Σε μια κίνηση που φέρνει μια ανάσα αισιοδοξίας στις εξαντλητικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, οι ΗΠΑ και το Κίεβο κατέληξαν σε αναθεωρημένο ειρηνευτικό σχέδιο μόλις 19 σημείων, μετά από μαραθώνιες συνομιλίες στη Γενεύη. Το αρχικό σχέδιο των 28 σημείων, που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων ως υπερβολικά φιλικό προς τη Ρωσία, κόπηκε δραστικά, αφαιρώντας τις πιο αμφιλεγόμενες διατάξεις. Ωστόσο, ενώ ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι μιλά για «πρόοδο», η Μόσχα απορρίπτει ευρωπαϊκές ιδέες και περιμένει να δει το νέο κείμενο πριν απαντήσει – σε μια στιγμή που οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται αμείλικτες.
Οι συνομιλίες, που ξεκίνησαν την Κυριακή 23 Νοεμβρίου στη Γενεύη, έφεραν στο ίδιο τραπέζι τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον αρχηγό του επιτελείου του Ζελένσκι Άντριι Γιέρμακ και εκπροσώπους από Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία και άλλες χώρες. Το αποτέλεσμα; Ένα «ζωντανό έγγραφο», όπως το χαρακτήρισε ο Ρούμπιο, που αφαιρεί βασικά σημεία του αρχικού σχεδίου, όπως η άμεση παραχώρηση εδαφών υπό ουκρανικό έλεγχο και η απαγόρευση ένταξης στο ΝΑΤΟ. Αντίθετα, εστιάζει σε άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα: Εκεχειρία στις τρέχουσες γραμμές του μετώπου, ανθρωπιστική βοήθεια, πλήρης απελευθέρωση αιχμαλώτων πολέμου με την αρχή «όλους για όλους», επιστροφή των απαχθεισμένων ουκρανικών παιδιών και αποκατάσταση βασικών υποδομών. Τα πιο ευαίσθητα ζητήματα, όπως τα εδάφη και οι εγγυήσεις ασφαλείας, μετατίθενται για συζήτηση σε ανώτερο επίπεδο – πιθανώς μεταξύ Τραμπ και Πούτιν.
«Μετά τη Γενεύη, τα σημεία είναι λιγότερα – πλέον όχι 28 – και έχουν ενσωματωθεί πολλά σωστά στοιχεία», δήλωσε ο Ζελένσκι σε ομιλία του χθες βράδυ, τονίζοντας ότι το νέο πλαίσιο είναι «πιο ρεαλιστικό» και ότι θα συζητήσει τα «εξαιρετικά ευαίσθητα» σημεία απευθείας με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ουκρανός Πρόεδρος, ο οποίος σχεδιάζει επίσκεψη στις ΗΠΑ μέσα στον Νοέμβριο για να «κλείσει» λεπτομέρειες, εξέφρασε ευγνωμοσύνη για την «ακλόνητη δέσμευση» της Ουάσινγκτον, ενώ υπενθύμισε ότι η διπλωματία «έχει επανεκκινηθεί» μετά από μήνες αδιεξόδου. Το Κίεβο, που είχε χαρακτηρίσει το αρχικό σχέδιο «εκβιασμό», βλέπει τώρα φως στην άκρη του τούνελ, ειδικά μετά την πίεση από Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι υπέβαλλαν δική τους αντιπρόταση με έμφαση στην παύση πυρός χωρίς εδαφικές απώλειες.
Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Τραμπ, που είχε θέσει αυστηρή προθεσμία για υπογραφή μέχρι την Ημέρα των Ευχαριστιών (27 Νοεμβρίου), μαλάκωσε τον τόνο του. «Δεν είναι η τελική μου πρόταση», δήλωσε από την Ουάσινγκτον, αφήνοντας ανοιχτή την πόρτα για περαιτέρω αλλαγές και απορρίπτοντας φήμες ότι το σχέδιο γράφτηκε από το Κρεμλίνο. Ο Ρούμπι, μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά τις συνομιλίες, χαρακτήρισε τις συζητήσεις «πολύ παραγωγικές» και «αισιόδοξες», τονίζοντας ότι «κάνουμε τεράστια πρόοδο» και ότι το έγγραφο θα συνεχίσει να τροποποιείται βάσει εισροών. Η αλλαγή στάσης έρχεται εν μέσω κριτικής από Ρεπουμπλικανούς γερουσιαστές και βάση του, που βλέπουν το αρχικό σχέδιο ως «βραβείο» για την ρωσική εισβολή του 2022.
Η Ευρώπη, που συμμετείχε ενεργά στις συνομιλίες, χαιρετίζει τις αλλαγές ως «σημαντική τροποποίηση». Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε για «μεταβατικό αποτέλεσμα» που βελτιώνει το σχέδιο, ενώ η Γαλλία, η Βρετανία και η Πολωνία πίεσαν για ενσωμάτωση ιδεών όπως η χρήση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Στο περιθώριο της Συνόδου ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης στη Λουάντα, ευρωπαϊκοί ηγέτες συζήτησαν περαιτέρω τροποποιήσεις, με στόχο να αποφύγουν μια «μονομερή» αμερικανική λύση. Ωστόσο, η Μόσχα παραμένει επιφυλακτική: Ο σύμβουλος του Πούτιν Γιούρι Ουσάκοφ απέρριψε την ευρωπαϊκή αντιπρόταση ως «πλήρως μη κατασκευαστική» και «μη ρεαλιστική», ενώ ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία «παρακολουθεί στενά» τις εξελίξεις αλλά δεν έχει λάβει ακόμη το αναθεωρημένο σχέδιο. Το Κρεμλίνο, που είχε δει το αρχικό ως «καλή βάση για συμφωνία», δεν έχει προγραμματίσει νέες συναντήσεις με τις ΗΠΑ, αλλά αναμένεται απάντηση τις επόμενες ημέρες – ειδικά μετά από μυστικές επαφές στο Abu Dhabi.
Παρά την πρόοδο, ο πόλεμος δεν σταματά: Ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις χθες στο Κίεβο και το Χάρκοβο σκότωσαν τουλάχιστον δύο άμαχους, υπενθυμίζοντας ότι η διπλωματία πρέπει να συνοδεύεται από πίεση στο πεδίο. Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW) προειδοποιεί ότι η Ρωσία μπορεί να εκμεταλλευτεί οποιαδήποτε καθυστέρηση για να ενισχύσει τις θέσεις της, ενώ αναλυτές όπως αυτοί του Chatham House καλούν την ΕΕ να «σταθεί δίπλα στην Ουκρανία» για να μην αφήσει τον Τραμπ να «παίξει μόνος του». Με τον Ζελένσκι να ετοιμάζεται για συνάντηση με Τραμπ και την ΕΕ να ετοιμάζει νέα πρόταση, η εβδομάδα αυτή μπορεί να καθορίσει αν τα 19 σημεία γίνουν γέφυρα ειρήνης – ή απλώς ένας ακόμα γύρος διαπραγματεύσεων σε έναν πόλεμο που έχει κοστίσει χιλιάδες ζωές.