Η άγνωστη ιστορία του Νορμαν Μπόρλογκ
Υπάρχει ένας άνθρωπος που, σύμφωνα με υπολογισμούς του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ και του ΟΗΕ, έσωσε τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους από βέβαιο θάνατο από πείνας.
Περισσότερους από όσους έσωσαν όλοι οι γιατροί, οι εφευρέτες εμβολίων και οι πολιτικοί του 20ού αιώνα μαζί.
Κι όμως, στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο, ελάχιστοι γνωρίζουν το όνομά του.
Το όνομά του ήταν Νόρμαν Μπόρλογκ (Norman Borlaug).
Και είναι ο πιο ξεχασμένος σωτήρας της ανθρωπότητας.
Ο άνθρωπος που νίκησε την πείνα
Γεννήθηκε το 1914 σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια της Αϊόβα.
Μεγάλωσε μέσα στη Μεγάλη Ύφεση και είδε παιδιά να πεθαίνουν από πεινασμένα.
Σπούδασε γεωπόνος σε μια εποχή που η επιστήμη θεωρούσε αδύνατο να τραφεί ο πλανήτης.
Το 1944, το Ίδρυμα Ροκφέλερ τον έστειλε στο Μεξικό για να λύσει ένα «άλυτο» πρόβλημα:
Η σκουριά (μία μυκητίαση) κατέστρεφε τα σιτάρια και οι σοδειές έχαναν το 40-60% της παραγωγής τους.
Για 20 χρόνια κοιμόταν σε χωράφια, σταυροφορούσε ποικιλίες σιταριού μέρα-νύχτα και δημιούργησε έναν νέο τύπο σιταριού:
- Κοντόκορμο (δεν έπεφτε με τον αέρα)
- Ανθεκτικό στη σκουριά
- Με διπλάσια και τριπλάσια απόδοση
Το 1960, το Μεξικό, που εισήγαγε το 60% του σιταριού του, έγινε εξαγωγέας.
Μέσα σε 15 χρόνια, η παραγωγή του sextuplicόταν (×6).
Η «Πράσινη Επανάσταση»
Από το Μεξικό, οι σπόροι του Μπόρλογκ ταξίδεψαν στην Ινδία και το Πακιστάν το 1965-66, ακριβώς τη χρονιά που εκατομμύρια άνθρωποι πέθαιναν από λιμού.
Το 1965 η Ινδία παρήγαγε 11 εκατ. τόνους σιτάρι.
Το 1970 παρήγαγε 20 εκατ.
Το 1980 παρήγαγε 35 εκατ.
Σήμερα παράγει πάνω από 110 εκατ. τόνους.
Το ίδιο έγινε στο Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Τυνησία, το Μαρόκο, την Κίνα.
Ο Μπόρλογκ ταξίδευε μόνος του, με ένα σακί σπόρους στον ώμο, και δίδασκε χωρικούς πώς να καλλιεργούν τις νέες ποικιλίες.
Τα νούμερα που ζαλίζουν
- 1960: Ο κόσμος είχε 3 δισ. πληθυσμό και δεν μπορούσε να τον θρέψει.
- 2025: Ο κόσμος έχει 8,2 δισ. πληθυσμό και έχει περισσότερο φαγητό από ποτέ.
Η διαφορά οφείλεται κυρίως σε έναν άνθρωπο: τον Μπόρλογκ.
Το 2009, η FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ) υπολόγισε ότι οι ποικιλίες του καλλιεργούνται σε πάνω από 600 εκατομμύρια στρέμματα παγκοσμίως – όσο η έκταση της Ινδίας.
Γιατί τον ξεχάσαμε;
Πήρε το Νόμπελ Ειρήνης το 1970 (όχι Επιστημών, γιατί δεν υπήρχε τότε κατηγορία Γεωπονίας).
Ο πρόεδρος της επιτροπής είπε:
«Περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στον αιώνα μας, αυτός ο άνθρωπος βοήθησε να προσφερθεί ψωμί και, συνεπώς, ειρήνη».
Κι όμως:
- Δεν έγινε ποτέ σταρ. Δεν είχε Instagram, δεν έβγαζε selfies, δεν έδινε συνεντεύξεις στο Netflix.
- Ήταν ταπεινός αγρότης από την Αϊόβα που μίλαγε με βαριά προφορά και φορούσε το ίδιο καπέλο 40 χρόνια.
- Δεν άρεσε στους ακτιβιστές: οι ποικιλίες του χρειάζονταν λιπάσματα και νερό – άρα δεν ήταν «οργανικές».
- Δεν άρεσε ούτε στους αντι-καπιταλιστές: συνεργάστηκε με το Ίδρυμα Ροκφέλερ και αμερικανικές εταιρείες.
Έτσι, ενώ ο κόσμος έτρωγε το ψωμί του, αυτός έμεινε στα χωράφια μέχρι τα 95 του.
Το τέλος
Πέθανε το 2009, στα 95 του, στο Ντάλας.
Στην κηδεία του δεν ήρθε κανένας πρόεδρος, κανένας πρωθυπουργός, κανένας σταρ.
Μόνο αγρότες από την Ινδία, το Πακιστάν, την Αφρική – άνθρωποι που δεν ήξεραν αγγλικά αλλά ήξεραν το όνομά του.
Σήμερα
Το 2025, ενώ γιορτάζουμε τον Τζόμπς, τον Γκέιτς, Μασκ και τους εφευρέτες εμβολίων,
κανείς δεν θυμάται τον άνθρωπο που έδωσε στον κόσμο την μεγαλύτερη δυνατή πολυτέλεια:
να μην πεθαίνει από πείνα.
Στα σχολεία δεν υπάρχει ούτε μία παράγραφος γι’ αυτόν.
Στην Αθήνα δεν υπάρχει ούτε ένας δρόμος, ούτε μία πλατεία, ούτε ένα άγαλμα με το όνομά του.
Κι όμως, κάθε φορά που τρώμε ψωμί, πίτσα, μακαρόνια ή μπισκότα,
τρώμε το θαύμα του Νόρμαν Μπόρλογκ.
Ίσως η μεγαλύτερη απόδειξη της επιτυχίας του είναι ακριβώς αυτή:
Έσωσε ένα δισεκατομμύριο ζωές
και ο κόσμος δεν χρειάστηκε ποτέ να μάθει το όνομά του για να συνεχίσει να ζει.
