Σε μια γυάλινη προθήκη στο Πανεπιστήμιο του Κουίνσλαντ, στο Μπρίσμπεϊν της Αυστραλίας, βρίσκεται ένα χωνί με μαύρη πίσσα. Φαίνεται ακίνητο. Δεν είναι. Από το 1930 έχουν πέσει από αυτό εννέα σταγόνες. Το Βιβλίο Γκίνες το καταγράφει ως το μακροβιότερο εργαστηριακό πείραμα στον κόσμο.
Ένα μάθημα για φοιτητές
Το πείραμα το ξεκίνησε το 1927 ο καθηγητής φυσικής Τόμας Πάρνελ. Ήθελε να δείξει στους φοιτητές του ότι κάποια υλικά που μοιάζουν στερεά είναι στην πραγματικότητα υγρά με τεράστιο ιξώδες. Η πίσσα, σε θερμοκρασία δωματίου, σπάει σαν γυαλί αν τη χτυπήσεις με σφυρί. Αν όμως της δώσεις χρόνο, ρέει.
Ο Πάρνελ ζέστανε ένα δείγμα, το έβαλε σε ένα σφραγισμένο χωνί και το άφησε να «καθίσει» τρία χρόνια. Το 1930 έκοψε τον λαιμό του χωνιού. Η πρώτη σταγόνα έπεσε τον Δεκέμβριο του 1938. Ο Πάρνελ πέθανε το 1948, αφού είχε δει να πέφτουν μόνο δύο σταγόνες.
Οι σταγόνες που κανείς δεν είδε
Οι σταγόνες έπεσαν το 1938, το 1947, το 1954, το 1962, το 1970, το 1979, το 1988, τον Νοέμβριο του 2000 και τον Απρίλιο του 2014. Κάθε μία χρειάζεται περίπου μία δεκαετία για να σχηματιστεί, αλλά η ίδια η πτώση διαρκεί ελάχιστα. Έτσι, επί σχεδόν έναν αιώνα, κανείς δεν την έχει δει να συμβαίνει ζωντανά.
Ο Τζον Μέινστοουν, που επέβλεπε το πείραμα από το 1961 ως το 2013, έγινε γνωστός για την κακή του τύχη. Το 1988 είχε απομακρυνθεί για λίγο για να πάρει κάτι να πιει, την ώρα ακριβώς που έπεφτε η έβδομη σταγόνα. Ο Μέινστοουν πέθανε τον Αύγουστο του 2013, μόλις λίγους μήνες πριν από την επόμενη σταγόνα.
Πόσο «παχύρρευστη» είναι η πίσσα
Από τον ρυθμό με τον οποίο πέφτουν οι σταγόνες, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η συγκεκριμένη πίσσα έχει ιξώδες περίπου 230 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερο από αυτό του νερού. Σε ένα παρόμοιο πείραμα στο Δουβλίνο, η πίσσα που χρησιμοποιήθηκε βγήκε περίπου 20 δισεκατομμύρια φορές πιο παχύρρευστη από το νερό: κάθε δείγμα έχει τη δική του «συμπεριφορά».
Το 2005, ο Πάρνελ (μετά θάνατον) και ο Μέινστοουν βραβεύτηκαν με το Ig Nobel Φυσικής, ένα σατιρικό βραβείο για έρευνες που «πρώτα σε κάνουν να γελάσεις και μετά να σκεφτείς».
Η σταγόνα που τελικά καταγράφηκε
Το αντίστοιχο πείραμα στο Trinity College του Δουβλίνου είχε καλύτερη τύχη. Στις 11 Ιουλίου 2013, μια κάμερα κατέγραψε για πρώτη φορά την πτώση σταγόνας πίσσας. Στο Κουίνσλαντ, το πείραμα συνεχίζεται υπό νέα εποπτεία και η δέκατη σταγόνα σχηματίζεται αργά. Κανείς δεν μπορεί να πει με ακρίβεια πότε θα πέσει.
