Βρυξέλλες/Ουάσινγκτον, 6 Δεκεμβρίου 2025 – Ο δισεκατομμυριούχος Ελόν Μασκ, ιδιοκτήτης της πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης X (πρώην Twitter), εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλώντας ανοιχτά για την κατάργησή της, εν μέσω ενός πρωτοφανούς προστίμου 120 εκατομμυρίων ευρώ που επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην εταιρεία του. Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο έντονων εντάσεων μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον, με την κυβέρνηση Τραμπ να απειλεί με δασμούς και κυρώσεις εναντίον ευρωπαϊκών πολιτικών.
Το πρόστιμο: Παραβιάσεις του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου την επιβολή του προστίμου, το πρώτο μη συμμόρφωσης υπό τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), που τέθηκε σε ισχύ το 2023 και στοχεύει στην προστασία των χρηστών από παράνομο και βλαβερό περιεχόμενο. Σύμφωνα με την απόφαση, η X παραβίασε υποχρεώσεις διαφάνειας σε τρεις βασικούς άξονες:
• Τον «παραπλανητικό σχεδιασμό» του μπλε σημαδιού επαλήθευσης (blue checkmark), το οποίο πλέον προσφέρεται επί πληρωμή και δεν εγγυάται πλέον την αυθεντικότητα της ταυτότητας του χρήστη, αλλά απλώς την πληρωμή συνδρομής.
• Την έλλειψη διαφάνειας στο αποθετήριο διαφημίσεων της πλατφόρμας.
• Την άρνηση παροχής πρόσβασης σε δημόσια δεδομένα ερευνητών, εμποδίζοντας μελέτες για την εξάπλωση παραπληροφόρησης και άλλων κινδύνων.
Η Κομισιόν χαρακτήρισε αυτές τις παραβιάσεις «σημαντικές» και προειδοποίησε ότι η X κινδυνεύει με περαιτέρω κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων ελέγχων για ταλαιπωρία χρηστών. Το πρόστιμο, που ισοδυναμεί με περίπου 140 εκατομμύρια δολάρια, αντιπροσωπεύει ένα μικρό ποσοστό των εσόδων της X, αλλά συμβολίζει την αυστηρή στάση της ΕΕ απέναντι σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες.
Η αντίδραση Μασκ: «Καταργήστε την ΕΕ»
Μόλις λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, ο Μασκ αντέδρασε με μια σειρά αναρτήσεων στο X, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «βλακεία» και κατηγορώντας την ΕΕ για γραφειοκρατική «πνιγηρή» πολιτική. Σε μία από τις πιο εμφατικές δημοσιεύσεις του, γράφει ακριβώς: «The EU should be abolished and sovereignty returned to individual countries, so that governments can better represent their people» – δηλαδή «Η ΕΕ πρέπει να καταργηθεί και η κυριαρχία να επιστραφεί στις μεμονωμένες χώρες, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να εκπροσωπούν καλύτερα τους λαούς τους».
Δεν επέμεινε μόνο σε αυτή: Σε άλλη ανάρτηση, ρώτησε προκλητικά «Πόσο καιρό πριν εξαφανιστεί η ΕΕ; #AbolishTheEU» («How long before the EU is gone? AbolishTheEU»), ενώ σε τρίτη τόνισε «Η γραφειοκρατία της ΕΕ πνίγει αργά την Ευρώπη μέχρι θανάτου» («The EU bureaucracy is slowly smothering Europe to death»). Ο Μασκ, που έχει επανειλημμένα εκφράσει στήριξη σε ευρωσκεπτικιστικές φωνές όπως ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν και ο Ολλανδός Γκερτ Βίλντερς, πρόσθεσε: «Οι λαοί της Ευρώπης πρέπει να αποσυρθούν από την ΕΕ για να ανακτήσουν την κυριαρχία τους» («The people of Europe should withdraw from the EU to regain their sovereignty»).
Αυτές οι δηλώσεις εντάσσονται σε ευρύτερο μοτίβο κριτικής του Μασκ κατά της ΕΕ, η οποία έχει στο παρελθόν ερευνήσει την X για θέματα όπως η εξάπλωση μίσους και παραπληροφόρησης, ιδίως κατά τη διάρκεια της κρίσης Ισραήλ-Χαμάς.
Αμερικανικές αντιδράσεις: Από Βανς και Ρούμπιο μέχρι απειλές δασμών
Η δήλωση του Μασκ βρήκε απήχηση σε κορυφαίους Αμερικανούς αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, που βλέπουν το πρόστιμο ως «επίθεση» στην αμερικανική καινοτομία. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς (JD Vance) αντέδρασε χθες, δηλώνοντας: «Η ΕΕ πρέπει να υποστηρίζει την ελευθερία του λόγου, όχι να επιτίθεται σε αμερικανικές εταιρείες για ασήμαντα ζητήματα» («The EU should be supporting free speech, not attacking American companies over garbage»).
Παρομοίως, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε το πρόστιμο «επίθεση όχι μόνο στην X, αλλά σε όλες τις αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες και τον αμερικανικό λαό από ξένες κυβερνήσεις» («The European Commission’s $140 million fine isn’t just an attack on @X, it’s an attack on all American tech platforms and the American people by foreign governments»). Πρόσθεσε: «Η εποχή της λογοκρισίας των Αμερικανών στο διαδίκτυο έχει τελειώσει» («The days of censoring Americans online are over»), με τον Μασκ να συμφωνεί «απολύτως».
Η κυβέρνηση Τραμπ, που έχει ήδη εκφράσει δυσαρέσκεια για τον DSA, εξετάζει κυρώσεις κατά Ευρωπαίων αξιωματούχων υπεύθυνων για την εφαρμογή του νόμου, σύμφωνα με πηγές. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει απειλήσει με «σημαντικούς επιπλέον δασμούς» σε ευρωπαϊκά προϊόντα, χαρακτηρίζοντας τέτοιες ρυθμίσεις «οικονομική εκβιασμό». Η Γαλλία και η Γερμανία απέρριψαν ήδη αυτές τις απειλές, υπερασπιζόμενες το δικαίωμα της ΕΕ να ρυθμίζει τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Επιπτώσεις και προοπτικές
Το επεισόδιο αυτό πυκνώνει τις εντάσεις μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, ιδίως με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, που βλέπει τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις ως εμπόδιο για αμερικανικές εταιρείες όπως η X, η Apple και η Meta – οι οποίες έχουν δεχθεί παρόμοια πρόστιμα. Η Επιτροπή επιμένει ότι ο DSA ισχύει εξίσου για όλες τις πλατφόρμες, ανεξαρτήτως προέλευσης, και ότι η διαφάνεια είναι κρίσιμη για την προστασία των 450 εκατομμυρίων Ευρωπαίων χρηστών.
Ο Μασκ, από την πλευρά του, φαίνεται αποφασισμένος να εντείνει την καμπάνια του, με αναρτήσεις που κερδίζουν εκατομμύρια προβολές και ενισχύουν ευρωσκεπτικιστικές φωνές. Ενώ η X μπορεί να προσφύγει δικαστικά, η πολιτική διάσταση –με πιθανές εμπορικές συνέπειες– καθιστά αυτή την υπόθεση ένα τεστ για τις αμερικανοευρωπαϊκές σχέσεις στην ψηφιακή εποχή.
