Την παραμονή των ενδιάμεσων εκλογών, ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποιεί ότι θα μπλοκάρει τα νομοσχέδια ενός Κογκρέσου με δημοκρατική πλειοψηφία, ενώ οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ισχυρή δυναμική των Δημοκρατικών
Λιγότερο από 24 ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες στις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ στέλνει ένα μήνυμα που ακούγεται ταυτόχρονα ως αισιοδοξία και ως προειδοποίηση. Σε συνέντευξή του στη Μιράντα Ντιβάιν, για το podcast «Pod Force One» της New York Post, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι, εάν οι Δημοκρατικοί αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο ίδιος θα μπορούσε να γίνει «Mr. Veto» («Κύριος Βέτο»).
«Μάλλον θα γίνω ο κύριος Βέτο. Δεν πρόκειται να τους αφήσω να περάσουν», ανέφερε χαρακτηριστικά. Εξήγησε ότι οι Δημοκρατικοί θα στέλνουν νομοσχέδια στον Λευκό Οίκο, εκείνος θα ασκεί βέτο και, έπειτα από έναν ή δύο μήνες, ενδεχομένως θα αναγκαστούν να προσέλθουν σε διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας. Πρόσθεσε, πάντως, ότι ελπίζει να μη χρειαστεί να φτάσουν τα πράγματα σε αυτό το σημείο.
Το απόσπασμα της συνέντευξης προβλήθηκε την Κυριακή 1η Νοεμβρίου, ενώ η πλήρης εκπομπή ήταν προγραμματισμένη για τη Δευτέρα. Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τραμπ εξαπέλυσε επίθεση κατά των πολιτικών θέσεων των Δημοκρατικών, υποστηρίζοντας ότι επιδιώκουν να περιορίσουν τη Δεύτερη Τροπολογία του Συντάγματος για την οπλοκατοχή και χρησιμοποιώντας τη φράση «transgender for everybody».
Μια τακτική που προαναγγέλλει εδώ και εβδομάδες
Η δήλωση δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Στις 23 Οκτωβρίου, μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Νότιο Κήπο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ είχε παρουσιάσει το προεδρικό βέτο ως εργαλείο πολιτικής πίεσης. Είχε δηλώσει ότι πιστεύει πως οι Ρεπουμπλικανοί θα διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, αλλά, σε περίπτωση ήττας, θα ασκεί βέτο στα νομοσχέδια των Δημοκρατικών μέχρι να αναγκαστούν να διαπραγματευτούν.
Στη νέα συνέντευξη σχολίασε και το ενδεχόμενο να χαρακτηριστεί «κουτσή πάπια» κατά τα τελευταία δύο χρόνια της θητείας του. Είπε ότι θα ήθελε να διεκδικήσει ξανά την προεδρία, εάν είχε τη δυνατότητα, παραδεχόμενος όμως ότι η διατύπωση της 22ης Τροπολογίας του Συντάγματος είναι σαφής και δεν του επιτρέπει να εκλεγεί για τρίτη φορά.
Τι σημαίνει, όμως, πρακτικά μια τέτοια απειλή; Για να υπερψηφιστεί ένα νομοσχέδιο παρά το προεδρικό βέτο απαιτούνται τα δύο τρίτα των ψήφων τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία. Επομένως, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, δεν θα μπορούν αυτομάτως να παρακάμψουν την άρνηση του προέδρου.
Μέχρι σήμερα ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει σχετικά περιορισμένα αυτό το δικαίωμα στη δεύτερη θητεία του: άσκησε τα πρώτα δύο βέτο στις 29 Δεκεμβρίου 2025, ενώ στην πρώτη του θητεία είχε ασκήσει βέτο σε δέκα νομοσχέδια.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί προετοιμάζουν σειρά κοινοβουλευτικών ερευνών σε περίπτωση που ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής ή της Γερουσίας. Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν η διακυβέρνηση Τραμπ, οι αποφάσεις της κυβέρνησης και οι δραστηριότητες συνεργατών και προσώπων του περιβάλλοντός του.
Η τελευταία ημέρα της προεκλογικής μάχης
Το πρόγραμμα του προέδρου για τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου περιλαμβάνει εννέα τηλεσυγκεντρώσεις από τον Λευκό Οίκο, με στόχο την κινητοποίηση των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων. Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί ομιλία του το απόγευμα στην ανακαινισμένη Δεξαμενή Αντανάκλασης του Μνημείου του Λίνκολν.
Η ομιλία είναι προγραμματισμένη για τις 14:00 ώρα Ουάσινγκτον, δηλαδή στις 21:00 ώρα Ελλάδας. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο CNN, στόχος είναι να αναδειχθούν οι διαφορές ανάμεσα στις πολιτικές ατζέντες των δύο κομμάτων.
Η επιλογή του σημείου προκάλεσε σχόλια, καθώς οι εργασίες αποκατάστασης της Δεξαμενής είχαν αντιμετωπίσει καθυστερήσεις, υψηλό κόστος και προβλήματα. Ο ίδιος ο Τραμπ εξήγησε ότι θέλει να μιλήσει εκεί για να δείξει πόσο όμορφη έχει γίνει μετά την ανακαίνιση.
Την Κυριακή ο Αμερικανός πρόεδρος ολοκλήρωσε τον προεκλογικό του μαραθώνιο με συγκεντρώσεις στο Ντιμπιούκ της Αϊόβα και στη Σαλίνα του Κάνσας. Εκεί ζήτησε από τους ψηφοφόρους να διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στους Ρεπουμπλικανούς και παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες του κόμματός του: αυστηρότερους περιορισμούς στη μετανάστευση, υποχρεωτική ταυτοποίηση και απόδειξη ιθαγένειας για τους ψηφοφόρους, καθώς και απαγόρευση λειτουργίας των λεγόμενων «πόλεων-καταφυγίων».
Η συγκέντρωση στο Κάνσας ήταν η τελευταία μιας περιοδείας 28 σταθμών, με στόχο να κινητοποιήσει την εκλογική βάση των Ρεπουμπλικανών και να διατηρήσει τις οριακές πλειοψηφίες του κόμματος. Την ίδια στιγμή, η δημοτικότητά του παραμένει χαμηλή: σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του NBC News, το 40% εγκρίνει την προεδρική του επίδοση, έναντι 60% που την αποδοκιμάζει.
Τι δείχνουν οι αριθμοί
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου κρίνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 έδρες της Γερουσίας, εκ των οποίων οι 33 αφορούν τακτικές εκλογές και οι δύο ειδικές αναμετρήσεις.
Στη Γερουσία οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα πλειοψηφία 53-47, ενώ οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να ανακτήσουν τον έλεγχο.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις των New York Times/Siena, που δημοσιεύθηκαν την 1η Νοεμβρίου, καταγράφουν προβάδισμα των Δημοκρατικών και στις επτά κρίσιμες πολιτείες, αλλά με σημαντικές διαφορές ως προς το μέγεθος της διαφοράς.
Συγκεκριμένα, οι Δημοκρατικοί προηγούνται με πέντε έως έντεκα μονάδες στο Κάνσας, στο Οχάιο, στο Μέιν, στο Τέξας και στο Μίσιγκαν. Στην Αλάσκα το προβάδισμά τους περιορίζεται στις δύο μονάδες, ενώ στην Αϊόβα η αναμέτρηση εμφανίζεται ουσιαστικά ισόπαλη, με διαφορά μόλις μίας μονάδας.
Οι επικεφαλής της Siena επισημαίνουν ότι, παρά τη δυναμική των Δημοκρατικών, αρκετές αναμετρήσεις βρίσκονται εντός του περιθωρίου στατιστικού σφάλματος και η τελική έκβαση της μάχης για τη Γερουσία παραμένει ανοιχτή.
Σύμφωνα με το Associated Press, ο πόλεμος με το Ιράν, οι υψηλές τιμές ενέργειας και το αυξημένο κόστος ζωής συγκαταλέγονται στους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τους Ρεπουμπλικανούς. Από την πλευρά τους, οι Ρεπουμπλικανοί επισημαίνουν ότι οι δημοσκοπήσεις έχουν υποτιμήσει και στο παρελθόν την εκλογική δύναμη του Τραμπ, ενώ ο ίδιος εξακολουθεί να εκφράζει την πεποίθηση ότι το κόμμα του θα επικρατήσει.
Το ενδεχόμενο να χρειαστεί τελικά να αναλάβει τον ρόλο του «κυρίου Βέτο» θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα της Τρίτης. Στην Ελλάδα, τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται τις πρωινές ώρες της Τετάρτης, καθώς θα αρχίσει να διαμορφώνεται η νέα ισορροπία δυνάμεων στο αμερικανικό Κογκρέσο.