Η Χέντι Λαμάρ πέρασε τη ζωή της ακούγοντας ότι ήταν «η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου». Λιγότεροι ήξεραν ότι, στα διαλείμματα των γυρισμάτων, σχεδίαζε εφευρέσεις. Μία από αυτές, που κατοχύρωσε μαζί με τον Αμερικανό συνθέτη Τζορτζ Άνθαϊλ στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τη χάρισε πολύ αργότερα μια θέση στην ιστορία της τεχνολογίας.
Από τη Βιέννη στο Χόλιγουντ
Γεννήθηκε ως Χέντβιγκ Κίσλερ στις 9 Νοεμβρίου 1914 στη Βιέννη. Έγινε διάσημη στην Ευρώπη από νεαρή ηλικία μέσα από τον κινηματογράφο, και στα τέλη της δεκαετίας του 1930 έφτασε στις ΗΠΑ, όπου υπέγραψε με τη MGM και πήρε το καλλιτεχνικό όνομα Λαμάρ. Στη δεκαετία του 1940 πρωταγωνίστησε σε σειρά επιτυχιών και έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της εποχής.
Η ιδέα για τις τορπίλες
Με το ξέσπασμα του πολέμου, η Λαμάρ ενδιαφέρθηκε για ένα πρακτικό πρόβλημα: οι ραδιοκατευθυνόμενες τορπίλες μπορούσαν εύκολα να αποπροσανατολιστούν αν ο εχθρός εντόπιζε τη συχνότητα του σήματος και την «μπλόκαρε» με παρεμβολές. Η λύση που σκέφτηκε με τον Άνθαϊλ ήταν το σήμα να μη μένει σε μία συχνότητα, αλλά να αλλάζει συνεχώς, σε κλάσματα του δευτερολέπτου, ακολουθώντας ένα μοτίβο που γνωρίζουν μόνο ο πομπός και ο δέκτης.
Ο Άνθαϊλ είχε εμπειρία από τα πιανόλα, τα αυτόματα πιάνα που παίζουν μουσική από διάτρητα χάρτινα ρολά. Έτσι, οι δύο πρότειναν να συγχρονίζονται πομπός και δέκτης με όμοια διάτρητα ρολά, με 88 διαφορετικές συχνότητες, όσα και τα πλήκτρα του πιάνου. Ένας εχθρός που θα άκουγε σε μία συχνότητα θα έπιανε μόνο θραύσματα του σήματος.
Η αίτηση κατατέθηκε το 1941 και το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, με αριθμό 2.292.387, εκδόθηκε στις 11 Αυγούστου 1942 με τον τίτλο «Σύστημα μυστικής επικοινωνίας». Η Λαμάρ το υπέγραψε με το τότε νόμιμο όνομά της, Hedy Kiesler Markey. Το Ναυτικό των ΗΠΑ όμως δεν υιοθέτησε την ιδέα στη διάρκεια του πολέμου.
Η καθυστερημένη αναγνώριση
Η τεχνική που περιέγραφε η πατέντα είναι γνωστή σήμερα ως «αναπήδηση συχνοτήτων» και ανήκει σε μια ευρύτερη οικογένεια μεθόδων που ονομάζονται «διασπορά φάσματος». Οι μέθοδοι αυτές αναπτύχθηκαν τις επόμενες δεκαετίες από πολλούς μηχανικούς και χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές επικοινωνίες και σε σύγχρονες ασύρματες τεχνολογίες. Το Bluetooth, για παράδειγμα, βασίζεται στην αναπήδηση συχνοτήτων.
Πόσο άμεσα επηρέασε η πατέντα της Λαμάρ τις τεχνολογίες αυτές είναι αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα στους ιστορικούς της τεχνολογίας, και θα ήταν υπερβολή να τη θεωρήσουμε «μητέρα» του Wi-Fi, όπως γράφεται συχνά. Το βέβαιο είναι ότι η ιδέα της ήταν πρωτοποριακή για την εποχή της. Το 1997 το Electronic Frontier Foundation τίμησε τη Λαμάρ και τον Άνθαϊλ με το βραβείο Pioneer για τη συμβολή τους στις επικοινωνίες διασποράς φάσματος, και το 2014 εισήχθησαν στο Εθνικό Πάνθεον Εφευρετών των ΗΠΑ.
Η Λαμάρ πέθανε στη Φλόριντα το 2000. Η ιστορία της αναφέρεται σήμερα συχνά ως παράδειγμα για το πόσο εύκολα μπορεί να υποτιμηθεί ένα ταλέντο όταν δεν ταιριάζει στην εικόνα που έχουν οι άλλοι για έναν άνθρωπο.
