Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα, μέσω ανάρτησης στο Truth Social, την επαναφορά αυτού που ονόμασε «αποκλεισμό κατά του Ιράν» στο Στενό του Ορμούζ, ενώ παράλληλα δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν πλέον τον ρόλο του «φύλακα» του στενού –με αντάλλαγμα, όπως είπε, μια χρέωση 20% επί όλων των εμπορευμάτων που διακινούνται μέσω αυτού.
Στην ανάρτησή του, ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι ο αποκλεισμός στοχεύει αποκλειστικά ιρανικά πλοία και πελάτες, ενώ όλες οι υπόλοιπες χώρες θα έχουν ελεύθερη και δίκαιη πρόσβαση στο πέρασμα. Ανέφερε επίσης ότι οι ΗΠΑ θα αναγνωρίζονται πλέον ως «ο Φύλακας του Στενού του Ορμούζ», ζητώντας αποζημίωση για το κόστος διασφάλισης της ασφάλειας σε αυτή «την πολύ ασταθή περιοχή του κόσμου». Σύμφωνα με το Axios, ο νέος αποκλεισμός τίθεται σε ισχύ την Τρίτη 14 Ιουλίου στις 16:00 (ώρα ανατολικής ακτής ΗΠΑ).
Λίγο νωρίτερα, ο Τραμπ είχε δηλώσει στο Fox News πως οι ΗΠΑ σκοπεύουν να κρατήσουν τον έλεγχο του στενού και πιθανότατα να το διαχειρίζονται οι ίδιες, περιγράφοντας τον νέο ρόλο της χώρας ως «φύλακα» της περιοχής.
Το πλαίσιο της κρίσης
Η ανακοίνωση έρχεται μετά από νέο γύρο αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών εναντίον ιρανικών στόχων, αφού το Ιράν είχε επιτεθεί σε πλοία που επιχειρούσαν να χρησιμοποιήσουν τη νότια διαδρομή του στενού, καθώς και σε ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων κοντά στη δυτική είσοδο του Ορμούζ το Σάββατο. Σύμφωνα με το CENTCOM, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν νέο κύκλο επιθέσεων εναντίον δεκάδων ιρανικών στόχων με στόχο να περιοριστεί η ικανότητα της Τεχεράνης να χτυπά το διεθνές ναυτιλιακό εμπόριο στο στενό.
Το ιρανικό Πολεμικό Ναυτικό, μέσω της Αρχής Στενού του Περσικού Κόλπου, δήλωσε ότι λόγω των πρόσφατων «εχθρικών ενεργειών» των αμερικανικών δυνάμεων, η διέλευση από το στενό είναι επί του παρόντος ανέφικτη, προσθέτοντας ότι οι άδειες διέλευσης θα εξεταστούν εκ νέου όταν αποκατασταθεί η σταθερότητα.
Η κρίση έχει τις ρίζες της στη συμφωνία-μνημόνιο ΗΠΑ-Ιράν του περασμένου Ιουνίου, την οποία ο Τραμπ ανακήρυξε «τελειωμένη» την περασμένη εβδομάδα στη σύνοδο του ΝΑΤΟ, μετά την επανάληψη επιθέσεων της Ιρανικής Επαναστατικής Φρουράς εναντίον εμπορικών πλοίων. Το Ιράν υποστηρίζει ότι το μνημόνιο του έδινε δικαίωμα ελέγχου της ναυτιλιακής κίνησης στο στενό, ενώ αντιδρούσε στις αμερικανικές εκκλήσεις τα πλοία να χρησιμοποιούν τη νότια διαδρομή κοντά στο Ομάν.
Η αντίδραση της Τεχεράνης
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί χρησιμοποίησε δηκτικά τη δήλωση Τραμπ για να υποστηρίξει το μακροχρόνιο αίτημα του Ιράν να εισπράττει τέλη διέλευσης από τα πλοία. Σε ανάρτησή του στο X, ισχυρίστηκε ότι το Ιράν υπήρξε ανέκαθεν ο «φύλακας» του στενού και θα παραμείνει έτσι για πάντα, χαρακτηρίζοντας το 20% υπερβολικό.
Παράλληλα, το ιρανικό στρατιωτικό επιτελείο Χατάμ αλ-Ανμπιγιά προειδοποίησε ότι η συνέχιση των αμερικανικών επιθέσεων θα μπορούσε να επεκτείνει τον πόλεμο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, ενώ η Τεχεράνη προειδοποίησε πως οποιαδήποτε συνεργασία γειτονικών κρατών με τις ΗΠΑ θα θεωρηθεί πράξη πολέμου κατά της ιρανικής κυριαρχίας.
Οικονομικές επιπτώσεις
Η αναζωπύρωση της έντασης έχει ήδη επηρεάσει τις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ, με τον εθνικό μέσο όρο της βενζίνης να διαμορφώνεται στα 3,87 δολάρια το γαλόνι, αυξημένος κατά περίπου οκτώ σεντς σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, αν και ακόμη χαμηλότερος από τα υψηλά επίπεδα που είχαν καταγραφεί όταν ξέσπασαν οι εχθροπραξίες.
Ο Τραμπ δεν έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με τη νομική βάση της χρέωσης 20%, τον μηχανισμό είσπραξης ή ποιες ακριβώς χώρες και πλοία θα υπόκεινται σε αυτήν, αφήνοντας πολλά ερωτηματικά για την εφαρμογή του μέτρου.