μόσχα, διήρκεσαν πέντε ώρες χωρίς να φέρουν συμβιβασμούς σε κρίσιμα ζητήματα, όπως τα εδάφη. Ωστόσο, η Μόσχα εκφράζει ελπίδες για «πιο εποικοδομητική συνεργασία» με την Ουάσιγκτον, κάτι που ενισχύει την εντύπωση ότι η πρόταση Τραμπ κλίνει προς τα συμφέροντα του Πούτιν.
«Στα τελευταία 10 μέτρα» – Τα αγκάθια που μπλοκάρουν τη συμφωνία
Ο απερχόμενος ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για την Ουκρανία, Κιθ Κέλογκ, εμφανίστηκε αισιόδοξος στο Reagan National Defense Forum, δηλώνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται «στα τελευταία 10 μέτρα». Ωστόσο, δύο κύρια εμπόδια παραμένουν:
- Το Ντονμπάς: Η Ρωσία διεκδικεί το έδαφος ως δικό της, ενώ η Ουκρανία αρνείται κάθε παραχώρηση.
- Ο πυρηνικός σταθμός Ζαπορίζια: Υπό ρωσικό έλεγχο από την έναρξη της εισβολής, ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη, με προτάσεις για διαμοιρασμό ενέργειας που θεωρούνται απαράδεκτες από το Κίεβο.
Αυτά τα ζητήματα, σε συνδυασμό με την απαίτηση για περιορισμούς στον ουκρανικό στρατό, καθιστούν την πρόταση των 28 σημείων μια «δύσκολη επιλογή» για τον Ζελένσκι, όπως δήλωσε πρόσφατα.
Μια «θερμή/ψυχρή» σχέση και οι ευρύτερες επιπτώσεις
Η σχέση Τραμπ-Ζελένσκι έχει υπάρξει από καιρό «θερμή/ψυχρή», με τον Αμερικανό πρόεδρο να χαρακτηρίζει επανειλημμένα τον πόλεμο «σπατάλη χρημάτων των Αμερικανών φορολογουμένων». Η πίεση για γρήγορη λύση, ακόμη και με παραχωρήσεις, αντανακλά την επιθυμία του Τραμπ να εστιάσει σε εσωτερικά ζητήματα, ενώ η Ευρώπη παρακολουθεί στενά, με ηγέτες όπως ο Κιρ Στάρμερ της Βρετανίας να προετοιμάζουν συναντήσεις με τον Ζελένσκι στο Λονδίνο σήμερα.
Οι εξελίξεις αυτές εγείρουν ερωτήματα: Θα υποχωρήσει το Κίεβο στις πιέσεις για να εξασφαλίσει τη συνέχεια της αμερικανικής υποστήριξης; Ή θα επιμείνει στην υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας, ρισκάροντας απομόνωση; Όπως δείχνουν οι πρόσφατες συνομιλίες, η ειρήνη φαίνεται κοντά – αλλά τα εμπόδια είναι ακόμη ψηλά. Η διεθνής κοινότητα περιμένει με αγωνία τα επόμενα βήματα, σε μια στιγμή που ο κόσμος χρειάζεται περισσότερο από ποτέ σταθερότητα.