Η Μαρίν Λεπέν, προπορευόμενη στις δημοσκοπήσεις για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027, ανακοίνωσε σήμερα σχέδιο για 140 δισ. ευρώ καθαρές εξοικονομήσεις έως το 2032. Επιδιώκει να πείσει αγορές και επιχειρήσεις ότι μπορεί να βάλει τάξη στα δημόσια οικονομικά. Οι αντίπαλοί της χαρακτηρίζουν τις προτάσεις της «ανεφάρμοστες» ή «επικίνδυνες».
Τι ακριβώς είπε η Λεπέν για την οικονομία
Στο ντιμπέιτ της Medef στις 27 Αυγούστου, όταν ρωτήθηκε πώς θα διορθώσει τα προβληματικά δημόσια οικονομικά της Γαλλίας, η Λεπέν απάντησε ότι «η κυβέρνηση πρέπει να περικόψει δραστικά τις δαπάνες της». Σε αντίθεση με τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν, που έχει πει ότι θα «πετούσε στη φωτιά» μέρος του χρέους, η Λεπέν τόνισε ότι το χρέος θα αποπληρωθεί.
Σύμφωνα με το Spectator, είπε στους επιχειρηματίες ότι το σχέδιο εξοικονόμησης θα περιλαμβάνει περικοπές στις δαπάνες για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη μετανάστευση και πολλούς αδιαφανείς οργανισμούς. Μίλησε επίσης για τέλος στη «γραφειοκρατική τρέλα» των κανονισμών και για «σχέδιο αποκατάστασης των δημόσιων οικονομικών».
Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 19 Αυγούστου, το επιτόκιο του γαλλικού χρέους είχε φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008. Η Λεπέν εξέφρασε τότε ανησυχία για τα «ρεκόρ επιτοκίων», κατήγγειλε τον «αμείλικτο απολογισμό» του Εμανουέλ Μακρόν και υποσχέθηκε να «καθαρίσει τους στάβλους του Αυγεία».
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ της απάντησε ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται στην οικονομική πολιτική του 2017 αλλά στην εγκατάλειψή της το 2024 και στην εγκατάλειψη της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης το 2025. Την απέδωσε στη συνεχή απειλή πρότασης μομφής από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων και το κόμμα της Λεπέν.
Η λέξη «χρεοκοπία» ανήκει στο λεξιλόγιο του κόμματός της. Τον Ιούνιο, ο βουλευτής του Εθνικού Συναγερμού Ζαν-Φιλίπ Ταγκί παρουσίασε το σύνθημα «France faillite» («Γαλλία χρεοκοπία»), για να περιγράψει τον εκτροχιασμό ελλείμματος και χρέους. Προειδοποίησε ότι η χώρα οδεύει «αργά αλλά σταθερά» προς τα 100 δισ. ευρώ ετήσιους τόκους.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο
Οι βασικοί άξονες, σύμφωνα με όσα έχει ανακοινώσει η ίδια:
- Περικοπές δαπανών για τη μετανάστευση, με περιορισμό κοινωνικών επιδομάτων προς μετανάστες
- Μείωση της γαλλικής εισφοράς στην ΕΕ, κατά 5 δισ. ευρώ
- Λιγότεροι κρατικοί οργανισμοί
- Βάρος στις λειτουργικές δαπάνες και όχι στις επενδύσεις
Το σχέδιο των 140 δισ. ευρώ καθαρών εξοικονομήσεων αφορά την περίοδο έως το 2032, σε σύγκριση με το 2026. Η Λεπέν δήλωσε ότι η αύξηση από τα 125 στα 140 δισ. ευρώ οφείλεται στην άνοδο των επιτοκίων και στη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας.
Η μεγάλη στροφή: «Χρυσός κανόνας» στο Σύνταγμα
Η Λεπέν τάχθηκε υπέρ ενός συνταγματικού «χρυσού κανόνα» με ανώτατο όριο ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ. Το κόμμα της θέλει ο κανόνας να επικυρωθεί με δημοψήφισμα.
Το παράδοξο των συντάξεων
Παράλληλα με τις περικοπές, η Λεπέν υπόσχεται επιστροφή της ηλικίας συνταξιοδότησης στα 62 έτη για τους περισσότερους εργαζόμενους. Υπολογίζει το κόστος σε 9 δισ. ευρώ ετησίως και παραδέχεται ότι δεν προσεγγίζει το συνταξιοδοτικό με «λογιστική» λογική. Αυτός είναι ο πυρήνας της κριτικής: πώς συνδυάζονται δραστικές περικοπές με νέες δαπάνες;
Οι αντιδράσεις
Οι Εντουάρ Φιλίπ και Γκαμπριέλ Ατάλ χαρακτήρισαν τις προτάσεις της, όπως και του Μελανσόν, «ανεφάρμοστες» ή «επικίνδυνες». Ο Ραφαέλ Γκλουξμάν απέσπασε χειροκροτήματα από τα μέλη της Medef όταν υποστήριξε ότι η μείωση της μετανάστευσης δεν θα διορθώσει τα δημόσια οικονομικά.
Ο Ατάλ την κατηγόρησε ότι ανάγει τα πάντα στη μετανάστευση και ότι το λογαριασμό τελικά τον πληρώνουν οι επιχειρήσεις. Το 2022, το Institut Montaigne είχε εκτιμήσει τις δαπάνες του προγράμματός της στα 120 δισ. ευρώ, έναντι 68,3 δισ. που υπολόγιζε η ίδια.
Γιατί το χρέος βρίσκεται στο επίκεντρο
Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας βρίσκεται περίπου στο 119% του ΑΕΠ. Τον Αύγουστο, με επιτόκιο δεκαετούς ομολόγου πάνω από 4,10%, η Γαλλία δανείστηκε ακριβότερα από κάθε άλλη φορά από τον Νοέμβριο του 2008, στην καρδιά της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Την πίεση εντείνει η παγκόσμια άνοδος των επιτοκίων, με το πετρέλαιο ακριβό λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών, οι τόκοι αυξήθηκαν από 29,2 δισ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025 σε 34,5 δισ. το ίδιο διάστημα του 2026. Έκθεση οικονομολόγων προς την κυβέρνηση προειδοποιεί ότι, χωρίς σοβαρές περικοπές, οι τόκοι θα μπορούσαν να φτάσουν τα 124 δισ. ευρώ ετησίως το 2030.
Το πολιτικό σκηνικό
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τη Λεπέν να προηγείται μεταξύ των υποψηφίων για την προεδρική εκλογή του 2027, ενώ ο Μελανσόν διεκδικεί επίσης θέση στην τελική αναμέτρηση. Είναι η τέταρτη προεδρική της υποψηφιότητα, και προσπαθεί να κερδίσει τις επιχειρήσεις, που παραδοσιακά τη βλέπουν με καχυποψία.
Η δυνατότητά της να είναι υποψήφια το 2027 παραμένει ανοικτή μετά την απόφαση του Εφετείου του Παρισιού στις 7 Ιουλίου. Το δικαστήριο επικύρωσε την καταδίκη της για υπεξαίρεση δημοσίου χρήματος και επέβαλε ποινή στέρησης εκλογιμότητας, αλλά έκρινε ότι η περίοδος της άμεσης στέρησης του δικαιώματος εκλογιμότητας είχε ήδη εξαντληθεί, αφήνοντας έτσι ανοικτό τον δρόμο για την υποψηφιότητά της το 2027.
Υπάρχουν και εσωτερικές αναταράξεις. Ο Φρανσουά Ντουρβιέ, οικονομικός σύμβουλος του Ζορντάν Μπαρντελά, αποχώρησε από την εκστρατεία. Ο Ντουρβιέ είχε εργαστεί για να αμβλυνθεί η θέση του κόμματος στο συνταξιοδοτικό και να ανοίξουν δίαυλοι με τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: είναι το σχέδιο των 140 δισ. ευρώ ρεαλιστική δημοσιονομική πρόταση ή προεκλογικό εργαλείο για να καθησυχαστούν οι αγορές;
