Μια πρωτοποριακή έρευνα από το New York University (NYU) School of Global Public Health δείχνει ότι ο φόβος για τα γηρατειά –ιδιαίτερα οι ανησυχίες για μελλοντικά προβλήματα υγείας– μπορεί να επιταχύνει πραγματικά τη βιολογική γήρανση σε κυτταρικό επίπεδο, τουλάχιστον στις γυναίκες.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychoneuroendocrinology, εξέτασε πάνω από 700 γυναίκες και βρήκε ότι όσες εξέφραζαν μεγαλύτερο άγχος για τη γήρανση παρουσίαζαν σημάδια ταχύτερης βιολογικής γήρανσης στο αίμα τους, μετρούμενα με προηγμένους «επιγενετικούς δείκτες» (epigenetic clocks).
«Η έρευνά μας υποδηλώνει ότι οι υποκειμενικές εμπειρίες μπορεί να οδηγούν σε αντικειμενικά μέτρα γήρανσης», δήλωσε η Mariana Rodrigues, διδακτορική φοιτήτρια στο NYU και πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Το άγχος σχετικά με τα γηρατειά δεν είναι απλώς ψυχολογικό ζήτημα, αλλά μπορεί να αφήσει πραγματικό αποτύπωμα στο σώμα με σοβαρές συνέπειες για την υγεία».
Το Άγχος για την Υγεία Είναι ο Κύριος Ένοχος
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 726 γυναίκες που συμμετείχαν στη μεγάλη εθνική μελέτη MIDUS (Midlife in the United States). Οι συμμετέχουσες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το πόσο ανησυχούσαν για το να γίνουν λιγότερο ελκυστικές, να αποκτήσουν προβλήματα υγείας ή να είναι πολύ μεγάλες για να κάνουν παιδιά.
Από τα δείγματα αίματος, χρησιμοποιήθηκαν δύο σύγχρονοι επιγενετικοί δείκτες:
- Το DunedinPACE, που μετρά την ταχύτητα της βιολογικής γήρανσης.
- Το GrimAge2, που εκτιμά τη συσσωρευμένη βιολογική βλάβη και τον κίνδυνο θνησιμότητας.
Τα αποτελέσματα ήταν σαφή: Οι γυναίκες με υψηλότερο άγχος για τα γηρατειά εμφάνιζαν επιταχυνόμενη επιγενετική γήρανση, κυρίως σύμφωνα με το DunedinPACE. Το πιο ισχυρό σύνδεσμο είχε το άγχος για μείωση της υγείας, ενώ οι ανησυχίες για εμφάνιση ή γονιμότητα δεν έδειξαν σημαντική συσχέτιση.
«Γνωρίζουμε από προηγούμενες έρευνες ότι το άγχος, η κατάθλιψη και η ψυχική υγεία γενικότερα συνδέονται με φυσικές επιπτώσεις στην υγεία. Τώρα βλέπουμε ότι το άγχος ειδικά για τα γηρατειά μπορεί να επηρεάζει άμεσα τη διαδικασία γήρανσης», εξήγησε η Rodrigues.
Γιατί οι Γυναίκες Επηρεάζονται Περισσότερο;
Οι γυναίκες φαίνεται να είναι πιο ευάλωτες σε τέτοιο άγχος λόγω κοινωνικών πιέσεων γύρω από τη νεότητα, την εμφάνιση και τη γονιμότητα. Στην μέση ηλικία, πολλές φροντίζουν ταυτόχρονα γονείς που γερνούν, βλέποντας ασθένειες και παρακμή, κάτι που εντείνει τις φοβίες για το δικό τους μέλλον.
«Οι γυναίκες στη μέση ηλικία συχνά έχουν πολλαπλούς ρόλους, όπως η φροντίδα ηλικιωμένων γονέων. Βλέποντας συγγενείς να αρρωσταίνουν, ανησυχούν μήπως συμβεί το ίδιο και σε αυτές», σημείωσε η Rodrigues.
Ψυχή και Σώμα: Αδιαχώριστα
Η μελέτη υπογραμμίζει τη στενή σύνδεση ψυχικής και σωματικής υγείας. «Το άγχος για τα γηρατειά είναι ένα μετρήσιμο και τροποποιήσιμο ψυχολογικό παράγοντα που φαίνεται να διαμορφώνει τη βιολογία της γήρανσης», τόνισε ο Adolfo Cuevas, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικών και Συμπεριφορικών Επιστημών στο NYU και ανώτερος συγγραφέας.
Ωστόσο, οι ερευνητές προειδοποιούν: Η μελέτη είναι διατομεακή (snapshot), οπότε δεν αποδεικνύει αιτιότητα. Παράγοντες όπως το κάπνισμα ή η κατανάλωση αλκοόλ –συχνά συνδεδεμένοι με άγχος– μπορεί να παίζουν ρόλο. Όταν προσαρμόστηκαν αυτοί οι παράγοντες, η συσχέτιση εξασθένησε.
Τι Μπορούμε να Κάνουμε;
Η γήρανση είναι αναπόφευκτη, αλλά η στάση μας απέναντί της μπορεί να επηρεάζει την πορεία της. Οι ερευνητές καλούν σε κοινωνική συζήτηση για το πώς η κοινωνία, οι νόρμες και οι σχέσεις αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της γήρανσης.
«Η γήρανση είναι καθολική εμπειρία. Πρέπει να ξεκινήσουμε διάλογο για το πώς ως κοινωνία –μέσω νορμών, δομών και σχέσεων– αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες της», κατέληξε η Rodrigues.
Αυτή η ανακάλυψη προσθέτει μια ακόμα διάσταση στην κατανόηση της γήρανσης: Το μυαλό μας μπορεί να «τρέχει» το βιολογικό ρολόι πιο γρήγορα. Ίσως η καλύτερη «αντιγήρανση» ξεκινά από την αλλαγή της στάσης απέναντι στα χρόνια που περνούν. Μείνετε ενημερωμένοι για νέες εξελίξεις στην ψυχολογία και την υγεία!