Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία κατέληξαν σε συμφωνία για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό, με τον Ντόναλντ Τραμπ να υποστηρίζει ότι η Ουάσινγκτον αποκτά «μόνιμο έλεγχο» της ασφάλειας της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, και στη συνέχεια θα χρειαστεί να ακολουθηθούν οι προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες σε Δανία και Γροιλανδία. Το πλήρες κείμενο της συμφωνίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, επομένως αρκετές από τις λεπτομέρειές της παραμένουν άγνωστες.
Η κυβέρνηση της Δανίας και η ηγεσία της Γροιλανδίας υπογραμμίζουν ότι η συμφωνία δεν μεταβάλλει το καθεστώς κυριαρχίας. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν δήλωσε ότι το κείμενο αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν ανέφερε ότι η συμφωνία θα ενισχύσει την ασφάλεια της Γροιλανδίας, της Δανίας, των ΗΠΑ και της δυτικής συμμαχίας, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση της στη διεθνή συνεργασία.
Τι ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ «μόνιμο έλεγχο» της ασφάλειας και όλων των άλλων αναγκών της Γροιλανδίας.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, προβλέπεται ότι αντίπαλες χώρες δεν θα μπορούν να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις, να διατηρήσουν στρατιωτική παρουσία ή να πραγματοποιήσουν ορισμένες «ευαίσθητες» επενδύσεις στη Γροιλανδία χωρίς την έγκριση της Ουάσινγκτον. Αμερικανός αξιωματούχος έχει διευκρινίσει ότι στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως η Ρωσία και η Κίνα.
Ο Τραμπ έχει επίσης ανακοινώσει ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν άμεσα τη διαδικασία για σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η νέα συμφωνία θα παρέχει στην Ουάσινγκτον μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί.
Τι ισχύει για τη Δανία και την αυτοδιάθεση της Γροιλανδίας
Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ περί «μόνιμου ελέγχου», η Γροιλανδία δεν περνά στην αμερικανική κυριαρχία. Η Δανία και η Γροιλανδία έχουν καταστήσει σαφές ότι η κυριαρχία παραμένει στο Βασίλειο της Δανίας και ότι αναγνωρίζεται το δικαίωμα των Γροιλανδών στην αυτοδιάθεση.
Παράλληλα, η συμφωνία φέρεται να προβλέπει ότι θα εξακολουθήσει να ισχύει ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον πλήρη ανεξαρτησία. Η συγκεκριμένη πτυχή έχει αναφερθεί από Αμερικανό αξιωματούχο, ενώ το τελικό κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί.
Γιατί η Γροιλανδία έχει στρατηγική σημασία
Η Γροιλανδία βρίσκεται σε ιδιαίτερα σημαντική γεωγραφική θέση στην Αρκτική, ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη και κοντά στις διαδρομές μεταξύ Βόρειου Ατλαντικού και Αρκτικού Ωκεανού.
Η περιοχή έχει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω των ορυκτών πόρων και των σπάνιων γαιών, ενώ η υποχώρηση των πάγων δημιουργεί νέες προοπτικές για ναυτιλιακές διαδρομές και οικονομική δραστηριότητα στην Αρκτική.
Η στρατιωτική σημασία της Γροιλανδίας είναι ήδη δεδομένη. Οι ΗΠΑ διατηρούν εκεί την Pituffik Space Base, ενώ από τη συμφωνία του 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας προκύπτουν ευρείες αμερικανικές δυνατότητες στρατιωτικής παρουσίας στο νησί.
Η Ρωσία και η Κίνα στο επίκεντρο
Η αποτροπή μιας ενδεχόμενης στρατιωτικής ή οικονομικής παρουσίας της Ρωσίας και της Κίνας αποτελεί βασικό στοιχείο των αμερικανικών επιδιώξεων.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η νέα συμφωνία θα εμποδίζει την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων και την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων από χώρες που θεωρούνται αντίπαλοι των ΗΠΑ, ενώ θα προβλέπει και περιορισμούς σε επενδύσεις που χαρακτηρίζονται ευαίσθητες για την αμερικανική ασφάλεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν χαιρέτισε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό, καθώς και τη συνολική ασφάλεια στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης.
Η συμφωνία, πάντως, δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ. Η υπογραφή της αναμένεται στη Νέα Υόρκη και θα ακολουθήσουν οι απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες σε Δανία και Γροιλανδία.