Ουάσινγκτον — Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απάντησε δημόσια στις αντιρρήσεις του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, σχετικά με ενδεχόμενη πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία, στέλνοντας μήνυμα ότι οι αποφάσεις για τις αμερικανικές εξοπλιστικές πωλήσεις παραμένουν δική του υπόθεση.
Τι είπε ο Τραμπ
Μιλώντας σε δημοσιογράφους εν πτήσει με το Air Force One, ο Τραμπ δήλωσε ότι κανείς δεν του υπαγορεύει τι πρέπει να πουλάει η χώρα του, προσθέτοντας πως η Τουρκία, παρότι δεν συμπαθεί ιδιαίτερα το Ισραήλ ή τον Νετανιάχου προσωπικά, έχει σταθεί εξαιρετικός σύμμαχος για τον ίδιο. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος υποβάθμισε τις διαφωνίες του με τον Νετανιάχου, τονίζοντας ότι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμισμένοι, ιδίως στο ζήτημα του Ιράν.
Η αντίδραση του Νετανιάχου
Η αντιπαράθεση ξεκίνησε τον Ιούλιο, λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Ο Νετανιάχου προειδοποίησε τότε ότι η παραχώρηση F-35 στην Τουρκία θα μπορούσε να επηρεάσει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και να υπονομεύσει την αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ στην περιοχή. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός επιτέθηκε επίσης στην κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, χαρακτηρίζοντας την Άγκυρα καθεστώς «μολυσμένο» από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και αμφισβητώντας τον χαρακτηρισμό της Τουρκίας ως υποδειγματικού συμμάχου των ΗΠΑ.
Σε συνέντευξή του σε άλλο δίκτυο, ο Νετανιάχου είχε πει ξεκάθαρα ότι δεν πιστεύει πως η Τουρκία πρέπει να λάβει F-35 ή τους κινητήρες για τα δικά της μαχητικά, καθώς κάτι τέτοιο θα διατάρασσε την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Πώς αντέδρασε ο Λευκός Οίκος
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, ο Τραμπ εμφανίστηκε ενοχλημένος από τη δημόσια στάση του Νετανιάχου, με αξιωματούχο του Λευκού Οίκου να αναφέρει ότι ο πρόεδρος θεωρεί πως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν θα πρέπει να παρεμβαίνει σε ζητήματα αμερικανικών εξοπλιστικών πωλήσεων. Η ένταση αυτή συνέπεσε και με δυσκολίες στον προγραμματισμό νέας συνάντησης των δύο ηγετών στον Λευκό Οίκο.
Το νομικό εμπόδιο
Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, υπάρχει και ένα ουσιαστικό νομικό κώλυμα. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει επισημάνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια για την αγορά F-35. Η χώρα παραμένει εκτός του προγράμματος F-35 από το 2019, όταν οι ΗΠΑ την απέκλεισαν μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400, με αμερικανική νομοθεσία να περιορίζει τη μεταφορά των μαχητικών όσο η Άγκυρα διατηρεί το ρωσικό σύστημα.
Το πλαίσιο
Η διένεξη έρχεται σε μια περίοδο ήδη τεταμένων σχέσεων Ισραήλ–Τουρκίας, με αμοιβαίες αιχμηρές δηλώσεις μεταξύ Ιερουσαλήμ και Άγκυρας για τον πόλεμο στη Γάζα και άλλα περιφερειακά ζητήματα. Παρά τις εντάσεις, η Ουάσινγκτον έχει εξετάσει ζητήματα που αφορούν αμερικανικούς κινητήρες για το τουρκικό πρόγραμμα KAAN, γεγονός που δείχνει ότι η αμερικανική στάση απέναντι στην Άγκυρα έχει αρχίσει να μεταβάλλεται, ανεξάρτητα από τις αντιρρήσεις του Ισραήλ.
