Αθήνα, Ιούνιος 2026 — Η ακρίβεια δεν είναι απλώς ένα οικονομικό φαινόμενο. Είναι μία χρόνια «νόσος» που πλήττει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, υπονομεύει την κοινωνική συνοχή και περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης. Παρότι ο γενικός πληθωρισμός έχει υποχωρήσει, η επίδρασή του στα βασικά αγαθά παραμένει βαθιά και επίμονη, αναγκάζοντας κυβερνήσεις να καταφεύγουν σε επαναλαμβανόμενα «παυσίπονα» αντί για ριζικές θεραπείες.
Η πραγματική εικόνα της ακρίβειας σήμερα
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) και εκθέσεις του ΟΟΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος, ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ελλάδα κινείται ακόμα υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ενδεικτικά:
- Το ελαιόλαδο, το γάλα, τα γαλακτοκομικά και το κρέας έχουν καταγράψει σωρευτικές αυξήσεις άνω του 25-40% σε σχέση με τα προ-πανδημικά επίπεδα.
- Τα ενοίκια σε μεγάλα αστικά κέντρα έχουν αυξηθεί κατά 30-50% την τελευταία τριετία.
- Το κόστος ενέργειας, παρά τις επιδοτήσεις, εξακολουθεί να αποτελεί βαρύ φορτίο, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Αυτό δεν είναι απλώς «εισαγόμενος πληθωρισμός». Είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων: υψηλής εξάρτησης από εισαγωγές, περιορισμένου ανταγωνισμού σε ορισμένους κλάδους, υψηλού ενεργειακού κόστους και χαμηλής παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Τα παυσίπονα και τα όριά τους
Οι κυβερνήσεις, τόσο η σημερινή όσο και οι προηγούμενες, έχουν επιλέξει κυρίως μέτρα άμεσης ανακούφισης:
- Επιδοτήσεις λογαριασμών ρεύματος, καυσίμων και τροφίμων.
- Αυξήσεις στον κατώτατο μισθό και τις συντάξεις.
- «Καλάθια του νοικοκυριού», έλεγχοι τιμών και πλαφόν σε ορισμένα προϊόντα.
- Έκτακτα επιδόματα και φορολογικές ελαφρύνσεις.
Αυτά τα μέτρα λειτουργούν ως αναλγητικά. Μειώνουν προσωρινά τον πόνο, αλλά δεν θεραπεύουν τη ρίζα του προβλήματος. Οι επιδοτήσεις έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος, ενώ συχνά δημιουργούν στρεβλώσεις στην αγορά και εξάρτηση από κρατική βοήθεια. Όταν λήγουν, η ακρίβεια επιστρέφει, συχνά εντονότερη.
Τι χρειάζεται πραγματικά (η «θεραπεία»)
Ειδικοί οικονομολόγοι από το ΙΟΒΕ, την Τράπεζα της Ελλάδος και διεθνείς οργανισμούς συμφωνούν ότι η μακροπρόθεσμη λύση περνά μέσα από διαρθρωτικές παρεμβάσεις:
- Ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής σε τρόφιμα, ενέργεια και βιομηχανία.
- Μείωση γραφειοκρατίας και βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για προσέλκυση επενδύσεων.
- Αύξηση του ανταγωνισμού σε κλάδους με υψηλή συγκέντρωση (σούπερ μάρκετ, ενέργεια).
- Πράσινη μετάβαση και τεχνολογική αναβάθμιση για μείωση του ενεργειακού κόστους.
- Στοχευμένη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, χωρίς γενικευμένες και μη αποδοτικές επιδοτήσεις.
Το διακύβευμα
Η ακρίβεια δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα. Όταν ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας αισθάνεται ότι η πρόοδος του διαφεύγει, ακόμα και όταν οι μακροοικονομικοί δείκτες βελτιώνονται, δημιουργείται κλίμα απογοήτευσης και δυσπιστίας. Η ιστορία δείχνει ότι χώρες που αντιμετώπισαν παρόμοια προβλήματα με γενναίες μεταρρυθμίσεις (π.χ. Γερμανία μετά την ενοποίηση, ορισμένες βαλτικές χώρες) κατάφεραν να σπάσουν τον κύκλο της στασιμότητας.
Στην Ελλάδα του 2026, το ερώτημα παραμένει επίκαιρο: Θα συνεχίσουμε να χορηγούμε παυσίπονα ή θα τολμήσουμε επιτέλους τη ριζική θεραπεία;
Δείτε πρόσφατο ρεπορτάζ για την ακρίβεια στο OPEN:
