Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απάντησε στις επικρίσεις που δέχθηκε για την εξαγγελία ενός μερίσματος 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο Αμερικανό πολίτη, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο δεν αποσκοπεί στην τόνωση της προσέλευσης ψηφοφόρων στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, αλλά αποτελεί «ανταμοιβή» για τους πολίτες που αναγκάστηκαν να αντέξουν, όπως είπε, «τέσσερα χρόνια απαίσιας κατάστασης» υπό τον Τζο Μπάιντεν. Τη δήλωση έκανε σε δημοσιογράφους στο αεροδρόμιο της Ντάλας, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, μετά την ομιλία του στο πρώτο ενδιάμεσο συνέδριο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ
Η αρχική εξαγγελία έγινε το βράδυ της Τετάρτης 9 Σεπτεμβρίου, στο American Airlines Center του Ντάλας, ενώπιον ενθουσιωδών οπαδών του κόμματός του. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεσμεύτηκε ότι, εφόσον οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας στις ενδιάμεσες εκλογές, θα εκδώσει ένα «μέρισμα» ύψους 5.000 δολαρίων σε κάθε ενήλικο πολίτη των ΗΠΑ. Παρομοίασε την κίνηση με τη διανομή μερισμάτων από μια εταιρεία στους μετόχους της, συνδέοντας άμεσα την πληρωμή με το εκλογικό αποτέλεσμα.
Το κόστος και οι αμφιβολίες
Με περίπου 245-250 εκατομμύρια ενήλικες πολίτες στις ΗΠΑ, το συνολικό κόστος του μέτρου εκτιμάται μεταξύ 1,2 και 1,35 τρισεκατομμυρίων δολαρίων — κάτι που θα το καθιστούσε το μεγαλύτερο πρόγραμμα άμεσων πληρωμών στην ιστορία της χώρας, αν υλοποιηθεί. Ωστόσο, η πρόταση δεν έχει καμία νομική ισχύ ακόμη, καθώς οποιαδήποτε διανομή κεφαλαίων απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο σύμφωνα με το Σύνταγμα των ΗΠΑ. Ο πρόεδρος δεν διαθέτει τη δυνατότητα να διανείμει μονομερώς ομοσπονδιακά κονδύλια.
Δεν έχει διευκρινιστεί ούτε η πηγή χρηματοδότησης, ούτε τυχόν εισοδηματικά κριτήρια, ενώ ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε αργότερα περιορίσει την πρόταση, αναφέροντας ότι οι εύποροι Αμερικανοί πιθανότατα δεν θα είναι επιλέξιμοι. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα κεφάλαια θα μπορούσαν να προέλθουν εν μέρει από έσοδα δασμών, τα οποία ανήλθαν σε περίπου 154,5 δισ. δολάρια τους πρώτους δέκα μήνες του οικονομικού έτους 2026.
Κριτική από αμφότερα τα πολιτικά στρατόπεδα
Η πρόταση προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις, ακόμη και από υποστηρικτές του ίδιου του Τραμπ, ενώ γεννήθηκαν ερωτήματα σχετικά με το αν μια τέτοια δέσμευση θα μπορούσε να θεωρηθεί παράνομο κίνητρο για την επιρροή της ψήφου. Η Εθνική Επιτροπή του Δημοκρατικού Κόμματος υπενθύμισε ότι ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν επανειλημμένα υποσχεθεί επιστροφές χρημάτων στο παρελθόν που ποτέ δεν υλοποιήθηκαν — αναφέρθηκε στο προηγούμενο μέρισμα δασμών των 2.000 δολαρίων, στην υπόσχεση επιστροφής του 20% των εξοικονομήσεων της υπηρεσίας DOGE, καθώς και σε νομοσχέδιο για καταθέσεις σε λογαριασμούς υγείας, που τελικά δεν πέρασε από τη Γερουσία.
Το πλαίσιο: εκλογές υπό πίεση
Η εξαγγελία έρχεται σε μια περίοδο δύσκολη για τους Ρεπουμπλικανούς, με το κόστος ζωής να κυριαρχεί στην προεκλογική ατζέντα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, ενώ το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια. Ο γερουσιαστής Μπέρνι Μορένο (Ρεπουμπλικανός, Οχάιο) στήριξε την πρόταση, δηλώνοντας ότι θα προετοιμάσει σχετική νομοθεσία μετά τις εκλογές. Ο Τραμπ, πάντως, επισήμανε στη δήλωσή του στο αεροδρόμιο ότι δεν πρόκειται για εκλογικό τέχνασμα, αλλά για ανταμοιβή στους πολίτες για τις δυσκολίες που, όπως ισχυρίζεται, βίωσαν επί προηγούμενης διακυβέρνησης.