Σε μια κίνηση που θυμίζει παλιές δραματικές διαπραγματεύσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ βάζει πίεση στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δίνοντάς του διορία μόλις μερικών ημερών για να πει “ναι” σε ένα φιλόδοξο σχέδιο ειρήνης για την Ουκρανία. Η πρόταση, που περιλαμβάνει συμβιβασμούς σε εδάφη, έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το Κίεβο προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ επιβίωσης και εθνικής υπερηφάνειας. Σύμφωνα με έγκυρες διεθνείς πηγές, ο Αμερικανός πρόεδρος ελπίζει να δει μια συμφωνία “κάτω από το δέντρο” μέχρι τα Χριστούγεννα.
Η είδηση αποκαλύφθηκε από την Financial Times, η οποία επικαλείται αξιωματούχους κοντά στις συζητήσεις. Οι ειδικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ –γαμπρός του προέδρου–, είχαν μια έντονη δίωρη τηλεφωνική συνομιλία με τον Ζελένσκι το Σάββατο. Στόχος; Να πείσουν τον Ουκρανό ηγέτη να αποδεχτεί απώλειες εδαφών σε περιοχές όπως το Ντονμπάς και η Κριμαία, σε αντάλλαγμα για αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας –όχι ακριβώς σαφείς ακόμα, αλλά σίγουρα πιο ελκυστικές από το τίποτα. “Ο Τραμπ θέλει γρήγορα αποτελέσματα”, σχολιάζει ένας από τους εμπλεκόμενους, τονίζοντας ότι η διορία είναι “μερικών ημερών” και η ελπίδα είναι για συμφωνία πριν τις γιορτές.
Ο Ζελένσκι, ωστόσο, δεν βιάζεται να υπογράψει. Σε επικοινωνίες με Ευρωπαίους ομολόγους του, εξήγησε ότι χρειάζεται χρόνο για να συντονιστεί με συμμάχους όπως η Γερμανία και η Γαλλία. Το φόβος στο Κίεβο είναι ξεκάθαρος: Αν οι ΗΠΑ προχωρήσουν μόνες τους, η ενότητα της Δύσης μπορεί να ραγίσει, αφήνοντας την Ουκρανία πιο εκτεθειμένη από ποτέ. “Είμαστε παγιδευμένοι ανάμεσα σε εδαφικές απαιτήσεις που δεν μπορούμε να χωνέψουμε και σε μια πρόταση που δεν τολμάμε να απορρίψουμε”, παραδέχτηκε ο ίδιος ο Ζελένσκι σε άτυπη συζήτηση με δημοσιογράφους μέσω κοινωνικών δικτύων χθες.
Η πίεση από την Ουάσινγκτον είναι έντονη και δεν κρύβεται. Σε συνέντευξή του στο Politico χθες, ο Τραμπ ρωτήθηκε ευθέως για το χρονοδιάγραμμα. Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστικά άμεση: “Πρέπει να αρχίσει να δέχεται πράγματα… επειδή χάνει”. Μια δήλωση που αντηχεί σαν προειδοποίηση, αλλά και σαν ρεαλιστική εκτίμηση της κατάστασης στο μέτωπο, όπου η Ουκρανία αντιμετωπίζει εξάντληση πόρων και ανελέητες ρωσικές επιθέσεις. Άλλες πηγές, όπως το Wall Street Journal, επιβεβαιώνουν ότι ο Τραμπ βλέπει αυτή την πρωτοβουλία ως “μεγάλη νίκη” για την αμερικανική διπλωματία, ενώ το New York Times υπενθυμίζει ότι παρόμοιες προθεσμίες είχαν τεθεί ήδη από τον Νοέμβριο, χωρίς τελικό αποτέλεσμα.
Για το Κίεβο, η πρόκληση είναι διπλή: Από τη μια, η ιδέα της παραίτησης από εδάφη –που ελέγχονται από Ρώσους από το 2014– σπάνε καρδιές και υποσχέσεις. Από την άλλη, οι αμερικανικές εγγυήσεις θα μπορούσαν να φέρουν όπλα, οικονομική βοήθεια και ίσως ακόμα και στρατιωτική παρουσία, αποτρέποντας νέες επιθέσεις. Οι Ευρωπαίοι, σύμφωνα με αναφορές από το Al Jazeera, παρακολουθούν με αγωνία, φοβούμενοι ότι μια μονομερής συμφωνία ΗΠΑ-Ουκρανίας θα αφήσει την ήπειρα εκτός παιχνιδιού.
Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές, η μπάλα είναι στο γήπεδο του Ζελένσκι. Θα επιλέξει τον συμβιβασμό για να σώσει ό,τι μπορεί, ή θα ποντάρει στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη για καλύτερους όρους; Η απάντηση μπορεί να αλλάξει όχι μόνο το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Μέχρι τότε, ο κόσμος παρακολουθεί –και περιμένει.