Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε πρόσφατα ότι οι συνομιλίες με το Ιράν βρίσκονται σε τελικό στάδιο, μιλώντας για δύο διακριτές φάσεις: πρώτα το πλήρες άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και στη συνέχεια συζήτηση για τον πυρηνικό αφοπλισμό της χώρας. Η δήλωση αυτή, που κυκλοφόρησε ευρέως μέσω του λογαριασμού Rapid Response 47 του Λευκού Οίκου, εντάσσεται σε μια σειρά αντιφατικών εξελίξεων τις τελευταίες ημέρες.
Τι είπε ο Τραμπ
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των CBS News και Yahoo News, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι εξελίξεις θα κινηθούν γρήγορα προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα μη ιδιαίτερα περίπλοκο. Το πρώτο στάδιο αφορά το πλήρες άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, ενώ το δεύτερο στάδιο θα αφορά τη συζήτηση για την αποπυρηνικοποίηση του Ιράν, όπως ανέφερε ο ίδιος.
Παράλληλα, σε ανάρτησή του ο Τραμπ επέμεινε ότι το Ιράν δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, κατηγορώντας την ιρανική ηγεσία για διπλή γλώσσα στις διαπραγματεύσεις.
Ο πόλεμος σε εξέλιξη από τον Φεβρουάριο
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται στο πλαίσιο μιας ένοπλης σύρραξης που έχει ξεκινήσει από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν αεροπορικές επιθέσεις κατά του Ιράν, στοχεύοντας στρατιωτικές και κυβερνητικές θέσεις, με αποτέλεσμα και τη δολοφονία αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Η σύγκρουση αναφέρεται πλέον και ως «Τρίτος Πόλεμος του Κόλπου».
Ο απολογισμός θυμάτων και ζημιών, σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται σε συγκεντρωτική καταγραφή, είναι βαρύς και για τις δύο πλευρές, με χιλιάδες απώλειες σε στρατιωτικό και αμάχους πληθυσμό, καθώς και εκτεταμένες υλικές καταστροφές σε υποδομές άμυνας και ενέργειας.
Οι τελευταίες 72 ώρες: ακυρώσεις, απειλές, διαψεύσεις
Η εικόνα των τελευταίων ημερών είναι ασταθής:
- 1 Αυγούστου: Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ακυρώνει προγραμματισμένες επιθέσεις κατά του Ιράν, επικαλούμενος πρόοδο στις συνομιλίες, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε προειδοποίηση για Αμερικανούς πολίτες σε όλη τη Μέση Ανατολή.
- 2-3 Αυγούστου: Ο Τραμπ δήλωσε ότι μια νέα συμφωνία είναι «επικείμενη» και ότι οι διαπραγματεύσεις θα ξεκινούσαν τη Δευτέρα, ισχυριζόμενος παράλληλα ότι υπάρχει ήδη συμφωνία για το Στενό του Ορμούζ.
- 3 Αυγούστου: Παρά τις προηγούμενες δηλώσεις αισιοδοξίας, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι πρόκειται για την «τελευταία ευκαιρία» του Ιράν να υπογράψει συμφωνία, ενώ ξανά ακύρωσε προγραμματισμένα χτυπήματα, αυτή τη φορά κατόπιν αιτήματος συμμάχων του Κόλπου.
Σε αντίθεση με τις δηλώσεις Τραμπ, το Ιράν αρνείται ότι διεξάγονται οποιεσδήποτε άμεσες διαπραγματεύσεις αυτή τη στιγμή. Το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι βρίσκεται σε επαφή με το Ομάν για τη δημιουργία ασφαλούς, «προσωρινής» διόδου πλοίων μέσα από το Στενό, διευκρινίζοντας όμως ότι αυτό δεν σχετίζεται με το αν το πέρασμα είναι επίσημα «ανοιχτό ή κλειστό».
Αντίστοιχα, αμερικανικά στελέχη δήλωσαν στο CBS News ότι, παρά τις δηλώσεις Τραμπ, δεν υπάρχει προγραμματισμένος νέος γύρος διαπραγματεύσεων.
Ανθρωπιστική διάσταση
Στο εσωτερικό του Ιράν, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν κλιμάκωση των εκτελέσεων διαδηλωτών μετά την έναρξη της σύγκρουσης, με πρόσφατο παράδειγμα την εκτέλεση 19χρονου που είχε συλληφθεί κατά τη διάρκεια αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Παράλληλα, στις ΗΠΑ έχουν σημειωθεί διαδηλώσεις τόσο υπέρ όσο και κατά των χτυπημάτων, με συγκεντρώσεις σε πόλεις όπως η Ουάσινγκτον, το Σικάγο και η Νέα Υόρκη.
Το βασικό συμπέρασμα
Η δήλωση Τραμπ για «άνοιγμα του Στενού μέχρι αύριο» και διαδοχικές φάσεις διαπραγμάτευσης πρέπει να διαβάζεται στο πλαίσιο ενός μοτίβου που έχει επαναληφθεί αρκετές φορές τους τελευταίους μήνες: ανακοινώσεις αισιοδοξίας και επικείμενης συμφωνίας από την αμερικανική πλευρά, οι οποίες δεν επιβεβαιώνονται άμεσα από το Ιράν ούτε πάντα από αμερικανικούς αξιωματούχους. Μέχρι στιγμής, καμία επίσημη, αμοιβαία επιβεβαιωμένη συμφωνία δεν έχει ανακοινωθεί.