Για δύο ημέρες, η πρωτεύουσα του Κιργιστάν μετατρέπεται στο σημείο όπου συγκλίνουν κάποιες από τις πιο κρίσιμες γραμμές της σημερινής παγκόσμιας γεωπολιτικής. Στη σύνοδο του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ) στο Μπισκέκ, στις 31 Αυγούστου και 1 Σεπτεμβρίου, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν περιορίζεται στην ολομέλεια — έχει προγραμματίσει μια σειρά διμερών συναντήσεων με τον Σι Τζινπίνγκ, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον Ναρέντρα Μόντι και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, σε μια σύνοδο που φιλοδοξεί να λειτουργήσει, όπως τη χαρακτηρίζουν αρκετοί αναλυτές, ως αντίβαρο στη δυτική επιρροή.
Ο αγωγός που δεν έχει ακόμα κλειδώσει
Στο επίκεντρο της συνάντησης Πούτιν-Σι βρίσκεται ο αγωγός φυσικού αερίου Power of Siberia 2 — ένα έργο-γίγας που θα συνδέει τα κοιτάσματα της δυτικής Σιβηρίας με τη βορειοδυτική Κίνα, μέσω Μογγολίας. Παρότι η Ρωσία και η Κίνα έχουν ήδη υπογράψει μνημόνιο για την κατασκευή του αγωγού και του παράλληλου έργου Soyuz Vostok, το εμπορικό σκέλος της συμφωνίας —πόσο αέριο, σε ποια τιμή, με ποιους όρους— παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και χρόνια. Για τη Μόσχα, που έχει χάσει τον μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής της αγοράς φυσικού αερίου λόγω των δυτικών κυρώσεων, ο αγωγός αυτός αντιπροσωπεύει μια στρατηγική διέξοδο προς την Ασία. Για το Πεκίνο, αντίθετα, το έργο έχει ασθενέστερη εμπορική λογική από τη σκοπιά της ενεργειακής ασφάλειας —η Κίνα διαθέτει ήδη πολλαπλές εναλλακτικές πηγές— κάτι που εξηγεί γιατί οι διαπραγματεύσεις παρατείνονται τόσο.
Ερντογάν: Ο διαμεσολαβητής της Μαύρης Θάλασσας
Η συνάντηση με τον Ερντογάν φέρνει στο τραπέζι ένα ζήτημα με άμεσο αντίκτυπο στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Η Τουρκία, που ελέγχει τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων βάσει της Σύμβασης του Μοντρέ, παραμένει ο βασικός διαμεσολαβητής ανάμεσα σε Μόσχα και Κίεβο για τη ναυσιπλοΐα στη Μαύρη Θάλασσα. Οι διαπραγματεύσεις για μια πιθανή κατάπαυση πυρός γύρω από τις επιθέσεις σε εμπορικά και αγροτικά πλοία παραμένουν σε αδιέξοδο: η Ουκρανία έχει προτείνει παύση επιθέσεων σε πολιτικούς στόχους, αλλά η Ρωσία επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να καλύπτει και τις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και αγωγούς — κάτι που το Κίεβο απορρίπτει ως μονόπλευρο. Ο Ερντογάν, που έχει επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο στον ρόλο του ως γέφυρα ανάμεσα σε Ρωσία και Δύση —μεταξύ άλλων μέσω κοινών ενεργειακών έργων όπως ο πυρηνικός σταθμός Akkuyu— αναμένεται να επιδιώξει και πάλι να κρατήσει ανοιχτό αυτό το κανάλι διαμεσολάβησης.
Μόντι: Ο σύμμαχος που ζητά τερματισμό του πολέμου
Η παρουσία του Ναρέντρα Μόντι στο Μπισκέκ έχει τη δική της ιδιαιτερότητα. Η Ινδία παραμένει από τους πιο σταθερούς εμπορικούς εταίρους της Ρωσίας, ιδίως στην αγορά ρωσικού πετρελαίου με έκπτωση μετά τις δυτικές κυρώσεις — μια σχέση που έχει προκαλέσει τριβές με την Ουάσιγκτον. Ταυτόχρονα, όμως, ο Μόντι είναι από τους λίγους ηγέτες του Παγκόσμιου Νότου που έχουν δημόσια ζητήσει από τη Μόσχα να τερματίσει την εισβολή στην Ουκρανία, μια στάση που αντανακλά τη σύνθετη ισορροπία που επιχειρεί να κρατήσει το Νέο Δελχί ανάμεσα σε Ρωσία, Δύση και Κίνα. Οι δύο ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν ξανά λίγες εβδομάδες αργότερα, στη σύνοδο των BRICS στο Νέο Δελχί στις 12-13 Σεπτεμβρίου.
Πεζεσκιάν: Ένα ραντεβού με βεβαρημένο φόντο
Η συνάντηση με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική στιγμή, καθώς πραγματοποιείται λίγους μήνες μετά την έναρξη του πολέμου ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, και μόλις ημέρες μετά από μια ασυνήθιστη, μυστική επίσκεψη του διευθυντή της CIA στη Μόσχα. Ρωσία και Ιράν, δύο από τα πιο βαριά υπό κυρώσεις κράτη στον κόσμο, έχουν βαθύνει σημαντικά τη στρατιωτική και οικονομική τους συνεργασία κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία, κάτι που έχει προκαλέσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις από τον πρόεδρο Τραμπ προς Μόσχα και Πεκίνο να μην εξοπλίζουν περαιτέρω το Ιράν.
Μια σύνοδος-βιτρίνα για τον «πολυπολικό κόσμο»
Η σύνοδος του Μπισκέκ, που σηματοδοτεί επίσης τα 25 χρόνια από την ίδρυση του ΟΣΣ, συγκεντρώνει περίπου δώδεκα αρχηγούς κρατών — ανάμεσά τους Ρωσία, Κίνα, Ινδία, Πακιστάν, Ιράν, τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας και η σύμμαχος της Μόσχας, Λευκορωσία. Ο Πούτιν και ο Σι έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει τέτοιες συνόδους για να προβάλουν το όραμά τους για έναν «πολυπολικό κόσμο», απέναντι σε αυτό που περιγράφουν ως δυτική ηγεμονία. Το γεγονός ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων ηγετών βρίσκεται, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, υπό καθεστώς δυτικών κυρώσεων ή γεωπολιτικής έντασης με τη Δύση, καθιστά τη σύνοδο ένα ενδιαφέρον στιγμιότυπο των συμμαχιών που διαμορφώνονται εκτός του παραδοσιακού δυτικού άξονα.
Το αν οι διμερείς αυτές συναντήσεις θα αποδώσουν συγκεκριμένα αποτελέσματα —μια συμφωνία για τον αγωγό, μια εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα, ή απλώς δηλώσεις προθέσεων— παραμένει ανοιχτό. Ό,τι κι αν προκύψει, το Μπισκέκ λειτουργεί ήδη ως ένας χάρτης του πού βρίσκονται σήμερα οι γραμμές συμμαχίας, έντασης και εξάρτησης γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση Ουάσιγκτον-Τεχεράνης.