Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν έχει συμφωνήσει να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, στο πλαίσιο της πρόσφατης συμφωνίας εκεχειρίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Η δήλωση έρχεται εν μέσω προσπαθειών για την οριστικοποίηση μιας ειρηνευτικής διευθέτησης που στοχεύει στο τέλος των εχθροπραξιών και στην επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το Ιράν συμφώνησε να μην αποκτήσει ποτέ Πυρηνικό Όπλο! Επίσης, η ιστορία ότι οι ΗΠΑ πληρώνουν στο Ιράν 300 εκατομμύρια δολάρια είναι Fake News, που διαδόθηκε από τους Δημοκρατικούς!!!». Ο Αμερικανός Πρόεδρος διέψευσε κατηγορηματικά τις αναφορές για άμεση οικονομική ενίσχυση από την αμερικανική πλευρά.
Το πλαίσιο της συμφωνίας
Σύμφωνα με διεθνή μέσα όπως το Politico, το BBC και το Reuters, οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν επιτύχει μια προσωρινή συμφωνία (memorandum of understanding) που περιλαμβάνει:
• Άμεση εκεχειρία και λήξη των εχθροπραξιών.
• Επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ χωρίς διόδια, με άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
• Έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας έως 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τις κυρώσεις και άλλα εκκρεμή ζητήματα.
Πηγές από την αμερικανική πλευρά, συμπεριλαμβανομένου του Αντιπροέδρου JD Vance, τονίζουν ότι το Ιράν δεσμεύτηκε να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικά όπλα, με μηχανισμούς επαλήθευσης. Ωστόσο, διεθνή μέσα επισημαίνουν ότι οι λεπτομέρειες για το πυρηνικό πρόγραμμα (όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και τα αποθέματα) παραμένουν αντικείμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων και δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί πλήρως.
Το ζήτημα των οικονομικών πόρων
Οι αναφορές για ένα ταμείο ανοικοδόμησης ύψους περίπου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων (όχι άμεση πληρωμή από τις ΗΠΑ) προέρχονται κυρίως από ιρανικές πλευρές και ορισμένα μέσα. Η αμερικανική διοίκηση διευκρινίζει ότι οποιαδήποτε οικονομική στήριξη θα προέλθει από ιδιωτικές επενδύσεις, χώρες του Κόλπου ή απελευθέρωση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, και μόνο εφόσον το Ιράν τηρήσει τις δεσμεύσεις του. Ο Τραμπ και ο Vance έχουν αποκλείσει άμεσες πληρωμές από αμερικανικούς φορολογούμενους.
Η συμφωνία χαρακτηρίζεται ως σημαντικό βήμα αποκλιμάκωσης μετά τις εντάσεις και τις συγκρούσεις των προηγούμενων μηνών, αν και το Ισραήλ έχει εκφράσει επιφυλάξεις. Η τελική υπογραφή αναμένεται τις επόμενες ημέρες, με πολλούς διεθνείς παράγοντες να την χαιρετίζουν ως ευκαιρία για σταθερότητα στην περιοχή.
Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από την παγκόσμια κοινότητα, καθώς το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ αναμένεται να επηρεάσει θετικά τις τιμές πετρελαίου και την παγκόσμια οικονομία. Η ελληνική κυβέρνηση και η ΕΕ δεν έχουν ακόμη εκδώσει επίσημη τοποθέτηση, αλλά παρακολουθούν τις εξελίξεις με ενδιαφέρον λόγω των ενεργειακών επιπτώσεων.