Στις 9 Ιανουαρίου 2026, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα πραγματοποίησαν την πρώτη επίσκεψη υψηλού επιπέδου της ΕΕ στη Δαμασκό μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο 2024. Η ανάρτηση της φον ντερ Λάιεν στο X (πρώην Twitter) συνοδεύεται από φωτογραφία από το Προεδρικό Μέγαρο, όπου εμφανίζονται μαζί με τον Σύρο Πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάραα (πρώην γνωστό ως Abu Mohammad al-Jolani, ηγέτη της Hayat Tahrir al-Sham – HTS), να συζητούν σε φιλικό κλίμα.
Η φον ντερ Λάιεν έγραψε:
«Στη Δαμασκό σήμερα με τον @eucopresident. Μετά από δεκαετίες φόβου και σιωπής, οι Σύροι ξεκίνησαν ένα μακρύ ταξίδι προς την ελπίδα και την ανανέωση. Η Ευρώπη θα κάνει ό,τι μπορεί για να στηρίξει την ανάκαμψη και την ανασυγκρότηση της Συρίας.»
Η επίσκεψη εντάσσεται σε μια περιοδεία στη Μέση Ανατολή: προηγήθηκε η πρώτη Σύνοδος ΕΕ-Ιορδανίας στο Αμμάν (8 Ιανουαρίου) και ακολουθεί συνάντηση με τον Πρόεδρο του Λιβάνου στο Βηρυτό.
Το Ιστορικό Πλαίσιο: Από την Πτώση Άσαντ στην Ευρωπαϊκή Εμπλοκή
Μετά την ταχεία κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2024), η HTS υπό τον αλ-Σάραα ανέλαβε την εξουσία. Ο αλ-Σάραα διορίστηκε μεταβατικός Πρόεδρος τον Ιανουάριο 2025, με δέσμευση για ενιαία Συρία, προστασία μειονοτήτων και οικονομική ανασυγκρότηση. Η ΕΕ, μετά την άρση οικονομικών κυρώσεων τον Μάιο 2025, έχει δεσμευτεί για συνολικά 2,5 δισ. ευρώ (από τα οποία μεγάλο μέρος από την ΕΕ) για το 2025-2026, εστιάζοντας σε ανθρωπιστική βοήθεια, ανάκαμψη και υποστήριξη μεταβατικής διαδικασίας.
Η επίσκεψη αυτή είναι η πρώτη από τους κορυφαίους Ευρωπαίους ηγέτες στη Δαμασκό μετά την αλλαγή καθεστώτος και στέλνει ισχυρό μήνυμα: η ΕΕ βλέπει «ελπίδα» στη νέα Συρία και είναι έτοιμη να βοηθήσει στην αποκατάσταση, την οικονομική σταθεροποίηση και την ενσωμάτωση της χώρας στην περιφερειακή και διεθνή κοινότητα.
Κύριοι Στόχοι και Προκλήσεις
- Οικονομική Ανασυγκρότηση: Η Συρία χρειάζεται εκατοντάδες δισεκατομμύρια για ανοικοδόμηση μετά 14 χρόνια πολέμου. Η ΕΕ προωθεί «τεχνική βοήθεια» μέσω hub στο Υπουργείο Εξωτερικών και επενδύσεις σε υποδομές.
- Ανθρώπινα Δικαιώματα: Οργανώσεις όπως η Human Rights Watch καλούν την ΕΕ να συνδέσει κάθε βοήθεια με εγγυήσεις προστασίας μειονοτήτων (Χριστιανοί, Δρούζοι, Κούρδοι, Αλεβίτες) και αποφυγή διακρίσεων ή καταστολής.
- Μετανάστευση και Σταθερότητα: Η ΕΕ βλέπει τη Συρία ως κλειδί για μείωση ροών προσφύγων προς Ευρώπη και καταπολέμηση τρομοκρατίας (ISIS).
Η συνάντηση με τον αλ-Σάραα – πρώην ηγέτη τζιχαντιστικής ομάδας που απομακρύνθηκε από αλ-Κάιντα και αποσυρθήκε από τρομοκρατικές λίστες – δείχνει την πραγματική πολιτική αλλαγή της ΕΕ: από απομόνωση σε εποικοδομητική εμπλοκή.
Η Φωτογραφία που Λέει Πολλά
Η εικόνα από το ανάκτορο δείχνει χαμόγελα και χειραψίες – σύμβολο της μετάβασης από εχθρότητα σε συνεργασία. Η ΕΕ επαναλαμβάνει: «Η Συρία ανήκει στους Σύρους», αλλά η Ευρώπη είναι έτοιμη να στηρίξει μια ειρηνική, ενιαία και χωρίς διακρίσεις χώρα.
Αυτή η επίσκεψη δεν είναι μόνο διπλωματία – είναι ένα στοίχημα για το μέλλον της Συρίας και της Μέσης Ανατολής. Μετά από δεκαετίες πολέμου, η Δαμασκός ξανανοίγει τις πόρτες της στον κόσμο.