Η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε σε μια νέα διπλωματική κίνηση εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου στη Μέση Ανατολή, στέλνοντας στο Ιράν σχέδιο 15 σημείων με στόχο την εκεχειρία και τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Ωστόσο, η Τεχεράνη απέρριψε άμεσα και κατηγορηματικά οποιαδήποτε συζήτηση, ενώ συνεχίζει τις επιθέσεις της.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που δημοσιεύουν τα μεγαλύτερα διεθνή μέσα (New York Times, Bloomberg, Associated Press, Reuters), οι ΗΠΑ διέβιβασαν το σχέδιο μέσω Πακιστάν – με τον αρχηγό του πακιστανικού στρατού να λειτουργεί ως βασικός διαμεσολαβητής. Το έγγραφο περιλαμβάνει σειρά απαιτήσεων και ανταλλαγμάτων γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τους βαλλιστικούς πυραύλους, την υποστήριξη σε πληρεξούσιες ομάδες και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Τι προβλέπει το αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων
Παρότι το πλήρες κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, από διαρροές προκύπτουν τα βασικά σημεία:
- Πυρηνικό πρόγραμμα: Πλήρης διάλυση των υφιστάμενων πυρηνικών εγκαταστάσεων, μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου σε ιρανικό έδαφος, παράδοση όλου του εμπλουτισμένου υλικού και αυστηροί διεθνείς έλεγχοι από τον ΔΟΑΕ.
- Πυραύλοι και περιφερειακή επιρροή: Περιορισμός ή παύση του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων για τουλάχιστον πέντε χρόνια και διακοπή της χρηματοδότησης και εξοπλισμού πληρεξούσιων ομάδων (Χεζμπολάχ, Χούθι κ.ά.).
- Στενό του Ορμούζ: Εγγύηση ασφαλούς διέλευσης για όλα τα πλοία, με ειδική πρόβλεψη για «μη εχθρικά» σκάφη.
- Ανταλλάγματα από τις ΗΠΑ: Άρση κυρώσεων, οικονομική βοήθεια, υποστήριξη για πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα (π.χ. στον σταθμό Μπουσέχρ) και πιθανή εκεχειρία ενός μήνα για να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι υπάρχουν «μεγάλα σημεία συμφωνίας», επαναλαμβάνοντας ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο – αυτό είναι το νούμερο 1, 2 και 3».
Σκληρή απάντηση από το Ιράν
Η Τεχεράνη απέρριψε αμέσως την πρωτοβουλία. Ιρανός εκπρόσωπος των ενόπλων δυνάμεων δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «διαπραγματεύονται με τον εαυτό τους» και χαρακτήρισε τις αναφορές για συνομιλίες «fake news» με στόχο να χειραγωγήσουν τις αγορές. Παράλληλα, το Ιράν εξαπέλυσε νέες ομοβροντίες πυραύλων και drones εναντίον στόχων στο Ισραήλ και στον Περσικό Κόλπο, δείχνοντας ότι δεν προτίθεται να σταματήσει τις επιχειρήσεις.
Ιρανικοί αξιωματούχοι επανέλαβαν ότι «δεν υπάρχουν διαπραγματεύσεις, ούτε άμεσες ούτε έμμεσες», ενώ το Ιράν απαιτεί προηγουμένως πλήρη παύση των ισραηλινών και αμερικανικών επιθέσεων.
Το πλαίσιο της διπλωματικής κίνησης
Η κίνηση του Τραμπ έρχεται καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα του, με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις παγκοσμίως (άνοδος τιμών πετρελαίου, διαταραχές στη ναυσιπλοΐα). Οι ΗΠΑ συνεχίζουν παράλληλα τις στρατιωτικές προετοιμασίες, μεταφέροντας μάλιστα δυνάμεις της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας στην περιοχή.
Παρά την αισιοδοξία που εκφράζει η Ουάσιγκτον, διπλωμάτες εκτιμούν ότι το σχέδιο επαναλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό προηγούμενες προτάσεις του 2025 που είχε απορρίψει το Ιράν, κάτι που καθιστά δύσκολη την αποδοχή του από την Τεχεράνη χωρίς σημαντικές παραχωρήσεις.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη αντίδραση από το Ισραήλ για το αν στηρίζει πλήρως το αμερικανικό σχέδιο.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, ενώ η διπλωματία παραμένει ενεργή στο παρασκήνιο, ο πόλεμος συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η πρωτοβουλία Τραμπ μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική αποκλιμάκωση ή θα παραμείνει μια ακόμα απόπειρα χωρίς αποτέλεσμα.
