Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι πρόεδροι των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας θα συναντηθούν από κοινού στο ίδιο τραπέζι. Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 19 Νοεμβρίου, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της APEC. Τα πυρηνικά όπλα και ο πόλεμος στο Ιράν αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο, ενώ παραμένουν ερωτήματα για την τελική ατζέντα και τη μορφή των συνομιλιών.
Η πραγματοποίηση της συνάντησης επιβεβαιώθηκε πλέον και από τις τρεις πλευρές. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε το Σάββατο 14 Νοεμβρίου στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο TASS ότι υπάρχει συμφωνία για τριμερή συνάντηση του Βλαντίμιρ Πούτιν, του Σι Τζινπίνγκ και του Ντόναλντ Τραμπ στις 19 Νοεμβρίου στη Σεντζέν της νότιας Κίνας. Μία ημέρα νωρίτερα είχε επιβεβαιώσει την επικείμενη συνάντηση και ο Λευκός Οίκος.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που οι τρεις ηγέτες θα συναντηθούν από κοινού. Καθένας έχει πραγματοποιήσει ξεχωριστές συνομιλίες με τους άλλους δύο, ωστόσο δεν έχει προηγηθεί τριμερής συνάντηση μεταξύ τους.
Το σκηνικό: η Σύνοδος της APEC
Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της 33ης Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας–Ειρηνικού (APEC), στις 18 και 19 Νοεμβρίου. Οικοδεσπότης είναι ο Σι Τζινπίνγκ και συμμετέχουν 21 οικονομίες της περιοχής. Η Σεντζέν, το σημαντικό τεχνολογικό και βιομηχανικό κέντρο της Κίνας, κοντά στο Χονγκ Κονγκ, φιλοξενεί τη Σύνοδο για πρώτη φορά.
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ θα φτάσει στη Σεντζέν αργά την Τετάρτη. Στις 19 Νοεμβρίου θα έχει αρχικά διμερή συνάντηση και γεύμα εργασίας με τον Σι, ενώ η τριμερής συνάντηση με τη συμμετοχή του Πούτιν έχει προγραμματιστεί για αργότερα. Δεν έχει ανακοινωθεί ξεχωριστή διμερής συνάντηση Τραμπ–Πούτιν.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο είναι η δεύτερη επίσκεψη στην Κίνα μέσα στο 2026. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε τον Μάιο στο Πεκίνο, ενώ τον Σεπτέμβριο ο Σι πραγματοποίησε κρατική επίσκεψη στην Ουάσιγκτον.
Πώς φτάσαμε εδώ
Η ιδέα μιας τριμερούς συνάντησης είχε ακουστεί ήδη από τον Σεπτέμβριο, όταν το Κρεμλίνο ανέφερε ότι Πούτιν και Τραμπ είχαν συζητήσει το ενδεχόμενο σε τηλεφωνική επικοινωνία. Τον Οκτώβριο, η Wall Street Journal έγραψε ότι ο Ρώσος πρόεδρος πρότεινε τη συνάντηση, επιδιώκοντας να συζητηθεί και ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Τραμπ εμφανίστηκε ανοιχτός στο ενδεχόμενο, δίνοντας ωστόσο έμφαση σε διαφορετική προτεραιότητα: τη διαπραγμάτευση για τα πυρηνικά όπλα και τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων.
Το Πεκίνο εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικό. Στις 4 Νοεμβρίου, η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ δήλωσε ότι η Κίνα βρίσκεται σε επικοινωνία με τα εμπλεκόμενα μέρη. Δημοσιεύματα της Wall Street Journal είχαν αναφέρει ότι διαφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας σχετικά με τη μορφή και την ατζέντα της συνάντησης δημιουργούσαν αβεβαιότητα για την πραγματοποίησή της.
Παρά την επιβεβαίωση της συνάντησης, η τελική ατζέντα και η μορφή των συνομιλιών δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί, σύμφωνα με δημοσιεύματα του Reuters.
Τρεις ηγέτες, διαφορετικές επιδιώξεις
Οι ΗΠΑ θέλουν να θέσουν στο επίκεντρο τα πυρηνικά όπλα και τη δυνατότητα περιορισμού των οπλοστασίων των τριών χωρών. Ο Τραμπ έχει εκφράσει επανειλημμένα την επιθυμία του για μια συμφωνία που θα περιλαμβάνει τόσο τη Ρωσία όσο και την Κίνα. Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν διευκρινίσει ότι δεν αναμένεται να προκύψει άμεσα συγκεκριμένη συμφωνία από τη συνάντηση. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπεύει να θέσει και το ζήτημα του πολέμου στο Ιράν.
Η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει την Ουκρανία στο επίκεντρο των διεθνών διαβουλεύσεων και είχε εκφράσει την επιθυμία να συζητηθεί το ζήτημα σε τριμερές επίπεδο, χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου. Ωστόσο, σύμφωνα με αμερικανικές δηλώσεις, ο Τραμπ δεν σχεδιάζει να θέσει τον πόλεμο στην Ουκρανία στην επικείμενη συνάντηση. Για τη Μόσχα, πάντως, η ίδια η εικόνα του Πούτιν δίπλα στους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων οικονομικών δυνάμεων του κόσμου αποτελεί σημαντικό διπλωματικό και επικοινωνιακό κέρδος.
Η Κίνα αντιμετωπίζει με επιφυλακτικότητα την προοπτική μιας τριμερούς διαπραγμάτευσης για τα πυρηνικά όπλα. Το Πεκίνο έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι μια τέτοια διαδικασία δεν είναι στο παρόν στάδιο ούτε δίκαιη ούτε ρεαλιστική, καθώς το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο είναι σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο εκτιμά ότι η Κίνα θα μπορούσε να διαθέτει περισσότερες από 1.000 πυρηνικές κεφαλές έως το 2030. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση μελλοντικής εξέλιξης και όχι για τον σημερινό αριθμό του κινεζικού οπλοστασίου.
Σε ό,τι αφορά την Ουκρανία, ο Κινέζος πρόεδρος φέρεται να έχει μεταφέρει στον Γερμανό πρόεδρο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ ότι οι τρεις ηγέτες ενδέχεται να συναντηθούν, χωρίς όμως να συζητήσουν τον πόλεμο, καθώς, σύμφωνα με την κινεζική θέση, οι Ευρωπαίοι πρέπει να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις σχετικές διαβουλεύσεις.
Ιστορική στιγμή ή απλή φωτογραφία;
Οι αναλυτές εμφανίζονται διχασμένοι ως προς τη σημασία της συνάντησης. Ο Ρώσος πολιτικός αναλυτής Αλεξάντερ Μπρατέρσκι δήλωσε στο Al Jazeera ότι η συνάντηση αποτελεί ήδη επιτυχία για τον Πούτιν στο εσωτερικό της Ρωσίας. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι εάν δεν προκύψει κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα μέχρι τα Χριστούγεννα, η συνάντηση ενδέχεται να μείνει στην ιστορία ως «απλώς μια φωτογραφία».
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Ιντερτζίτ Πάρμαρ θεωρεί υπερβολικούς τους φόβους για τη δημιουργία ενός τυπικού σχήματος «G3» των τριών μεγάλων δυνάμεων, καθώς τα συμφέροντά τους διαφέρουν σημαντικά σε ζητήματα όπως η Ουκρανία, η Ταϊβάν, η τεχνολογία και το εμπόριο.
Ο ίδιος επισημαίνει έναν διαφορετικό κίνδυνο: τη λήψη αποφάσεων και τη σύναψη συμφωνιών από τις μεγάλες δυνάμεις με περιορισμένη διαβούλευση με τους συμμάχους τους. Μια τέτοια προοπτική προκαλεί ανησυχία από την Ευρώπη έως την Ιαπωνία.
Ό,τι κι αν προκύψει από τη συνάντηση της Σεντζέν, η διπλωματική κινητικότητα θα συνεχιστεί και τον Δεκέμβριο, με τη Σύνοδο Κορυφής της G20 στο Μαϊάμι στις 14 και 15 Δεκεμβρίου, όπου οι ηγέτες ενδέχεται να έχουν νέες επαφές.
Η 19η Νοεμβρίου θα δείξει εάν η πρώτη κοινή συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για ουσιαστικές συνεννοήσεις ή εάν θα περιοριστεί σε μια ισχυρή συμβολική εικόνα χωρίς συγκεκριμένα αποτελέσματα.