Σήμερα, Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025, η Ορθοδοξία γιορτάζει έναν από τους πιο αγαπημένους Αγίους της: τον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο, τον πρώτο που άκουσε το «Δεύτε οπίσω μου» από τον ίδιο τον Χριστό και αμέσως άφησε τα δίχτυα του για να Τον ακολουθήσει.
Από τη Γαλιλαία στην Πάτρα: Η πορεία ενός ψαρά που έγινε «αλιέας ανθρώπων»
Ο Ανδρέας γεννήθηκε στη Βηθσαϊδά της Γαλιλαίας, γιος του αλιέα Ιωνά και μεγαλύτερος αδελφός του Αποστόλου Πέτρου. Το όνομά του είναι καθαρά ελληνικό («Ανδρέας» = ο ανδρείος, ο γενναίος), σημάδι ότι η οικογένειά του μιλούσε ελληνικά και ζούσε σε ελληνίζον περιβάλλον.
Πριν γνωρίσει τον Ιησού, ήταν μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Μια μέρα, όταν ο Βαπτιστής είδε τον Χριστό να πλησιάζει, είπε στους δύο μαθητές του, τον Ανδρέα και έναν ακόμα (πιθανότατα τον Ιωάννη τον Ευαγγελιστή):
«Ίδε ο Αμνός του Θεού».
Ο Ανδρέας δεν δίστασε. Ακολούθησε αμέσως τον Ιησού και, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν ο πρώτος που κλήθηκε – γι’ αυτό και ονομάστηκε Πρωτόκλητος.
Το μεγάλο ταξίδι του Ευαγγελίου
Μετά την Πεντηκοστή, ο Ανδρέας ξεκίνησε το ιεραποστολικό του έργο. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση κήρυξε:
- στη Σκυθία (νότια Ρωσία και Ουκρανία)
- στη Θράκη και την Ήπειρο
- στο Βυζάντιο, όπου ίδρυσε την πρώτη Εκκλησία και χειροτόνησε επίσκοπο τον Στάχυ – εξ ου και το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως τον τιμά ως κτίτορά του
- στη Θεσσαλία και τελικά στην Αχαΐα
Στην Πάτρα έμελλε να γίνει και το μαρτύριό του. Εκεί θεράπευσε τη Μαξιμίλλα, σύζυγο του Ρωμαίου ανθύπατου Αιγεάτη. Εξοργισμένος ο Αιγεάτης διέταξε τη σταύρωσή του σε σταυρό σχήματος Χ – τον περίφημο «Σταυρό του Αγίου Ανδρέα», που έμεινε να τον θυμίζει μέχρι σήμερα. Ο Απόστολος παρέμεινε ζωντανός δύο ολόκληρες ημέρες πάνω στον σταυρό, διδάσκοντας και προσευχόμενος για τον λαό.
Τα ιερά λείψανα και η επιστροφή στην Πάτρα
Το σώμα του ενταφιάστηκε με τιμές στην Πάτρα. Το 357 μ.Χ. μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Το 1204, κατά την Άλωση από τους Σταυροφόρους, μέρος των λειψάνων πήγε στο Αμάλφι της Ιταλίας, ενώ η τίμια κάρα του κατέληξε στη Ρώμη.
- Το 1964, σε μια ιστορική χειρονομία συμφιλίωσης, ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ επέστρεψε την κάρα του Αγίου Ανδρέα στην Πάτρα.
- Το 1980 επέστρεψε και ο Σταυρός του.
Σήμερα, και τα δύο φυλάσσονται στον μεγαλοπρεπή νέο ναό του Αγίου Ανδρέα Πατρών, το μεγαλύτερο προσκύνημα της Ελλάδας μετά την Τήνο.
Προστάτης λαών και συμβόλων
Ο Άγιος Ανδρέας είναι:
- Πολιούχος της Πάτρας
- Προστάτης της Σκωτίας (η σημαία της φέρει τον λευκό χιαστό σταυρό σε μπλε φόντο)
- Προστάτης της Ρωσίας (η σημαία του ρωσικού ναυτικού έχει τον σταυρό του)
- Προστάτης της Ρουμανίας, της Ουκρανίας, του Μπαρμπέιντος και πολλών ακόμα πόλεων
Το απολυτίκιο της ημέρας
Ως των Αποστόλων Πρωτόκλητος
και του κορυφαίου αυτάδελφος,
τον Δεσπότην των όλων, Ανδρέα,
ικέτευε, ειρήνην τη οικουμένη δωρήσασθαι
και ταις ψυχαίς ημών το μέγα έλεος.
Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν σήμερα!
Είθε ο Πρωτόκλητος να μας δίνει δύναμη να ακούμε κι εμείς, σαν εκείνον, την κλήση του Χριστού στη ζωή μας.